Araştırma Makalesi

Akademik Dayanıklılık ve Sosyal Destek Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumunun Aracı Rolü

Sayı: 65 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Akademik Dayanıklılık ve Sosyal Destek Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumunun Aracı Rolü

Öz

Bu çalışma sosyal desteğin ve üniversite ortamında temel psikolojik ihtiyaçların (yeterlilik, özerklik, ilişkili olma) doyumunun akademik dayanıklılık ile ilişkilerinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Çalışmada sosyal destek kaynakları olarak öğretmenlere ve arkadaşlara odaklanılmıştır. Ayrıca temel psikolojik ihtiyaç doyumunun sosyal destek ile akademik dayanıklılık arasındaki ilişkideki aracılık etkisi incelenmiştir. Çalışmaya 18-25 yaşları arasındaki 378 lisans öğrencisi katılmıştır. Katılımcılar kişisel bilgi formunu, Akademik Yılmazlık Ölçeğini, Üniversite Öğrencilerinin Temel İhtiyaçlarının Doyumu Ölçeğini, Algılanan Sosyal Destek Ölçeğinin Öğretmen ve Arkadaş Desteği Alt Ölçeklerini tamamlamışlardır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizleri ve yapısal eşitlik modeli analizleri ile incelenmiştir. Analizler öğretmen ve arkadaş desteğinin, yeterlilik, özerklik ve ilişkili olma ihtiyaçlarının, akademik dayanıklılığının bileşenlerinden azim ve adaptif yardım arama ile pozitif, olumsuz duygulanım ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Sosyal desteğin temel psikolojik ihtiyaçların doyumunu, ihtiyaç doyumunun da akademik dayanıklılığı pozitif yönde yordadığı belirlenmiştir. Temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun, sosyal destek ile akademik dayanıklılık arasındaki ilişkide aracılık rolünün anlamlı olduğu bulunmuştur. Araştırma bulguları alan yazını ile ilişkili olarak tartışılmıştır, eğitsel uygulamalar ve ileride yapılacak araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Akademik dayanıklılık , Sosyal destek , Temel psikolojik ihtiyaçlar , Yükseköğretim

Kaynakça

  1. Afzali, L., Hosseinian, S., & Nooripour, R. (2024). Mediating role of academic competence in the relationship between perceived teaching style and academic resilience among adolescents. BMC Psychology, 12: 553. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02011-1
  2. Ahmed, U., Umrani, W. A., Qureshi, M. A., & Samad, A. N. A. (2018). Examining the links between teachers’ support, academic efficacy, academic resilience, and student engagement in Bahrain. International Journal of Advanced and Applied Sciences, 5(9), 39–46. https://doi.org/10.21833/ijaas.2018.09.008
  3. Aliyev, R., Akbaş, U., & Özbay, Y. (2021). Mediating role of internal factors in predicting academic resilience. International Journal of School & Educational Psychology, 9(3), 236–251. https://doi.org/10.1080/21683603.2021.1904068
  4. Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411–423. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
  5. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469–480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
  6. Aydın, G., & Michou, A. (2020). Self‐determined motivation and academic buoyancy as predictors of achievement in normative settings. British Journal of Educational Psychology, 90(4), 964–980. https://doi.org/10.1111/bjep.12338
  7. Baltacı, U., Öztemel, K., & Traş, Z. (2020). Investigation of the relationship between adolescents’ career indecision, and social support perception and basic psychological needs. International Education Studies, 13(10), 113–123. https://doi.org/10.5539/ies.v13n10p113
  8. Berry, W. D., & Feldman, S. (1985). Multiple regression in practice. SAGE Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781412985208
  9. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv26071r6
  10. Camirand, E., & Poulin, F. (2022). Links between best friendship, romantic relationship, and psychological well-being in emerging adulthood. The Journal of Genetic Psychology: Research and Theory on Human Development, 183(4), 328–344. https://doi.org/10.1080/00221325.2022.2078684

Kaynak Göster

APA
Akman Özdemir, P. (2025). Akademik Dayanıklılık ve Sosyal Destek Arasındaki İlişkide Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumunun Aracı Rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 65, 3057-3077. https://doi.org/10.53444/deubefd.1601686