Fen Bilimleri Öğretiminde Web 2.0 (Teknolojileri, Araçları ve Uygulamaları) Konusunda Yapılmış Lisansüstü Tezlerin Sistematik Analizi

Yıl 2025, Sayı: 66, 3737 - 3763, 29.12.2025

Ahmet Alperen Çağlayan

https://doi.org/10.53444/deubefd.1583098

Öz

Son yıllarda Türkiye’de fen bilimleri öğetiminde web 2.0 konulu birçok araştırma yapılmış olmasına rağmen, bu teknolojilerin, araçların ve uygulamaların geniş yelpazesini bütüncül bakış açısıyla ele alan kapsamlı ve karşılaştırmalı betimlemeler mevcut değildir. Bu araştırmada, Türkiye’de fen bilimleri öğetiminde web 2.0 konusunda 2014-2024 yılları arasında yapılmış lisansüstü tezleri sistematik bir analizle incelemek ve var olan durumu ortaya koymak amaçlanmaktadır. Araştırma, nitel metodoloji kullanılarak gerçekleştirilmiş olup veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tezlerin başlıklarında farklı kavramların kullanıldığı, büyük çoğunluğunun devlet üniversitelerinde, yüksek lisans düzeyinde ve Türkçe olarak hazırlandığı, son yıllarda sayılarının artış eğiliminde olduğu görülmüştür. Çalışmalarda nicel ve karma yöntemler tercih edilmiş olup veriler ölçekler, akademik başarı testleri ve gözlem formları ile toplanmıştır. Çalışmalar, genellikle 6. ve 7. sınıf öğrencilerinden oluşan örneklem gruplarıyla; uygun, kolay ulaşılabilir ve basit seçkisiz örnekleme yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmalarda, fen bilimleri öğretiminde web 2.0 kullanımının öğrenci ve öğretmen-öğretmen adaylarının becerilerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Fen bilimleri öğretiminde artırılmış gerçeklik, ölçme-değerlendirme, eğitim platformları, dijital hikâye araçları ile EBA, Kahoot, Canva, Worwall uygulamaları öne çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fen bilimleri , web 2.0 teknolojileri , web 2.0 araçları , web 2.0 uygulamaları

Systematic Analysis of Graduate Theses on Web 2.0 (Technologies, Tools and Applications) in Science Teaching

Öz

Although there have been many studies on web 2.0 in science teaching in Turkey in recent years, there is a lack of comprehensive and comparative descriptions that address the wide range of these technologies, tools and applications from a holistic perspective. In this study, it is aimed to examine the postgraduate theses on web 2.0 in science teaching in Turkey between 2014 and 2024 with a systematic analysis and to reveal the current situation. The research was conducted using qualitative methodology and the data were obtained through document analysis and analyzed by content analysis. According to the results of the research, it was observed that different concepts were used in the titles of the theses, that the majority of them were prepared in state universities, at the master's level and in Turkish, and that their number has tended to increase in recent years. Quantitative and mixed methods were preferred in the studies and data were collected through scales, academic achievement tests and observation forms. The studies were conducted with sample groups consisting of 6th and 7th grade students, using convenience sampling, easily accessible sampling and simple random sampling methods. In the studies, it was aimed to determine the effect of the use of web 2.0 in science teaching on the skills of students and teacher-pre-service teachers. Augmented reality, assessment and evaluation, educational platforms, digital story tools and education information network (EBA), Kahoot, Canva, Worwall applications came to the fore in science teaching.

