HOSPITALIER ŞÖVALYELİK TARİKATI’NDA KADIN (12. 13.YÜZYILLAR)

Öz

Hospitalier Şövalyelik Tarikatı, hac ibadeti için Kutsal Toprakları ziyaret eden Hristiyan hacılara veya bölgede ticari faaliyet yürüten Batılı tüccarlara sağlık ve iaşe hizmetleri sunmak gibi sosyal bir amaç çerçevesinde kuruldu. Tarikat, Kudüs Haçlı Krallığı’nın teşekkülüyle birlikte artan sosyal ve askerî ihtiyaçlara cevap verebilecek kurumsal bir dönüşüm yaşadı ve özellikle 12.yüzyılın ikinci yarısından sonra askerî bir karakter kazandı. Bu dönüşüm, tarikatın Haçlı tarih yazımında daha çok askerî yönüyle ön plana çıkmasını sağladı. Bununla birlikte Hospitalier Şövalyelik Tarikatı, bir yandan da kuruluş amacına uygun olarak sosyal faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyordu. Kadınlar da hasta bakımı, dinî vazifeler ve gündelik işler gibi faaliyetlerin yürütülmesinde ve dolayısıyla tarikatın hem sosyal hem de dinî işlevlerini sürdürmesinde oldukça önemli bir unsurdu. Diğer yandan da yaptıkları bağışlarla tarikata önemli ölçüde maddi katkılar sağlıyorlardı. Hospitalier Şövalyelik Tarikatı ise manevi duygularının tatmininde ve sosyal bir kuruma aidiyet duyma ihtiyacının giderilmesinde kadınlar için oldukça önemli bir faaliyet alanı oluşturuyordu. Bu çalışma, Hospitalier Şövalyelik Tarikatı'nda kadının varlığına dair tartışmaları bir ölçüde açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Bu amaca uygun olarak, Hospitalier Şövalyelerinin tarikat yapılanmasında kadınının konumu ortaya konacaktır; tarikatın sosyal işleyişi ve dinî yaşantısındaki rolü ve imajı anlatılacaktır. Kadın ile tarikat arasındaki ilişkinin niteliğini belirleyen karşılıklı beklentiler tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Hristiyanlık
• Haçlı Seferleri
• Askerî Tarikatlar
• Hospitalier Şövalyeleri
• Kadın

WOMEN IN THE KNIGHTS HOSPITALLER ORDER (12TH–13TH CENTURIES)

Öz

The Hospitallers were established with the social purpose of providing health and food services to Christian pilgrims visiting the Holy Land for pilgrimage or to Western merchants who operated commercial activities in the region. With the formation of the Crusader Kingdom of Jerusalem, the order underwent an institutional transformation in parallel with the increasing social and military needs and acquired a military character especially after the second half of the 12th century. This transformation made the order known in Crusader historiography mostly for its military aspect. Nevertheless, the order continued to carry out social activities in accordance with its founding purpose. Women were a crucial element in carrying out activities such as patient care, religious duties, and daily chores, thereby maintaining both the social and religious functions of the order. On the other hand, they also made significant financial contributions to the order with their donations. The order was an important field of activity for women in satisfying their spiritual feelings and fulfilling their need to belong to a social institution. This study aims to clarify to some extent the discussions regarding the presence of women in the Order of the Knights of St. John. For this purpose, the position of women in the organizational structure of the Hospitalier Knights will be elucidated; their role and image in the social functioning and religious life of the order will be described. The mutual expectations that determine the nature of the relationship between women and the order will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Christianity
• Crusades
• Military Orders
• Knights Hospitaller
• Women

Kaynakça

1. Altan, E. (2002). “Templier ve Hospitalier Şövalye Tarikatlarının Kuruluşu”. Belleten, 66/245. 2002, s. 87-94.
2. Bodarwe, K. (2006). “Abbesses”. Women and Gender in Medieval Europe, An Encyclopedia. Margaret Schaus (ed.). Routledge. Londra. s. 1-4.
3. Bom, M. M. (2012). Women in the Military Orders of the Crusades, Palgrave Macmillan.
4. Burgtorf, J. (2008). The Central Convent of Hospitallers and Templars: History, Organization and Personnel (1099/1120-1310). Brill. Leiden 2008.
5. Burgtorf, J. (2023). “The Military Orders and Women of the Nobility in the Crusader States”. Ordines Militares Colloquia Torunensia Historica. Yearbook for the Study of the Military Orders. S. 28. s. 7-39.
6. A Cartulary of Buckland Priory in the County of Somerset. (1909). F. W. Weaver (ed.). Londra.
7. Cartulaire des Hospitaliers: (Ordre de Saint-Jean de Jérusalem) du Velay. (1888). Augustin Chassaing (ed.), Paris.
8. Cartulaire et chartes de la commanderie de l'Hôpital de Saint-Jean de Jérusalem d'Avignon au temps de la Commune (1170-1250). (2001). Claude-France Hollard (ed.). Paris.

