Başarılarım Gerçek mi?
Öz
Impostor fenomeni ya da sahtekar fenomeni (impostor phenomenon), kişilerin somut kanıtlara ve olumlu değerlendirmelere rağmen başarılarını içselleştiremeyerek, kendilerinin entelektüel bir sahtekâr olduklarına inanmaları ve ifşa olmaktan korkmaları şeklinde ortaya çıkmaktadır. Akademik veya profesyonel anlamda yüksek başarılarına rağmen, sahtekar fenomenini deneyimleyen kadınlar, gerçekten zeki olmadıklarına ve bunun aksi şekilde düşünen herkesi kandırdıklarına inanmaktadırlar. İlk kez Clance ve Imes (1978) tarafından 150'den fazla başarılı kadınla yapılan gözlem ve çalışmalar sonucunda kavramsallaştırılmıştır. Bu deneyimi yaşayan bireylerde kaygı, endişe ve depresyon gibi psikolojik etkiler de görülmektedir. sahtekar fenomeninin kaynağının, bireylerin aile ve içinde bulundukları toplumun verdiği toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili mesajları içselleştirmeleri olabileceği düşünülmüştür. Yapılan çalışmalarla birlikte, bu fenomenin sebepleriyle ilgili tam bir görüş birliği sağlanamamıştır. Sahtekar fenomeni, bireylerin başarısızlık korkusu sebebiyle geri çekilmelerine ve potansiyellerini kullanamamalarına neden olabilir; dolayısıyla bireylerin kariyerlerini olumsuz yönde etkileyebilir. Araştırmalar, bu fenomeni deneyimleyen bireylerin tedavisinde, farklı kuram tekniklerinin kullanıldığı bireysel terapinin ve sahtekar fenomenini deneyimleyen bireylerden oluşan grup terapisinin oldukça etkin olduğunu göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bee, H. & Boyd, D. (2009). Çocuk gelişim psikolojisi. Kaknüs Yayınları.
- Burger, J.M. (2006). Kişilik. Kaknüs Yayınları.
- Chrisman, S.M., Pieper, W.A., Clance, P.R., Holland, C. L. & Glickauf-Hughes, C. (1995). Validation of the Clance impostor phenomenon scale. Journal of Personality Assessment, 1995, 65 (3), 456-467. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa6503_6
- Clance, P.R. (2013). Impostor Phenomenon (IP). Retrived from https://www.paulineroseclance.com/impostor_phenomenon.html
- Clance, P.R., Dingman, D., Reviere, S.L. & Stober, D.R. (1995). Impostor phenomenon in an interpersonal/social context: origins and treatment. Women & Therapy, 16(4), 79-96. https://doi.org/10.1300/J015v16n04_07
- Clance, P.R. & Imes, S. (1978). The imposter phenomenon in high achieving women: dynamics and therapeutic intervention. Psychotherapy Theory, Research and Practice, 1978, 15(3), 241- 248. https://doi.org/10.1037/h0086006
- Clance, P.R. & O’Toole, M.A. (1987). The imposter phenomenon: an internal barrier to empowerment and achievement. Women and Therapy, 6, 51-64. https://doi.org/10.1300/J015V06N03_05
- Corey, G. (2008). Psikolojik danışma kuram ve uygulamaları. (Çev. T. Ergene). Mentis Yayıncılık.
- Egger, M. & Smith, G.D. & Altman, D.G. (Ed.). (2001). Systematic reviews in health care: meta‐analysis in context. (1-19). BMJ.
- Harden, A. & Thomas, J. (2005). Methodological issues in combining diverse study types in systematic reviews. International Journal of Social Research Methodology, 8(3), 257–271. https://doi.org/10.1080/13645570500155078