Anahtar Kelimeler

Science teaching , web 2.0 technologies , web 2.0 tools , web 2.0 spplications

Kaynakça

• Akbaba, K., & Ertaş Kılıç, H. (2022). Web 2.0 uygulamalarının öğrencilerin fene ve teknoloji kullanımına yönelik tutumlarına etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 130-139. https://doi.org/10.17556/erziefd.880542
• Altunışık, M., & Aktürk, A. O. (2021). Türkiye’de web 2.0 araçlarının eğitim-öğretim ortamlarında kullanımına bir bakış: 2010-2020 dönemi tezlerinin incelenmesi. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 5(2), 205-227.
• Berners-Lee, T., & Fischetti, M. (1999). Weaving the web: The original design and ultimate destiny of the world wide web by its inventor. Harper Press.
• Bull, G., & Bell, R. L. (2008). Education technology in the science classroom. R. L. Bell, J. Gess-Newsome and J. Luft (Eds.), Technology in the Secondary Science Classroom (pp. 1-7). NSTA Press.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2023). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (34. Baskı). Pegem Akademi.
• Chukwuemeka, E. J., & Samalia, D. (2020). Teachers’ perception and factors limiting the use of high-tech assistive technology in special education schools in North-West Nigeria. Contemporary Educational Technology, 11(1), 99-109. https://doi.org/10.30935/cet.646841
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.
• Collins, A., & Halverson, R. (2018). Rethinking Education in the Age of Technology: The Digital Revolution and Schooling in America. Teachers College Press.
• Creswell, J. W. (2009). Research design: qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
• Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2020). Karma yöntem araştırmaları tasarımı ve yürütülmesi (4. baskı). Dede Y., ve Demir S. B. (Eds.). Anı Yayıncılık.
• Çakır, M., & Dede, H. (2023). Türkiye’de Fen Eğitiminde Web Aracılığıyla Öğrenmeye İlişkin Lisansüstü Tezlerin Betimsel İçerik Analizi, Nevşhir Hacı Bektaşi Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(4). https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1294012
• Daily Sabah. (2014, 2 Temmuz). Fatih Project distributes 732,000 tablets. https://www.dailysabah.com/education/2014/07/02/fatih-project-distributes-732000-tablets adresinden 22 Ekim 2025 tarihinde alınmıştır.
• Gürleroğlu, L., & Yıldırım, M. (2022). Ortaokul öğrencilerinin Web 2.0 destekli eğitsel web sitesi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 191-217. https://doi.org/10.37669/milliegitim.776977
• Johnson, R. B., Onwuegbuzie, A. J., & Turner, L. A. (2007). Toward a definition of mixed methods research. Journal of Mixed Methods Research, 1(2), 112-133. https://doi.org/10.1177/1558689806298224
• Karakuzu, B., Saraçoğlu, S. & Bektaş, O. (2023). Ulusal alan yazında fen eğitiminde web 2.0 araçları konulu çalışmaların sistematik incelemesi. Araştırma ve Deneyim Dergisi (Adeder) 8 (2)
• Karaman, S., Yıldırım, S. & Kaban, A. (2008, 22-23 Aralık). Öğrenme 2.0 yaygınlaşıyor: web 2.0 uygulamalarının eğitimde kullanımına ilişkin araştırmalar ve sonuçları. Türkiye’ de İnternet Konferansı Bildirileri, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
• Karasar, N. (2017). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
• Kerimbayev, N., Adamova, K., Shadiev, R., & Altinay, Z. (2024). Intelligent educational technologies in individual learning: A systematic literature review. Smart Learning Environments, 11(1). https://doi.org/10.1186/s40561-024-00360-3
• Khan, M. A. (2021). COVID-19’s impact on higher education: A rapid review of early reactive literature. Education Sciences, 11(8), 421. https://doi.org/10.3390/educsci11080421
• Korucu, A. T., & Gündoğdu, M. M. (2016). Eğitim teknolojilerinde Web 2.0 kullanımı: 2007–2015 dönemi makalelerin içerik analizi. Journal of Turkish Science Education, 11(1), 3-23.
• Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology (3rd ed.). SAGE Publications.
• Liu, X., & Zhong, B. (2024). A systematic review on how educators teach AI in K-12 education. Educational Research Review, 45. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2024.100642
• McLoughlin, C., & Lee, M. J. W. (2007). Social software and participatory learning: Pedagogical choices with technology affordances in the Web 2.0 era. Providing Choices for Learners and Learning. Proceedings Ascilite Singapore, 664-675.
• Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Fen Bilimleri Dersi (İlkokul ve Ortaokullar 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: MEB Yayınevi.
• Mills, G. E. (2014). Action research: A guide for the teacher researcher (Fifth Edition). Pearson.
• O'Reilly, T. (2007). What is web 2.0: design patterns and business models for the next generation of software. Communications & Strategies, 1(17).
• Özarslan, Y. (2018). Web teknolojilerinin temelleri ve yeterlikleri. M. Yazıcı (Ed.), Web okuryazarlığı (ss. 29-40). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Petticrew, M., & Roberts, H. (2006). Systematic reviews in the social sciences: A practical guide. Blackwell Publishing.
• Solomon, G., & Schrum, L. (2007). Web 2.0: New tools, new schools. Washington, DC: International Society for Technology in Education.
• Şahan, H. H., & Uyangör, N. (2021). Bilimsel araştırmalarda örneklem seçimi. M. Çelebi (Ed.), Nitel araştırma yöntemleri (s. 112-137). Pegem Akademi.
• Ünal, K., & Şeker, İ. (2020). Sanal laboratuvar uygulamalarının öğrenci akademik başarıları üzerine etkisinin incelenmesi: Elektrik ünitesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 504-543.
• Yavuzalp, N., & Gürer, M. D. (2015). FATİH Project in Turkey: A case analysis. International Journal of Research in E-Learning (IJREL), 1(1), 117–127.
• Yazıcı, S., Ocak, İ., & Bozkurt, M. (2021). Web 2.0 araçları ile ilgili eğitim çalışmalarının incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırması Dergisi, 8(2), 474-487. https://doi.org/10.51725/etad.1009299
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Güncellenmiş 12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
• YÖK. (2024). YÖK sayısal veriler (2024, 6 Ağustos).