Ebeveynlerin Çevrim İçi Mahremiyet Eğitimine Yönelik Görüş ve Önerilerinin İncelemesi
Öz
Zihin yetersizliği olan bireyler (ZYOB), çevrim içi ortamlarda mahremiyetlerini koruyabilmek için destek sağlayıcılara ihtiyaç duymaktadır. Bu destek sağlayıcıların en önemli bileşenlerinden biri ebeveynlerdir. Bu araştırmanın amacı, ZYOB’nin çevrim içi mahremiyetlerini korumaya yönelik becerilerini ve bu becerilerin eğitim yoluyla nasıl geliştirilebileceğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, özel eğitim meslek okullarında (ÖEMO) öğrenim gören ZYOB’nin ebeveynlerinin çevrim içi mahremiyet ve bu alandaki eğitime ilişkin görüş, beklenti ve önerileri incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden betimsel araştırma modeliyle desenlenmiştir. Ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 11 ebeveynle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler betimsel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir.Araştırma bulguları, ebeveynlerin çocuklarının internet kullanımı sırasında çeşitli çevrim içi risklere yönelik yoğun kaygılar yaşadığını göstermektedir. Ebeveynler, kendi çevrim içi mahremiyetlerini koruma konusundaki yeterliklerini net biçimde değerlendiremediklerini, buna karşın çocuklarını daha savunmasız gördüklerini ve dolasıyla çevrim içi mahremiyet eğitimine daha fazla gereksinim duyduklarını ifade etmiştir. Katılımcılar, çevrim içi mahremiyet eğitiminin öncelikle öğretmenler tarafından verilmesi gerektiğini belirtmiş, ebeveyn rolünü ise daha geri planda konumlandırmıştır. Ayrıca, bu eğitimin mümkün olan en erken dönemde başlatılması gerektiği vurgulanmış ve en uygun dönemin ilkokul çağı olduğu ifade edilmiştir. Ebeveynler, çevrim içi mahremiyet becerilerinin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı’na (BEP) dâhil edilmesini önemli bir gereklilik olarak değerlendirmiştir.
Anahtar Kelimeler
Çevrim içi mahremiyet, Çevrim içi güvenlik, zihin yetersizliği olan birey, ebeveyn görüşleri, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı
Etik Beyan
Bu çalışmanın yürütülmesi için etik kurul onayı, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar ve Yayın Etiği Kurulu’ndan alınmıştır. Etik kurul onayı 03.09.2024 tarihinde alınmış olup karar numarası 1’dir.
Kaynakça
- Alfredsson Ågren, K., Kjellberg, A., & Hemmingsson, H. (2020). Internet opportunities and risks for adolescents with intellectual disabilities: A comparative study of parents' perceptions. Scandinavian journal of occupational therapy, 27(8), 601–613. https://doi.org/10.1080/11038128.2020.1770330
- Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1–14. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/318527
- Bjornsdottir, R. T., Connor, P., & Rule, N. O. (2024). Social judgments from faces and bodies. Journal of Personality and Social Psychology, 127(3), 455–468. https://doi.org/10.1037/pspa0000397
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (29. baskı). Pegem Akademi.
- Chadwick, D. D., & Fullwood, C. (2018). An online life like any other: Identity, self-determination, and social networking among adults with intellectual disabilities. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 21(1), 56–64. https://doi.org/10.1089/cyber.2016.0689
- Chadwick, D. D. (2019). Online risk for people with intellectual disabilities. Tizard Learning Disability Review, 24(4), 180-187. https://doi.org/10.1108/TLDR-03-2019-0008
- Chadwick, D. D. (2022). “You want to know that you’re safe”: Experiences of risk, restriction and resilience online among people with an intellectual disability. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 16(3), Article 8. https://doi.org/10.5817/CP2022-3-8
- Chiner, E., Gmez-Puerta, M., & Cardona-Molt, M. (2017). Internet and people with intellectual disability: an approach to caregivers’ concerns, prevention strategies and training needs. Journal of New Approaches in Educational Research (NAER Journal), 6(2), 153-158 https://eric.ed.gov/?id=EJ1151059&utm_source
- Clements, F. A., Orchard, L. J., & Chadwick, D. D. (2024). A scoping review investigating the perspectives of people with mild to moderate intellectual disabilities on experiences of cyberbullying victimisation and its subtypes. Journal of Intellectual Disabilities, 29(3), 743-759. https://doi.org/10.1177/17446295241252214
- Didden, R., Scholte, R. H., Korzilius, H., de Moor, J. M., Vermeulen, A., O'Reilly, M., Lang, R., & Lancioni, G. E. (2009). Cyberbullying among students with intellectual and developmental disability in special education settings. Developmental neurorehabilitation, 12(3), 146–151. https://doi.org/10.1080/17518420902971356