Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, bilimsel bilginin şeffaf, tarafsız ve dürüst bir şekilde üretilmesi ile akademik saygınlığın korunmasını en yüksek düzeyde gözetir. Dergimizin araştırma ve yayın süreçleri, ulusal ve uluslararası standartlar çerçevesinde yapılandırılmıştır.

Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır ve etik standartları en yüksek düzeyde gözetir. Bu doğrultuda dergimiz; Committee on Publication Ethics (COPE) ve Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) tarafından ortaya konulan Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing (Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri) standartlarını benimsemiştir. Ayrıca dergimiz, TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin kriterleri ile Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen tüm ulusal yasal ve etik yükümlülüklere tam uyum sağlamaktadır.

1. ARAŞTIRMA ETİĞİ İLKELERİ

Dergimize gönderilen çalışmaların planlanması, verilerinin toplanması, analiz edilmesi ve raporlaştırılması süreçlerinde aşağıdaki araştırma etiği ilkelerine tam uyum sağlanmış olması zorunludur:

• Bilimsel Dürüstlük ve Şeffaflık: Araştırmaların metodolojik kurgusu, veri toplama araçları ve analiz süreçleri bilimsel dürüstlük ve kalite ilkelerine uygun olmalıdır. Araştırma sürecinin her aşaması doğrulanabilir ve gerektiğinde denetime açık şekilde kayıt altına alınmalıdır.
• Aydınlatılmış Onam ve Gönüllülük: Katılımcılar (öğretmenler, öğrenciler, veliler vb.) araştırmanın amacı, yöntemi, olası riskleri ve verilerin kullanım alanları hakkında açıkça bilgilendirilmeli ve "Aydınlatılmış Onam / Bilgilendirilmiş Rıza" formu alınmalıdır. Araştırmaya katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmalı; katılımcılar istedikleri aşamada hiçbir yaptırıma maruz kalmadan çalışmadan çekilebilmelidir.
• Gizlilik ve Mahremiyet: Katılımcılardan elde edilen kişisel veya kurumsal veriler kesinlikle gizli tutulmalıdır. Kimlik ifşasını önleyecek teknik ve idari tedbirler (anonimleştirme, takma isim kullanımı vb.) alınmalı ve kişisel verilerin korunması mevzuatına tam uyum sağlanmalıdır.
• Zarar Vermeme İlkesi: Araştırma sürecinde katılımcıların fiziksel, psikolojik, sosyal veya akademik açıdan zarar görmemesi için gerekli tüm önlemler alınmalıdır. Çocuklar, kısıtlı bireyler gibi hassas gruplarla çalışıldığında yasal temsilcilerden yazılı izin alınması ve süreçte üst düzey hassasiyet gösterilmesi zorunludur.
• Etik Kurul İzni ve Kurumsal İzinler: Anket, mülakat, odak grup görüşmesi, gözlem ve deneysel uygulamalar gibi insandan veri toplamayı gerektiren tüm nitel, nicel ya da karma yöntemli araştırmalar için ilgili kurumların Etik Kurullarından "Etik Kurul Onayı" alınması zorunludur. Araştırma bir okulda veya resmi bir kurumda yürütülecekse, ilgili kurumdan yasal uygulama izinleri eksiksiz alınmalıdır. Etik kurul iznine dair bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı numarası) makalenin son sayfasında (kabul aldıktan sonra) açıkça belirtilmeli; makale başvurusu esnasında belge olarak sisteme yüklenmelidir.
• Çıkar Çatışması Beyanı: Araştırmacılar, çalışmanın sonuçlarını ya da tarafsızlığını etkileyebilecek her türlü finansal, kişisel veya kurumsal çıkar çatışmasını şeffaf bir şekilde makalenin son sayfasında beyan etmekle yükümlüdür.
• Yapay Zekâ Kullanımı: Araştırma sürecinde üretken yapay zekâ araçlarının (ChatGPT, Gemini, Copilot vb.) kullanımı katılımcı gizliliğini, kişisel verilerin korunmasını ve etik kurul tarafından onaylanan araştırma ilkelerini ihlal etmeyecek şekilde gerçekleştirilmeli ve çalışmada beyan edilmelidir.

2. YAYIN ETİĞİ İLKELERİ

Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, dergi yayıncılığında COPE standartlarını benimsemekte olup paydaşların (Editörler, Hakemler ve Yazarlar) sorumluluklarını bu doğrultuda tanımlar.

