Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Uğur Gezer; Canan Gönülalan

doi:10.53444/deubefd.1508629

TR EN

Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı meslek liselerinde görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda okul yönetimlerinin çevik okul ile kriz yönetimi becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kayseri ilindeki meslek liselerinde görev yapan 250 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler, Kaya ve Özdemir (2022) tarafından geliştirilen “Çevik Okul Ölçeği” ve Çalışkan (2020) tarafından geliştirilen “Kriz Yönetimi Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonucunda okul yönetimlerinin çevik okul ve kriz yönetimi becerileri yüksek düzeyde bulunmuştur. Okul yönetimlerinin sahip oldukları çevik okul düzeyleri hem ölçek genelinde hem de esneklik, teknoloji ve hız alt boyutlarında cinsiyet, medeni durum, öğretmenlik alanı ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Kriz yönetimi beceri düzeylerinin ise cinsiyet, medeni durum ve öğretmenlik alanı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken; kıdem değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Okul yönetimlerinin çevik okul beceri düzeyleri ile kriz yönetimi beceri düzeyi puanları arasında pozitif yönlü ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Okul yönetimlerinin sahip olduğu çevik okul beceri düzeylerinin, kriz yönetimi beceri düzeyi puanlarının istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmüştür. Bu sonuca göre kriz yönetimi beceri düzeyine ilişkin toplam varyansın %66’sının okul yönetimlerinin sahip olduğu çevik okul beceri düzeyiyle açıklandığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Çevik okul, kriz yönetimi, meslek liseleri.

An Examination of the Relationship Between Agile School and Crisis Management Skills of Vocational High School Administrations

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between agile school and crisis management skills of school administrations based on the opinions of teachers working in vocational high schools. The research was conducted using a relational survey model. The sample consisted of 250 teachers working in vocational high schools in the city center of Kayseri during the 2022-2023 academic year. Data were collected using the "Agile School Scale" developed by Kaya and Özdemir (2022) and the "Crisis Management Scale" developed by Çalışkan (2020). The results indicated that the agile school and crisis management skills of school administrations were at a high level. The agile school levels of school administrators did not differ significantly according to gender, marital status, teaching field, and seniority variables, both in the overall scale and in the sub-dimensions of flexibility, technology, and speed. Conversely, crisis management skill levels did not differ significantly according to gender, marital status, and teaching field variables, but showed a significant difference according to seniority. A positive and highly significant relationship was found between school administrators' agile school skill levels and their crisis management skill level scores.

Anahtar Kelimeler

Agile school, crisis management, vocational high schools.

Destekleyen Kurum

Araştırmayı destekleyen kurum/kuruluş bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Araştırmanın her aşamasında bilimsel araştırmalar etik kurallarına uygun hareket edilmiştir. Bu araştırma, Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’nun 30.03.2023 tarih ve 01/06 sayılı onayı ile yürütülmüştür.

Kaynakça

Ada, Ş., & Akan, D. (2010). Değişim sürecinde etkili okullar. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16, 343-373. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunikkefd/issue/2777/37246
Akıncı Vural, Z. B. (2018). Kurum kültürü. (6. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Akpınar, B., & Köksalan, B. (2003). Olağanüstü haller ve okul. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 151-158.
Aksoy, H. H., & Aksoy, N. (2003). Okullarda krize müdahale planlaması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1), 1-37. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000076
Alexander, D. E. (2014). Social media in disaster risk reduction and crisis management. SCI Eng. Ethics, 20(3), 717-733. https://doi.org/10.1007/s11948-013-9502-z
Appelbaum, S. H., Calla, R., Desautels, D., & Hasan, L. N. (2017). The challenges of organizational agility: Part 2. Industrial and Commercial Training, 49(2), 69-74. https://doi.org/10.1108/ICT-05-2016-0028
Argon, T., & Özçelik, N. (2008). İlköğretim okulu yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlikleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16, 70-89.
Bakker, M. H., Bommel, M., Kerstholt, J. H., & Giebels, E. (2018). The interplay between governmental communications and fellow citizens’ reactions via twitter: Experimental results of a theoretical crisis in the Netherlands. Journal of Contingencies and Crisis Management, 27(3), 265-271. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12252
Balcı, A. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Yayınevi.
Bayntun, C., Rockenschaub, G., & Murray, V. (2012). Developing a health system approach to disaster management: A qualitative analysis of the core literature to complement the WHO Toolkit for assessing health-system capacity for crisis management. PLOS Current, 22(4), 230-246. https://doi.org/10.1371/5028b6037259a

