Okul Öncesi Dönem Çocuklarının ve Ebeveynlerinin Mesleklere Yönelik Toplumsal Cinsiyet Algılarının İncelenmesi
Öz
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitimi alan 36-71 ay arası çocukların ve anne-babalarının mesleklere yönelik toplumsal cinsiyet algılarının incelenmesidir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubu, Ağrı ili merkez ilçesinde MEB’e bağlı bağımsız anaokulları ve ilkokullara bağlı anasınıflarında okul öncesi eğitimi almakta olan 3 yaş (36-47 ay, n=10), 4 yaş (48-59 ay, n=10) ve 5 yaş (60-71 ay, n=10) olmak üzere toplam 30 çocuk ve anne-babalarıyla toplam 90 kişiden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak ‘Demografik Bilgi Formu’, 'Çocuk Görüşme Formu' ve 'Ebeveyn Görüşme Formu' kullanılmıştır ve veriler, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Sonuç olarak; 3 yaş grubu çocukların 4 ve 5 yaş grubu çocuklara kıyasla babalarının annelerinin mesleğini yapabilme durumuna daha olumsuz yaklaştıkları görülürken; annelerinin babalarının mesleğini yapabilme durumuna 4 yaş grubu çocukların daha olumsuz yaklaştıkları tespit edilmiştir. Çocuklarının aksine ebeveynlerin büyük çoğunluğunun sadece kadınların yapabildiği meslekler şeklinde kalıp yargılarının olmadığı görülmüştür. Hem çocukların hem de -özellikle- babaların zorluk ve fiziksel güç gerektirmesi nedeniyle sadece erkeklerin yapabildiği mesleklerin olduğunu belirttikleri görülmüştür. Hem ebeveynlerin hem de çocukların daha çok toplum tarafından kadına ve erkeğe uygun görülen meslekleri belirttikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, çocukların mesleklere yönelik daha esnek ve eşitlikçi toplumsal cinsiyet algıları geliştirebilmeleri için aile, eğitim kurumları ve medya tarafından daha bilinçli ve tutarlı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu doğrultuda, çocukların toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı bir dünya görüşü geliştirebilmeleri için bireysel ve toplumsal düzeyde sürdürülebilir bir yaklaşım benimsenmelidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akgül Gök, F. (2013). Evli kadın ve erkeklerin toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili algılarının aile işlevlerine yansıması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Akkoç, E. (2018). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algısı ve etkileyen faktörlerin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sanko Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
- Aktaş, G. (2011). Farklı sosyo-ekonomik ve kültürel özelliklere sahip ailelerde kız çocuklarına ilişkin aile içi kültürel tanımlamalar (Yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Alabay, E., & Özdemir, G. (2020). 36-72 aylık çocukların mesleklere yönelik oluşturdukları toplumsal cinsiyet algıları. Turkish Studies, 15(1), 13-29. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.37370
- Altuntaş, O., & Altınova H. H. (2015). Toplumsal cinsiyet algısı ile sosyo-ekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Turkish Studies, 10(6), 83-100. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7674
- Arabacıoğlu, B., & Bağçeli Kahraman, P. (2017). The relation between the gender stereotypes of children and the gender perceptions of their parents. Curr Res Educ, 3(3), 95-104.
- Aydilek Çiftçi, M. (2011). Öğretmenlerin ve farklı sosyoekonomik düzeye sahip anne-babaların cinsiyet rolleri algısının 60-72 ay arası çocukların oyuncak tercihleri ve akran etkileşimleri ile ilişkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
- Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-hall.
- Baran, G. (1995). Ankara'da bulunan çocuk yuvalarında kalan 7-11 yaş grubu çocuklarda cinsiyet rolleri ve cinsiyet özellikleri kalıp yargılarının gelişimi (Yayınlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Bayhan, N. P., & Artan, İ. Z. (2004). Çocuk gelişimi ve eğitimi. Morpa Yayıncılık.