Editörlerin Sorumlulukları

• Tarafsızlık ve Yayıncılık Özgürlüğü: Editörler, gönderilen makale önerilerini sadece çalışmanın önemi, özgünlüğü ve dergi kapsamına uygunluğu açısından değerlendirir. Yazarların ırkı, cinsiyeti, inancı, etnik kökeni, uyruğu veya politik görüşü kararlarda asla dikkate alınmaz. Düzeltme veya yayınlama kararlarına dergi yayın kurulu dışındaki hiçbir merci müdahale edemez.
• Gizlilik: Editörler ve yayın kurulu, gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri sorumlu yazar, hakemler ve yayıncı dışında üçüncü taraflarla kesinlikle paylaşmaz.
• Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları: Editörler, yazarların açık yazılı izni olmaksızın, reddedilen veya süreci devam eden makalelerdeki yayınlanmamış verileri ve fikirleri kendi araştırmalarında kullanamazlar.
• Basım Kararı ve Hakem Süreci: Editörler, dergiye gönderilen çalışmaların alanında uzman en az iki hakem tarafından çift körleme (double-blind) yöntemiyle değerlendirilmesini sağlar. Nihai yayın kararında hakem raporları, çalışmanın geçerliliği ve okuyucuya katkısı esas alınır.
• Yapay Zekâ Kullanımı: Üretken yapay zekâ araçlarının (ChatGPT, Gemini, Copilot vb.) kullanımı bilimsel yazım sürecinde yalnızca yardımcı araç olarak kabul edilmektedir. Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez ve makalenin bilimsel içeriği, özgünlüğü, doğruluğu ve etik uygunluğuna ilişkin tüm sorumluluk yazarlara aittir.
• Etik Kaygılar ve İnceleme: Editörler, sunulan veya yayınlanmış bir makaleye ilişkin etik ihlal şüphesi doğduğunda COPE akış şemalarını takip ederek gerekli tedbirleri alır. İhlalin sabit görülmesi durumunda düzeltme, geri çekme veya editöryal uyarı yayınlama işlemlerini uygularlar.

Hakemlerin Görevleri

• Editöryal Kararlara Katkı: Hakemler, değerlendirme raporlarıyla editörün karar alma sürecine destek olurlar ve yapıcı eleştirileriyle yazarların makalelerini geliştirmelerine katkı sağlarlar.
• Sürat ve Zaman Yönetimi: Makaleyi incelemek için kendilerini yetkin görmeyen veya belirtilen sürede değerlendirmeyi tamamlayamayacaklarını fark eden hakemler, durumu hızla editöre bildirerek hakemlik davetini geri çevirmelidir.
• Gizlilik: Değerlendirilmek üzere gönderilen tüm makaleler gizli belgelerdir. Editörün izni olmadan başkalarına gösterilemez, tartışılması veya paylaşılması kesinlikle yasaktır. Bu kural daveti reddeden hakemler için de geçerlidir.
• Tarafsızlık Standartları: Değerlendirmeler tamamen objektif ve akademik ölçütlere dayalı olarak yapılmalıdır. Yazarların şahsına yönelik kişisel veya kırıcı eleştiriler uygun değildir.
• Kaynak Gösterimi ve İntihal İhbarı: Hakemler, makalede kullanıldığı halde atıf yapılmamış önemli yayınları tespit ederek editöre bildirmelidir. İnceledikleri metin ile başka bir yayın arasındaki belirgin benzerlikleri veya örtüşmeleri editörün dikkatine sunmalıdırlar.
• Çıkar Çatışması: İnceleme sürecindeki makale ile aralarında herhangi bir rekabet, iş birliği veya diğer ortaklık bağlamında çıkar çatışması bulunan hakemler, durumu editöre bildirerek değerlendirme yapmayı reddetmelidir.

