2024 Coğrafya Dersi Öğretim Programı'nın Okuryazarlık Becerileri Açısından İncelenmesi

Bu çalışma, 2024 yılında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programı Ortak Metni (TYYMMÖPOM) çerçevesinde revize edilen Coğrafya Dersi Öğretim Programı'nı (CDÖP), modelin temel bileşenlerinden biri olan çok boyutlu okuryazarlık becerileri perspektifinden analiz etmeyi hedeflemektedir. Nitel araştırma deseniyle yürütülen bu incelemede, veri kaynağı olarak CDÖP dokümanı kullanılmıştır. Doküman, sistematik olarak taranmış ve TYMMÖPOM’de belirtilen dokuz temel okuryazarlık türü çerçevesinde içerik analizi tekniği kullanılarak kodlanmıştır. Araştırma bulguları, CDÖP’de yer alan okuryazarlıkların sırasıyla en fazla “Bilgi Okuryazarlığı”, “Görsel Okuryazarlık” ve “Dijital Okuryazarlık” becerilerinde yoğunlaştığını göstermiştir. Öğrenme alanları bazında ise, “Afetler ve Sürdürülebilir Çevre” ve “Mekânsal Bilgi Teknolojileri” alanları, en fazla okuryazarlık vurgusuna sahip olmuştur. Sınıf düzeyleri açısından bakıldığında, beceri vurgularının toplamda 9. Sınıf'ta en yüksek yoğunluğa ulaştığı, bunu 11. ve 12. Sınıfların nispeten benzer frekanslarla izlediği, 10. Sınıf'ta ise göreceli bir düşüş yaşandığı tespit edilmiştir. Özellikle, “Finansal Okuryazarlık”, “Vatandaşlık Okuryazarlığı” ve “Sanat Okuryazarlığı” gibi bazı kritik 21. yüzyıl becerilerinin oldukça sınırlı temsil edilmesi ve yalnızca 10. Sınıfa sıkıştırılması dikkat çekmektedir. Ayrıca, temel okuryazarlık becerilerinin kazanımlar içinde örtük ve dolaylı bir anlatımla yer alması, ölçme ve değerlendirmeye dair somut bir çerçeve eksikliği ve uygulama sürecindeki altyapı/öğretmen mesleki gelişim sorunlarının göz ardı edilmesi, programın hedeflenen etkililiğini kısıtlayan faktörler olarak tespit edilmiştir.

This study aims to analyze the Geography Course Curriculum (GCC), revised in 2024 within the framework of the Türkiye Century Education Model Curriculum Common Text (TCEMCCT), from the perspective of multidimensional literacy skills, one of the model's core components. In this review, conducted with a qualitative research design, the GCC document was used as the data source. The document was systematically scanned and coded using content analysis technique within the framework of the nine basic literacy types specified in TCEMCCT. The research findings showed that the literacies included in the GCC were most concentrated in "Information Literacy", "Visual Literacy", and "Digital Literacy" skills, respectively. Based on learning areas, "Disasters and Sustainable Environment" and "Spatial Information Technologies" areas had the highest emphasis on literacy. From the perspective of grade levels, it was determined that skill emphases reached the highest intensity in 9th Grade overall, followed by 11th and 12th Grades with relatively similar frequencies, while a relative decrease was observed in 10th Grade. Particularly noteworthy is the very limited representation of some critical 21st-century skills such as "Financial Literacy", "Citizenship Literacy", and "Art Literacy", and their confinement to only 10th Grade. Furthermore, the implicit and indirect expression of basic literacy skills within learning outcomes, the lack of a concrete framework for measurement and evaluation, and the disregard for infrastructure/teacher professional development issues during the implementation process were identified as factors limiting the program's targeted effectiveness.