Breu, K., Hemingway, C. J., Strathern, M., & Bridger, D. (2002). Workforce agility: The new employee strategy for the knowledge economy. Journal of Information Technology, 17(1), 21-31. https://doi.org/10.1080/02683960110132070
Burrell, I. S. (2018). Examining the effect of Devops adoption capability on organizational agility. [Unpublished doctoral dissertation]. Temple University.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. (35. Baskı). Ankara: Pegem Yayınevi.
Cerit, Y. (2005). İlköğretim okulu müdürlerinin hizmetçi liderlik davranışlarını yerine getirme düzeyi. Ege Eğitim Dergisi, 6(2), 1-19. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egeefd/issue/4917/67289
Christensen, L. K. (2001). Crisis management plan characteristics in elementary scholls as perceived by Nebraska public schools principals. [Unpublished doctoral dissertation]. University of Nebreska.
Crocitto, M., & Youssef, M. (2003). The human side of organizational agility. Industrial Management & Data Systems, 103(6), 388-397. https://doi.org/10.1108/02635570310479963
Çalışkan, A. (2007). Organizasyonel değişim yönetimi ve Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Türk menşeli işletmelerde bir uygulama. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi.
Çalışkan, A. (2020). Kriz yönetimi: Bir ölçek geliştirme çalışması. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(2), 106-120. http://tursbad.hku.edu.tr/tr/pub/issue/57516/802641
Çiçek Sağlam, A., & Özsezer, S. (2015). Liselerde okul yönetimlerinin kriz yönetme becerilerine ilişkin öğretmen görüşleri. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(7), 13-28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ejedus/issue/15933/167546
Çobanoğlu, N., & Demir, S. (2022). Crisis management, agile leadership, and organizational culture in primary schools. International Journal of Education & Literacy Studies, 10(2), 92-101. https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.10n.2p.92
Ercan, F., & Aksu, A. (2022). Strategic leadership and crisis management skills of secondary school principals. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 114-139. https://doi.org/10.51460/baebd.1118084
Erdinç, F. (2018). Kriz yönetiminde etkin liderlik. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi.
Firestone, S. (2020). Importance of organizational culture to crisis leadership. In Biblical Principles of Crisis Leadership (pp 23-34). Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-44955-1_3
Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. (8th Edition). New York: Mc Graw Hill.
Ganguly, A., Nilchiani, R., & Farr, J. V. (2009). Evaluating agility in corporate enterprises. International Journal of Production Economics, 118(2), 410-423. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2008.12.009
Graham, M. W., Avery, E. J., & Park, S. (2015). The role of social media in local government crisis communications. Public Relations Review, 41(3), 386-394. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2015.02.001
Green D. (2006). School crisis plans in the state of Illinois. [Unpublished doctoral dissertation]. Illinois State University.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2013). Multivariate data analysis. Pearson Education Limited.
Hermann, C. F. (1972). International crises: Insights from behavioral research. New York: Free Press.
Horri, M.S., & Abdolkarimi, F. (2016). Studying the effects of organizational culture on effectiveness of crisis management. International Journal of Humanities and Social Sciences, 2(4), 1925-1934.
Jurgens, M., & Helsloot, I. (2018). The effect of social media on the dynamics of (self) resilience during disasters: A literature review. Journal of Contingencies and Crisis Management, 26(1), 79-88. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12212
Karakuş, A., & İnandı, Y. (2018). Ortaokul yöneticilerinin okullarında yaşanan kriz durumlarını yönetme becerilerinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 500-518. https://doi.org/10.17860/mersinefd.442864
Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. (11. Baskı). Ankara: Nobel Yayınevi.
Kautz, K., Johanson, T. H., & Uldahl, A. (2014). The perceived ımpact of the agile development and project management method scrum on information systems and software development productivity. Australasian Journal of Information Systems, 18(3), 303-315. https://doi.org/10.3127/ajis.v18i3.1095
Kaya, E., & Özdemir, M. (2022). Developing the agile school scale: Validity and reliability analysis. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 55(3), 765-792. https://doi.org/10.30964/auebfd.1082454
Keyifli, Ş. (2019). İmam-hatip okulu müdürlerinin değişimi yönetme yeterliği. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 7, 167-187. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tudear/issue/46963/589667
Kütük, Ö. (2008). Liselerde okul güvenliğine yönelik bir çalışma. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Lin, C., Chiu, H., & Chu, P. (2006). Agility index in the supply chain. International Journal of Production Economics, 100(2), 285-299. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2004.11.013
Nejatian, M., & Zarei, M. H. (2013). Moving towards organizational agility: Are we improving in the right direction? Glob J Flex Syst Management, 14, 241–253. https://doi.org/10.1007/s40171-013-0048-3
Nugroho, J., Muniroh, M., & Arifin, A. (2024). Agile leadership's influence on lecturer effectiveness and career development in the education sector. AL-ISHLAH: Jurnal Pendidikan, 16(4), 5875-5886. https://doi.org/10.35445/alishlah.v16i4.6217.
OECD. (2012). Equity and quality in education: Supporting disadvantaged students and schools. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264130852-en
Olshevska, O., Zinchenko, I., Sakaliuk, O., Kozub, O., & Kolesnyk, V. (2023). Application of agile principles in the organization of service units of higher education institutions. Automation of Technological and Business Processes, 15(3), 4-9. https://doi.org/10.15673/atbp.v15i3.2619
Özeroğlu, E., & Koçyiğit, Y. (2020). Hastane işletmelerinde örgütsel çeviklik: Vizyoner liderliğin rolü. Research Journal of Business and Management, 7(1), 13-22. https://doi.org/10.17261/Pressacademia.2020.1184
Pira, A., & Sohodol, Ç. (2020). Kriz yönetimi: Halkla ilişkiler açısından bir değerlendirme. (6. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Sayracı, N., & Gündüz, H. B. (2018). Okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlilikleri ve teknolojik liderliği. Yıldız Journal of Educational Research, 3(1), 27-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yjer/issue/65841/1025538
Sharifi, H., & Zhang, Z. (2001). Agile manufacturing in practice: Application of a methodology. International Journal of Operations & Production Management, 21(5), 772-794. https://doi.org/10.1108/01443570110390462
Sharifi, H., Colquhoun, G., Barclay, I., & Dann, Z. (2001). Agile manufacturing: A management and operational framework. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, 215(6), 857-869. https://doi.org/10.1243/0954405011518647
Sönmez, N. (2008). Ortaöğretim okulu yöneticilerinin kültürel liderlik rollerinin değişime olan direnç üzerindeki etkileri. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Yeditepe Üniversitesi.
Thomas, D. (2021). Perceptions of religious elementary school principals on effective school leadership. [Unpublished doctoral dissertation]. Florida St. Thomas University.
Urhanoğlu, İ., & Helvacı, M. A. (2021). Okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlilikleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 47-63. https://dergipark.org.tr/tr/pub/usaksosbil/issue/63593/870404
Ünal, S. (2016). Ortaokullardaki öğretmenlerin, okuldaki öğretmen arkadaşlarının motivasyonuna etkisi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Vaganova, O., Lyapin, I., & Orlova, L. (2022). Agile approach to the organization of the educational process. Krasnoyarsk Science: Economic Journal, 11(2), 34-48. https://doi.org/10.12731/2070-7568-2022-11-2-34-48
Yıldız, K. (2012). Yöneticilerin değişimi yönetme yeterlikleri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 177-198. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.280
Yürek, U., & Cömert, M. (2021). Okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlikleri ile algılanan okul etkililiği ne düzeydedir? Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(4), 1762-1781. https://doi.org/10.53487/ataunisosbil.892369
Williams, T., & Liou, Y. (2023). Framing K-12 school leaders’ roles and competencies in times of crisis. Journal of School Leadership,34, 26-46. https://doi.org/10.1177/10526846231187576
Zeng, C., Kelly, S., Goke, R., & Diers-Lawson, A. (2024). Employee voice as a means to facilitate organizational safety and crisis preparedness. Communication Quarterly, 72(3), 299–319. https://doi.org/10.1080/01463373.2024.2344760

