İNEBAHTI DENİZ SAVAŞI’NIN VENEDİK EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Öz

İnebahtı Deniz Savaşı, Venedik Cumhuriyeti için dönüm noktası olmuştur. Venedik, erken dönemde Osmanlı Devleti donanması karşısında yeterli stratejiye sahip olmamakla birlikte, Chioggia Savaşı'nın ardından Osmanlıların Adriyatik'teki nüfuzunun artmasıyla karşı karşıya kalmıştır. 1537-1538 savaşını sona erdirmek için 1540’ta imzalanan ahidname Osmanlılar Orta Akdeniz'de egemenlik kurmaya çalışırken, Venedik bu dönemde ciddi toprak kayıpları yaşamış ve ekonomik olarak zor durumda kalmıştır. İnebahtı Deniz Savaşı'nın maliyeti ve veba salgını, Venedik'in denizcilik ve ticaretteki altın çağının sona ermesine yol açmış, ticaret filosunun düşüşü büyük okyanus keşifleri ve Levant'taki Osmanlı etkisi gibi faktörlerle daha da pekişmiştir. Venedik'in ticari kadırga sayısının azalması ve savaş filosuna odaklanması, devletin gemi inşa etme politikalarında etkili olmuştur. 16. yüzyıl boyunca savaşlar, korsanlar, kiralanan filolar ve iklim değişiklikleri gibi birçok faktör, Venedik'in gemi inşa sürecini etkilemiştir. İnebahtı Deniz Savaşı'ndan sonra Osmanlı donanmasının hızla toparlanması, Venedik'i her an hazır olmaya zorlamış ve askeri kadırga üretimi öncelik haline gelmiştir. 1606 yılına gelindiğinde Venedik'teki tüccar gemilerinin bir kısmı yabancı üretime aitken, Venedik Tersanesi askeri kadırga üretimine yoğunlaşmıştır. Ancak İnebahtı Deniz Savaşı sonrası dönemde kadırga üretiminde bir duraklama da yaşanmıştır. Kalyon inşa etme süreci belirtilen sebepler dolasıyla sürekli ertelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Venedik
• Kalyon
• Kadırga
• İnebahtı Deniz Savaşı
• Gemi İnşa Teknolojisi
• Ekonomi

THE IMPACT OF THE BATTLE OF LEPANTO ON THE VENETIAN ECONOMY

Öz

The Battle of Lepanto was a turning point for the Republic of Venice. Despite lacking sufficient strategy against the Ottoman Empire's navy in the early period. Venice faced increased Ottoman influence in the Adriatic following the Battle of 1537-1540. The capitulations signed to end the war of 1537–1540 allowed the Ottomans to establish dominance in the Eastern Mediterranean, during which Venice suffered significant territorial losses and economic difficulties. The cost of the Battle of Lepanto and a subsequent plague led to the end of Venice's golden age in maritime trade and commerce. The decline of its trading fleet was further compounded by major oceanic explorations and the increasing Ottoman influence in the Levant. The reduction in the number of Venetian commercial galleys and the shift towards focusing on the war fleet influenced the state's shipbuilding policies. Throughout the 16th century, wars, piracy, hired fleets, and climate changes affected Venice's shipbuilding process. The rapid recovery of the Ottoman navy after the Battle of Lepanto forced Venice to always be prepared, making military galley production a priority. By 1606, while some of Venice's merchant ships were of foreign origin, the Venetian Arsenal concentrated on military galley production. However, there was also stagnation in galley production in the post-Lepanto period, and the process of building galleons was continuously postponed due to the mentioned reasons.

Anahtar Kelimeler

• Venice, Galleon, Galley, Battle of Lepanto, Shipbuilding Technology, Economy

Kaynakça

1. A.S.V.e, Patroni e Provveditori all’Arsenale, Capitolare 11.
2. A.S.V.e, Patroni e Provveditori all’Arsenale, Capitolare 14.
3. A.S.V.e, Senato Mar, reg. 41.
4. A.S.V.e, Senato Mar, reg. 39.
5. A.S.V.e, Senato Mar, reg. 40.
6. A.S.V.e, Senato Mar, reg. 43.
7. A.S.V.e., Senato Mar, Filze. 549.
8. Aymard, M. (1963). XVI. Yüzyıl Sonunda Akdeniz’de Korsanlık ve Venedik, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 23(1-2), 229 – 238.

