KARAR VERME STİLLERİNE BİLİMSEL YAKLAŞIMLAR
Öz
Karar, karar verme süreci sonucunda ulaşılan nihai durum olarak ifade edilmektedir.
Birey, karar verme süreci sırasında, karar seçeneklerini değerlendirir. Bu süreçte birçok
faktörün etkisi altındadır. Bireysel ve çevresel faktörler sürecin baş aktörleridir. Özellikle
de bireyin hayata dair yaşmış olduğu “tecrübeler”, bireysel faktörlerin başında
gelmektedir. Bu tecrübeler bireyin bilişsel ortamında yer ederek, karşılaşılan problemlerin
çözümleri için birer şablon oluşturur. Bu şablonlar “heuristikler” veya zihinsel kestirmeler
olarak adlandırılmaktadır. Bunun yanında birey, karar verme sürecinde, içinde bulunduğu
örgütün, yapısı, kültürü, politikaları, iklimi vb. unsurların etkisi altındadır. Ayrıca, karar
ortamı yani; karar seçeneklerinin belirsizliği, zaman baskısı, risk vb. unsurlar da süreci
etkileyen unsurlar arasındadır.
Bireyin karar verme sürecini etkileyen ve yukarıda sıralanan faktörler, birey üzerinde
belirli alışkanlıklar kazandırır. Söz konusu alışkanlıklar, karar verme stili olarak
adlandırılmaktadır. Bu çalışmada, karar verme stilleri konusunda yapılmış çalışmalar,
literatürden taranarak ilgili yaklaşımlar ortaya konulacaktır. Ayrıca karar verme stillerine
dair yaklaşımlar sistematik olarak sınıflandırılarak, yapılan araştırmalara ait örnekler
verilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alver, B. (2003): Çeşitli Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışanların Empatik Becerileri, Karar Stratejileri ve Psikolojik Belirtileri Arasındaki İlişkiler. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Erzurum.
- Andersen, J. A. (2000): Intuition in Managers: Are Intuitive Managers More Effective? Journal of Managerial Psychology, Vol. 15 No. 1, 46-67.
- Arroba T.Y. (1978): Decision-making Style as a Function of Occupational Group, Decision Content and Perceived Importance. Journal of Occupational Psychology, 51, 219-229.
- Bowman S.Y. (1992): Decision-Making Styles of a Medical Center's Management Group: A Case Study. Hospital Topics, Summer 92 Vol 70, Issue 3.
- Canabal, M. E. (2002): Decision Making Styles of Young South Indian Consumers: An Exploratory Study. College Student Journal, March Vol. 36, Issue 1.
- Connor P. E. ve B. W. Becker. (2003): Personel Value Systems and Decision- Making Styles of Public Managers. Public Personnel Management, Volume 32, No. 1, 155-180.
- Deci, E.L. ve R. M. Ryan. (1985): Intrinsic Motivation and Self-determination in Human Behavior. Plenum Press: New York. Aktarma; Frederick C.M., C.S. Morrison. (1999): Collegiate Coaches: An Examination of Motivational Style and Its Relationship to Decision Making and Personality, Journal of Sport Behavior, Vol. 22, No. 2.
- Dinklage, L. B. (1967): Adolescent Choice and Decision-Making, Monograph 2 A, Studies of Adolescents in Secondary Schools. Harvard School of Education. Publications Office: Cambridge.
- Doktor, R.H., ve W.F. Hamilton. (1973): Cognitive Style and the Acceptance of Management Science Recommendations. Management Science, 19: 884-894.
- Driver, M. J., K. R. Brousseau, P. L. Hunsaker. (1990): The Dynamic Decisionmaker Five Decision Styles for Executive and Business Success. Harper & Row: New York.