9. Cartulaire general de l’Ordre des Hospitaliers de S. Jean de Jêrusalem (1110-1310). (1894-1906). I-IV, J. Delaville L. Roulx (ed.). Paris.
10. Chevalier, M. A. (2022). “Military orders and powerful women in the Christian Levant”. Ordines Militares Colloquia Torunensia Historica. Yearbook for the Study of the Military Orders. S. 27. s. 97-113.
11. Çeken, M. (2022). “Örgütlenme ve Hukuk: Saint John (Hospitalier) Tarikatı’nın İlk Tüzük Metni Üzerine Düşünceler”. The Legends Journal of European History Studies, S. 3. s. 1-15.
12. ——————. (2023). “Tapınak Şövalyelerinde Kadın”. Belleten, 87/308. s. 23-51.
13. Delaville L. J. (1904). Les Hospitaliers en Terre Sainte et à Chypre, 1100-1310. Ernest Leroux, Paris.
14. Demirkent, I. (2007). “Haçlı Seferleri Düşüncesinin Doğuşu ve Hedefleri”. Haçlı Seferleri Tarihi: Makaleler-Bildiriler-İncelemeler. Ebru Altan (haz.), Dünya Yayıncılık. s. 1-19.
15. Forey, A. (1994). “The Militarisation of the Hospital of St. John”. Military Orders and Crusades. Variorum. s. 75-89.
16. ——————, “Woman and the Military Orders in the Twelfth and Thirteenth Centuries”, Military Orders and Crusades, Variorum 1994, s. 63-92.
17. García, L. Guijarro, R. (2016). “The Aragonese Hospitaller Monastery of Sigena: its Early Stages, 1188–c. 1210”. Hospitaller Women in the Middle Ages. Anthony Luttrell and Helen J. Nicholson (ed.). Routledge. Lonrda. s. 113-151.
18. Genç, Ö. (2011). “Ortaçağ Avrupasında Kadın”. Ortaçağda Kadın. Altan Çetin (ed.). Lotus Yayınevi, Ankara, s. 241-296.
19. Genç, S.-Baş, M. Ş. (2024). “Kudüs Haçlı Krallığında Askerî Tarikatların Kuruluşu ve Yükselişi”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi. C 7/S. 2. , s. 473-496.
20. Gendering the Crusades, ( 20022). Susan B. Edginton and Sarah Lambert (ed.). Columbia University Press.
21. Gölgesiz Karaca, S. (2020). Kudüs Haçlı Krallığı Siyasî Tarihi (1099-1187), Türk Tarih Kurumu Yayınları.
22. Hodgson, N. R. (2007). Women, Crusading and the Holy Land in Historical Narrative, Boydell & Brewer.
23. Hugo, T. (1861). The History of Mynchin Buckland: Priory and Preceptory, Londra.
24. Upton-Ward, J. M. (2023). Tapınak Şövalyelerinin El Kitabı: Büyük Üstadın Biraderlere Öğütleri. Muhittin Çeken (çev.). Kronik Yayınları.
25. Jacques de Vitry’s History of Jerusalem. (1896). Aubrey Stewart (çev.). Palestine Pilgrims Text Society, Londra.
26. John of Würzburg. (1890). Descriptıon of The Holy Land. Aubrey Stewart (çev.). Palestine Pilgrims' Text Society. Londra.
27. Kedar, Benjamin Z. (1998). “A Twelfth-Century Description of the Jerusalem Hospital”. Military Orders 2. Helen Nicholson (ed.). Ashgate. s. 3-13.
28. King, C.E. J. (1931). The Knights Hospitallers in the Holy Land. Londra.
29. ——————. (1934). The Rule Statutes and Customs of the Hospitallers 1099-1310. Londra.
30. Küçüksipahioğlu, B. (2024). “İkinci Haçlı Seferinde Kadınlar”, Ortaçağda Kadın. Tülay Metin- Songül Dumlupınar Alican (ed.). Kronik Yayınları. s. 17-30.
31. Luttrell, A. (1994). “The Hospitallers’ Medical Tradition: 1291–1530”. Military Orders I. Malcolm Barber (ed.). Routledge. s. 64-81.
32. Luttrell, A.-Nicholson, H. J. (2016). “Introduction: a Survey of Hospitaller Women in the Middle Ages”, Hospitaller Women in the Middle Ages, Anthony Luttrell and Helen J. Nicholson (ed.). Routledge. Londra. s. 1-42.
33. Maier, C. T. (2019). “Gendering the Crusades in Thirteenth Century Sermons”. Crusading and Masculinities, Natasha R. Hodgson, Katherine J. Lewis and Matthew M. Mesley (ed.). Routledge. Londra. s. 21-35.
34. —————— (20024). “The roles of women in the crusade movement: a survey”. Journal of Medieval History, 30/1. s. 61–82.