9. Bostan, İ. (2000). İnebahtı Deniz Savaşı, DİA, 22.
10. Bostan, İ. (2024). Kadırgadan Kalyona: 17. Yüzyılın İkinci Yarısında Osmanlı Gemi Teknolojisinin Değişimi, Osmanlı Deniz Teknolojileri, Küre Yayınları.
11. Braudel, F. (1992). II. Felipe Döneminde Akdeniz ve Akdeniz Dünyası II, İmge Yayınları.
12. Braudel, F. (2017). II. Felipe Döneminde Akdeniz ve Akdeniz Dünyası I, Doğu Batı Yayınları.
13. Candiani, G. (2009). I Vascelli della Serenissima, Guerra Politica e Construzioni Navali Venezia in eta Moderna, 1650-1720, Istituto Veneto di Scienze. Concina, E. (1984). L’arsenale della Repubblica di Venezia, Einaudi Press.
14. Concina. E. (1990). Navis L’umanesimo sul Mare 1470-1740, La Nuova Italia Scientifica.
15. Crouzet-Pavan, E. (2002). Venice Triumphant: The Horizons of a Myth, Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2002.
16. Davis, R.C. (1991). Shipbuilders of the Venetian Arsenal, Johns Hopkins University Press.
17. Eliav, J. (2012). The Oar System of the Venetian Quinquereme, The Mariner’s Mirror 98/3.
18. Gluzman, R. (2021). Venetian Shipping From the Days of Glory to Decline, 1453–1571, Leiden:Brill.
19. Hanlon, G. (2014). The Twilight of a Military Tradition, Italian Aristocrats and European Conflicts, 1560-1800, Routledge.
20. Knapton, M. (1986). Lo Stato Veneziano fra la Battaglia di Lepanto e la Guerra di Candia 1571-1644, Venezia e la Difesa del Levante da Lepanto a Candia 1570-1670, Arsenale Editrice.
21. Lane, F.C. (1933). Venetian Shipping During The Commerical Revaolution, XXXVIII, The American Historical Review. 219 – 239.
22. Lane, F.C. (1973). Naval Actions and Fleet Organization, 1499-1502, Renaissance Venice.146 – 173.
23. Lane, F.C. (1973). Venice, A Maritime Republic, The Johns Hopkins University Press.
24. Lane, F.C. (1992). Venetian Ships and Shipbuilders of the Renaissance, The Johns Hopkins University Press.
25. Luzzatto, G. (1925). Per la Storia delle Construzioni Navali a Venezia ne secoli XV e XVI. Studi di Storia Economica. 381 – 400.
26. Morin, M. (2002). La Battaglia di Lepanto: Alcuni Aspetti della Tecnologia Navale Veneziana, Istituto di Studi militari Marittimi.
27. Piri Reis. Kitab-ı Bahriye, Internet Archive Platform. https://archive.org/details/pirireismapkitabibahriyeorbookoftheseapirireis (Orijinal Basım 1521).
28. Pryor, J.H. (2004). Akdeniz’de Coğrafya Teknoloji ve Savaş, Araplar, Bizanslılar, Batılılar ve Türkler, Kitap Yayınevi.
29. Pullan, B. (1973). The Occupations and Investments of the Venetian Nobility in the Middle and Late Sixteenth Century. Renaissance Venice. 379 – 408.
30. Romano, R. (1968). Economic Aspects of the Construction of Warships in the Sixteenth Century, Crisis and Change in the Venetian Economy in the Sixteenth and Sevententh Centuries, 59 – 87.
31. Rosi, M. (1901). Nuovi Documenti Relativi alla Liberazione dei Principali Prigionieri Turchi Presi a Lepanto, Archivio della Società Romana di Storia Patria, 24. 1 – 47.
32. Tenenti, A. (1999). Venezia e il senso del Mare Storia di un Prisma Culturale del XIII-XVII Secolo. Istituto Italiano per gli Studi Filosofici Saggi 34.
33. Zan, L. (2004). Accounting and Management Discourse in Proto Industrial Settings The Venice Arsenal in The Turn of The 16th Century, Accounting and Business Research, 32. 145 – 175.
34. Zan, L. Rossi, F., Zambon, S. (2006) Il Discorso del Manneggio” Pratiche Gestionali e Contabili all’Arsenale di Venezia 1580-1643, il Mulino.