Yazarların Sorumlulukları

• Raporlaştırma Standartları: Orijinal araştırma yazarları, yaptıkları çalışmayı ve sonuçlarını doğru bir şekilde sunmak, bulgularını objektif bir tartışma süzgecinden geçirmekle yükümlüdür. Metin, başkalarının çalışmayı tekrarlayabilmesine imkân tanıyacak düzeyde yeterli ayrıntı ve kaynak içermelidir. Kongre veya sempozyumlarda sunulmuş bildiriler makaleye dönüştürülürken, bu durum ilk sayfada dipnot olarak açıkça belirtilmelidir.
• Veri Erişimi ve Saklama: Yazarlar, çalışmalarının ham verilerini saklamakla yükümlüdür. Editör veya hakemler tarafından talep edilmesi durumunda, bu verileri inceleme için sunmaya hazır olmalıdırlar.
• Özgünlük ve İntihal: Yazarlar gönderdikleri çalışmaların tamamen özgün olduğunu garanti etmelidir. Başka yazarların çalışmaları veya sözleri kullanıldıysa, buna bilimsel kurallara uygun şekilde atıf yapılmalıdır. İntihalin her türü etik dışı bir yayın davranışı olup kabul edilemez. Dergimize gönderilen tüm makalelerin benzerlik oranını gösteren benzerlik raporları sisteme yüklenmelidir. Ön kontrol aşamasında söz konusu benzerlik raporları incelenmektedir.
• Çoklu, Yinelenen veya Eşzamanlı Yayın: Yazarlar, daha önce başka bir yerde yayınlanmış veya değerlendirme sürecinde olan bir makaleyi eşzamanlı olarak dergimize göndermemelidir. Bu durum açık bir etik ihlalidir.
• Makalenin Yazarlığı: Çalışmanın tasarımı, yürütülmesi, veri toplanması veya analizi aşamalarında önemli entelektüel/bilimsel katkı sağlayan kişiler yazar olarak listelenmelidir. Sorumlu yazar, katkısı olan herkesin yazar listesinde yer aldığından ve makalenin son halinin tüm yazarlar tarafından onaylandığından emin olmalıdır.
• Bilimsel Yanıltma Beyanı (İhlal Türleri): Araştırma ve yayın sürecinde, uydurma (fabrication), çarpıtma (falsification), dilimleme (salami-slicing) veya haksız yazarlık (hediye/hayalet yazarlık) gibi bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı hiçbir eylemde bulunulmamış olmalıdır.
• Hataların Bildirilmesi: Yazar, yayınlanmış veya erken görünümdeki çalışmasında önemli bir hata ya da yanlışlık tespit ettiğinde, durumu derhal dergi editörüne bildirmek ve makaleyi düzeltmek ya da geri çekmek için editörle iş birliği yapmakla yükümlüdür.

3. YAYIN POLİTİKASI

Odak ve Kapsam

“Buca Eğitim Fakültesi Dergisi”, ulusal ve uluslararası düzeyde çevrimiçi olarak yayımlanan hakemli bir dergidir. Eğitim Bilimleri ve Alan Eğitimi alanlarında ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel niteliklere sahip çalışmaları yayımlayarak akademik bilgi birikimine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Dergimizde süreli yayın modeli benimsenmiş ve yayın periyodu yılda 4 sayı olarak belirlenmiş (Mart, Haziran, Eylül ve Aralık) olup, yayın kurulu modeli ve sayıları değiştirme hakkına sahiptir. Yayım kurulu ek/özel sayı ya da kongre/sempozyum özel sayısı çıkarma kararı alabilir.

Ücret Politikası

Dergimiz, Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-SA 4.0) lisansı ile lisanslanmış ve 12 Eylül 2012 tarihli "Budapeşte Açık Erişim Girişimi"ni kabul eden açık erişimli bir dergidir. Dergimizde makale yayımlatmak, göndermek veya hakem sürecini yürütmek için herhangi bir ücret talep edilmez.

Hakem Değerlendirme Süreci

Dergimize gönderilen makaleler çift körleme ilkesiyle en az 2 hakeme gönderilir. Hakem değerlendirme sürecinin yaklaşık 3 ay içinde tamamlanması hedeflenmektedir. Süreci tamamlanan her makale, yayın sırasına alınarak yayın kurulunun uygun bulacağı sayıda yayımlanır.

Gizlilik Politikası

Buca Eğitim Fakültesi Dergisi'ne makale önerilerinin hakemlere atanması ve makale değerlendirme sürecinde gizlilik esastır. Makalelerin atanacağı hakemler yalnızca editör ve alan editörleri tarafından belirlenir ve bilinir. Makale değerlendirme sürecinde ise hakemlere yazar bilgisi, yazarlara da hakem bilgisi kesinlikle verilmez.