35. Mol, J.A. (2016). “The Hospitaller Sisters in Frisia”, Hospitaller Women in the Middle Ages, Anthony Luttrell and Helen J. Nicholson (ed.). Routledge. Londra. s. 179-207.
36. Nicholson, H. J. (2022). “Dominus Jhesus novum genus militie constituit et elegit: “the Lord Jesus has set up and chosen a new sort of knighthood”. The military orders’ relations with women from the twelfth to the sixteenth century ‒ a survey”. Ordines Militares Colloquia Torunensia Historica. Yearbook for the Study of the Military Orders. S. 27. s. 9-44.
37. ——————. (2001). “The Military Orders and Their Relations with Women”. The Crusades and The Military Orders: Expanding The Frontiers of Medieval Latin Christianity. Zsolt Hunyadi and Jozsef Laszlovszky (ed.). Budapeşte 2001, s. 407-414.
38. ——————, “The Role of Women in the Military Orders”, Women, the Crusades, the Templars and Hospitallers in Medieval European Society and Culture, Helen J. Nicholson (ed.). Routledge, New York 2025, s. 44-57.
39. ——————. (2023). Women and the Crusades. Oxford University Press, Oxford.
40. ——————. (2025). “Women in Templar and Hospitaller Commanderies”. Women, the Crusades, the Templars and Hospitallers in Medieval European Society and Culture. Helen J. Nicholson (ed.). Routledge. New York. s. 34-43.
41. Regesta Regni Hierosolymitani, 1097-1291 ve Additamentum. (1893-1904). 2 Cilt. Reinhold Röhrict (ed.). Libraria Academica Wagneriana, Innsbruck.
42. Reynolds, G. M. (2019). “Opportunism & Duty: Gendered Perceptions of Women’s Involvement in Crusade Negotiation and Mediation (1147–1254)”. Medieval Feminist Forum: A Journal of Gender and Sexuality. 54/2. s. 5-27.
43. Riley-Smith, J. (1967). The Knights of St. John in Jerusalem and Cyprus C. 1050-1310. Palgrave Macmillan. New York.
44. Roulx, D. L. (1904). Les Hospitaliers en Terre Sainte et à Chypre, 1100-1310. Paris.
45. Serdar, M.-Hanar, M. (2021). “Orta Çağ Avrupası’nda Kadın Algısı”. Cappadocia Journal of History and Social Sciences. S. 17, s. 166-177.
46. Statuts d'Hôtels-Dieu et de léproseries: Recueil de textes du XIIe au XIVe siècle. (1901). Publie Par Leon Le Grand, Alphonse Picard et Fils, Paris.
47. Sterns, I. (1969). “The Statutes of the Teutonic Knights: A Study of Religious Chivalry”. PhD Dissertation University of Pennsylvania. Publicly Accessible Penn Dissertations.
48. Struckmeyer, M. (2006). “Female Hospitallers in The Twelfth and Thirteenth Centuries”. A dissertation submitted to the faculty of the University of North Carolina in partial fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in the Department of History. Chapel Hill.
49. ——————. (2016). “The Sisters of the Order of Saint John at Mynchin Buckland”, Hospitaller Women in the Middle Ages, Anthony Luttrell and Helen J. Nicholson (ed.). Routledge. Londra. s. 89-112.
50. The Hospitallers’ Riwle (Miracula et Regula Hospitalis Sancti Johannis Jerosolimitani). (1984). K. V. Sinclair (ed.). Anglo-NormanText Society, Londra.
51. Theoderich's Description of The Holy Places. (1891). Aubrey Stewart (çev.). Palestine Pilgrims' Text Society. Londra.
52. Tommasi, F. (2016). “Men and Women of the Hospitaller, Templar and Teutonic Orders: Twelfth to Fourteenth Centuries”. Hospitaller Women in the Middle Ages. Anthony Luttrell and Helen J. Nicholson (ed.). Routledge, Londra. s. 71-88
53. Willermus Tyrensis. Historia rerum in partibus transmarinis gestarum, İng. trc. William of Tyre. A History of Deeds Done Beyond the Sea. (1943). II. Emily A. Babcock and A. C. Krey. Columbia University Press. New York.