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi, Eğitimde Liderlik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Uğur Gezer ^*
0000-0001-6752-7526
Türkiye

Canan Gönülalan Bu kişi benim
0009-0003-6985-9956
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

14 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 64

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1508629

IZ

https://izlik.org/JA58BM87HW

APA

Gezer, U., & Gönülalan, C. (2025). Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 1487-1505. https://doi.org/10.53444/deubefd.1508629

AMA

1.Gezer U, Gönülalan C. Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. DEU BEF Dergi. 2025;(64):1487-1505. doi:10.53444/deubefd.1508629

Chicago

Gezer, Uğur, ve Canan Gönülalan. 2025. “Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 64: 1487-1505. https://doi.org/10.53444/deubefd.1508629.

EndNote

Gezer U, Gönülalan C (01 Haziran 2025) Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 64 1487–1505.

IEEE

[1]U. Gezer ve C. Gönülalan, “Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, DEU BEF Dergi, sy 64, ss. 1487–1505, Haz. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1508629.

ISNAD

Gezer, Uğur - Gönülalan, Canan. “Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 64 (01 Haziran 2025): 1487-1505. https://doi.org/10.53444/deubefd.1508629.

JAMA

1.Gezer U, Gönülalan C. Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. DEU BEF Dergi. 2025;:1487–1505.

MLA

Gezer, Uğur, ve Canan Gönülalan. “Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 64, Haziran 2025, ss. 1487-05, doi:10.53444/deubefd.1508629.

Vancouver

1.Uğur Gezer, Canan Gönülalan. Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. DEU BEF Dergi. 01 Haziran 2025;(64):1487-505. doi:10.53444/deubefd.1508629

Meslek Liseleri Okul Yönetimlerinin Çevik Okul ve Kriz Yönetimi Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

An Examination of the Relationship Between Agile School and Crisis Management Skills of Vocational High School Administrations

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster