Sosyal Bilgiler 4. Sınıf Öğretmen Adaylarının Doğal Afet Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi (Doğu Karadeniz Örneği)

The purpose of this study is to determine the natural disaster literacy levels of 4th grade pre-service teachers studying in the social studies education departments of universities located in the Eastern Black Sea region of the Black Sea Region of Turkey. In the study, criterion sampling was used as the sampling method and survey model was used as the method. The study was conducted with 232 pre-service social studies teachers. The data of the study were collected with the Natural Disaster Literacy Questionnaire consisting of personal information form, achievement test, behavioral and affective dispositions scale; it was determined that the participants' achievement test and behavioral scale scores were at medium level and affective dispositions scale scores were at high level. Since the score obtained from the combination of achievement, behavior and affective dispositions scores corresponds to high level ranges, it was concluded that the level of natural disaster literacy of 4th grade pre-service social studies teachers in the Eastern Black Sea region is at a high level. Among the variables examined in the study, it was determined that the natural disaster literacy scores of the variables of age, disaster plan at the university, emergency gathering and knowing the location of the shelter were higher than the other variables. In addition, the achievement, behavior and affective disposition levels that constitute natural disaster literacy in these variables were also found to be at high levels. Since the study group consisted of 4th grade pre-service teachers of social studies education and pre-service teachers had taken courses on natural disasters, it was expected that they would get high scores from the components of natural disaster literacy; however, it was determined that this was not the case. It is recommended that this study, which covers the Eastern Black Sea region of Turkey, be conducted in different regions.

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin Karadeniz Bölgesi’nin Doğu Karadeniz bölümünde yer alan üniversitelerin sosyal bilgiler eğitimi bölümlerinde öğrenim gören 4. sınıf öğretmen adaylarının doğal afet okuryazarlık düzeylerini belirlemektir. Çalışmada örneklem seçme yöntemi olarak ölçüt örnekleme, yöntem olarak tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma 232 sosyal bilgiler öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Çalışmanın verileri kişisel bilgiler formu, başarı testi, davranış ve duyuşsal eğilimler ölçeğinden oluşan Doğal Afet Okuryazarlığı Anketi ile toplanmış; katılımcıların başarı testi ile davranış ölçeği puanının orta, duyuşsal eğilimler ölçeği puanının ise yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Başarı, davranış ve duyuşsal eğilimler puanlarının birleşiminden elde edilen puan yüksek düzey aralıklarına denk geldiği için Doğu Karadeniz bölümündeki sosyal bilgiler 4. sınıf öğretmen adaylarının doğal afet okuryazarlık düzeyinin yüksek seviyede olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada incelenen değişkenler arasında yer alan yaş, üniversitedeki afet planı, acil toplanma ve sığınak yerini bilme değişkenlerine ait doğal afet okuryazarlık puanlarının, diğer değişkenlere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu değişkenlerde doğal afet okuryazarlığını oluşturan başarı, davranış ve duyuşsal eğilim düzeylerinin de yüksek seviyede olduğu saptanmıştır. Çalışma grubunu sosyal bilgiler eğitimi 4. sınıf öğretmen adaylarının oluşturması ve öğretmen adaylarının doğal afetlerle ilgili ders almış olmaları nedeniyle, doğal afet okuryazarlığı bileşenlerinden yüksek puan almaları beklenmiş; ancak bu durumun gerçekleşmediği tespit edilmiştir. Türkiye’nin Doğu Karadeniz bölümünü kapsayan bu çalışmanın, farklı bölgelerde yapılması önerilmektedir.