MODERNLİK, SEKÜLERLEŞME VE BÜYÜNÜN GERİ DÖNÜŞÜ: J.-K. HUYSMANS’IN ORADA ROMANINA DAİR BİR İNCELEME

Öz

Bu makale, Joris-Karl Huysmans’ın Là-Bas (Orada, 1891) adlı romanını modernliğin yarattığı sekülerleşme, büyünün bozulması ve manevi krizin edebi bir yansıması olarak incelemektedir. On dokuzuncu yüzyılın sonlarında Batı dünyasında akılcılığın, pozitivizmin ve bilimsel ilerlemenin yükselişi, Max Weber’in tanımladığı biçimiyle dünyanın “büyüsünü yitirmesine” yol açmıştır. Ancak bu süreç, bireyin ruhsal gereksinimlerini karşılayamayan bir modernlik anlayışını da beraberinde getirmiştir. Huysmans, Orada romanında bu tinsel boşluğu, Orta Çağ’ın karanlık mistisizmini, demonolojiyi ve okült ritüelleri yeniden canlandırarak sorgular. Başkahraman Durtal, modern dünyanın anlam yoksunluğuna karşı geçmişin manevi yoğunluğuna sığınır; ancak bu sığınma, aynı zamanda modern insanın kutsaldan kopuşuyla yüzleşme biçimidir. Makalede Weber’in “büyünün bozulması” kavramı ve Todorov’un fantastik kuramı bir arada değerlendirilerek, romanın gotik mekânları, ezoterik bilgi anlayışı ve karakterin içsel dönüşümü analiz edilmiştir. Huysmans’ın eseri, modern bilimin ruhu dışlayan bakışına karşı, akıl ile inanç arasında bir denge arayışını temsil eder. Sonuç olarak Orada, modernliğe yöneltilmiş kültürel bir eleştiri olduğu kadar, kaybolmuş kutsalın yeniden aranışı olarak da okunabilir. Eser, büyü ve maneviyatın modern bilinçte bastırılmış formlarının edebi düzlemde nasıl geri döndüğünü göstermesi bakımından dönüm noktası niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

• J.-K. Huysmans
• modernlik
• sekülerleşme
• büyünün bozulması
• gotik edebiyat

MODERNITY, SECULARIZATION, AND THE RETURN OF THE MYSTICAL: AN ANALYSIS OF J.-K. HUYSMANS' NOVEL LÀ-BAS

Öz

This article explores Joris-Karl Huysmans’s Là-Bas (Down There, 1891) as a literary representation of the spiritual crisis brought about by modernity and secularization. In the late nineteenth century, the dominance of positivism and rationalism led to what Max Weber famously called the “disenchantment of the world.” Yet this intellectual triumph of reason also resulted in a profound metaphysical emptiness. Huysmans’s novel confronts this void by reviving medieval mysticism, demonology, and occult practices, thereby exposing the repressed dimensions of modern consciousness. The protagonist, Durtal, embodies the modern intellectual torn between skepticism and spiritual yearning; his fascination with the Middle Ages and satanic rituals becomes a symbolic quest for lost transcendence. Through theoretical perspectives such as Weber’s concept of disenchantment and Tzvetan Todorov’s theory of the fantastic, this study examines the novel’s gothic settings, metaphysical conflicts, and the epistemological tension between scientific and esoteric knowledge. Ultimately, Là-Bas emerges as both a cultural critique of the rationalist age and a narrative of spiritual rebellion. Huysmans re-enchants the modern world by revealing the persistence of the sacred beneath its secular surface. The novel thus stands as a bridge between realism and mysticism, between scientific modernity and the yearning for the divine.

Anahtar Kelimeler

• J.-K. Huysmans
• modernity
• secularization
• disenchantment
• gothic fiction

Kaynakça

1. Asprem, E. (2013). The problem of disenchantment: Scientific naturalism and esoteric discourse, 1900–1939 \[Doctoral dissertation, University of Amsterdam\]. UvA-DARE Digital Academic Repository. [https://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/the-problem-of-disenchantment-scientific-naturalism-and-esoteric-discourse-19001939(71379cb2-beb5-4a57-af3f-1b57c26e9b83).html]()
2. Baldick, R., & King, B. (Eds.). (2015). The life of J.-K. Huysmans. Dedalus.
3. Clements, P. (1985). Baudelaire and the English tradition. Princeton University Press.
4. Faivre, A. (1994). Access to Western esotericism (D. Appelbaum, Ed.). Albany, NY: State University of New York Press.
5. Flanagan, K. (1990). J.-K. Huysmans: The first post-modernist saint? In Sociology and liturgy: Re-presenting the holy (pp. 217–236). Routledge.
6. Foucault, M. (1966). Les mots et les choses: Une archéologie des sciences humaines. Paris: Gallimard.
7. Guglielmi, F. (2022). Le Paris en décomposition de Huysmans. Aletria: Revista de Estudos de Literatura, 32(2), 15–28. [https://doi.org/10.35699/2317-2096.2022.38873]()
8. Hurley, K. (1996). The Gothic body: Sexuality, materialism, and degeneration at the fin de siècle. Cambridge University Press.

9. Huysmans, J.-K. (1895). Là-Bas (11e éd.). Paris: Tresse & Stock.
10. Linares Sánchez, L. A. (2024). Tensiones, desplazamientos e intersecciones del decadentismo satánico: Là-bas (1891) entre la ortodoxia y heterodoxia religiosas. REHMLAC+, 16(1), 26–64. [https://doi.org/10.15517/rehmlac.v16i1.57547]()
11. Owen, A. (2004). The place of enchantment: British occultism and the culture of the modern. University of Chicago Press.
12. Punter, D. (2013). The literature of terror: A history of gothic fictions from 1765 to the present day (Vol. 1: The Gothic tradition) (2nd ed.). Routledge.
13. Sadkowska-Fidala, A. (2026). Joris-Karl Huysmans et le refus du moderne: Autour des « romans de la transition ». Cahiers ERTA, 45, 9–25. [https://doi.org/10.26881/erta.2026.45.01]()
14. Weber, M. (2003). Le savant et le politique (C. Colliot-Thélène, Trans.). Paris: La Découverte. (Original work published 1919)