SPORTS IN TURKISH CINEMA

Öz

Relationship between cinema and sports traces back to the early years of cinema. The studies dealing with this relationship and sport films are of great importance in literature as regards. As for the sports in Turkish cinema, there are not inclusive and satisfying research papers examining the issue. The purpose of this study is to demonstrate the place and importance of sports in Turkish cinema. To this end, document analysis procedure which is a form of qualitative research was used for the study. Within this scope, it has been investigated that how many sport themed films there are in Turkey; and in what context they include the sport themes; and to what extent the academics of Turkey have interests in them. As a result, 41 sport themed films were identified and most of them include football, wrestling, and martial arts. One of the attention-grabbing facts about the films is that as opposed to the many foreign films, they have not been used as a tool for propaganda and they do not include successes of Turkey in sports. Moreover, the numbers and the quality of the films indicate that sport and sport themed films are not of great importance in Turkish cinema. Besides, the academic studies dealing with the issue are only a few. In conclusion, it is recommended that the sport themed films in Turkey be examined in terms of many aspects, which will contribute to the social studies in sport sciences and will pave the way for new studies in Turkey.

 

Anahtar Kelimeler

• Sports,sport films,Turkish cinema,academic studies

TÜRKİYE SİNEMASINDA SPOR

Öz

Sinemanın ilk yıllarına dayanan spor ve sinema ilişkisini inceleyen çalışmalar akademik literatürde önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye sinemasında spor söz konusu olduğunda ise konuyla ilgili kapsamlı araştırmalara az rastlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı; sporun, Türkiye sinemasındaki yerini ve önemini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, Türkiye’de çekilmiş spor temalı filmlerin niceliği, bu filmlerin sporu hangi bağlamda konu edindikleri ve ülkedeki akademik çevrelerin bu filmlere nasıl tepki verdiği araştırılmıştır. Araştırmanın yöntemini, nitel araştırma yaklaşımının bir türü olan doküman incelemesi oluşturmaktadır. Araştırma neticesinde, Türkiye sinemasında toplamda 41 spor temalı filme rastlanmıştır. Bu filmlerin çoğunluğunu futbol güreş ve dövüş sporları oluşturmaktadır. Filmlerde en çok dikkat çeken unsur ise birçok yabancı spor filminin aksine propaganda amacı taşımamaları ve ülke sporundaki başarıları konu edinmemeleridir. Filmlerin sayısına bakıldığında, sporun, Türkiye sinemasında önemli bir yer tutmadığı anlaşılmaktadır. Benzer şekilde, bu filmlere dair akademik incelemelerin sayısı da yok denecek kadar azdır. Araştırma neticesinde, gelecekteki araştırmalarda spor temalı filmlere daha fazla yer verilmesi önerilmektedir. Yapılacak incelemelerin, başta sporda sosyal alanlar olmak üzere, Türkiye’deki diğer disiplinlere de katkı sağlayacağı ve zengin tartışmalara zemin hazırlayacağı öngörülmektedir. 

Anahtar Kelimeler

• spor,spor filmleri,türkiye sineması,akademik incelemeler

Teşekkür

Spor temalı filmlerin araştırılmasında yardımcı olan, Ege Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencisi Ogün Nasuhoğulları ve ilk taslak ile ilgili eleştirilerini sunan, Gazi Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. İbrahim Yıldıran'a teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Anadolu, B. (2013). Ataerkil Sistem Bağlamında Türk Sinemasında Futbol Teması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
2. Baker, A. (1998). Sports Films, History, and Identity. Journal of Sport History, 25(2), 217-233. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/43610557
3. Baker, A. (2008). Goal! and the global sports film. Sport in Society, 11(2/3), 253–264. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=s3h&AN=28534267&site=ehost-live
4. Bowen, G. A. (2009). Document Analysis as a Qualitative Research Method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. doi:10.3316/QRJ0902027
5. Broch, T. B. (2015). What Can Al Pacino Teach Norwegian Youth Athletes? A Norwegian Coach’s Ritual Use of Hollywood Media to Produce Team Culture. Sociology of Sport Journal, 32(2), 183–200. https://doi.org/10.1123/ssj.2013-0133
6. Brūveris, K. (2017). Sport, cinema and the national imaginary in Dream Team:1935. Studies in Eastern European Cinema, 8(1), 49-61. doi: 10.1080/2040350X.2017.1248596
7. Campbell, A. (2005). Women, Sport, and Film Class. Women's Studies Quarterly, 33(1/2), 210-223. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/40005520
8. Çeliktemel-Thomen, Ö. (2015). Halkevleri’nde Eğitici Sinema Repertuarı. Sinema Araştırmaları Dergisi, 6(2), 49-75.

9. Elmas, S. ve Akmeşe, Z. (2015). Spordaki Toplumsal Hareketliliğin Toplumsal Yaşamdaki Görünümü: “Ya Ya Ya Şa Şa Şa” Filmi. Hacısoftaoğlu, İ., Akcan, F., Bulgu, N. (Ed.) Oyunun Ötesinde içinde (ss.365-385), Ankara: NotaBene Yayınları
10. Englert, B. (2018). The Hollywood Sports Film – Visualizing Hidden and Familiar Aspects of American Culture. Historical Social Research / Historische Sozialforschung, 43(2), 165-180. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/26454285
11. Fodor, P. (2017). Erasing, Rewriting, and Propaganda in the Hungarian Sports Films of the 1950s. The Hungarian Historical Review, 6(2), 328-354. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/26374321
12. Habertürk (2015, 28 Kasım). Yürüyüş Sporu Kemal Sunal'ın 'Postacı' Filmiyle Anlatılıyor. Erişim Adresi: https://www.haberler.com/yuruyus-sporu-kemal-sunal-in-postaci-filmiyle-7821722-haberi/
13. Korkutan, S. Ş. (2018). Kemal Sunal Filmlerindeki Geleneksel Çocuk Oyunları, Ata Sporları ve Yarışlar. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 18(1), 77-96.
14. Melo, V. A. de. (2012). Sharing (modern) experiences: sport (body) – (image) cinema. Journal of the Philosophy of Sport, 39(2), 251–266. Retrieved from http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=s3h&AN=87351008&site=ehost-live
15. Özgüç, A. (2012). Ansiklopedik Türk Filmleri Sözlüğü. İstanbul: Horizon International Yayınları.
16. Öztürk, P, Koca, C. (2015). Futbolun "Ötekisi" Kadınlar, Fotoğrafın "Ötekisi" Fotoromanı Yazıyor. Moment Dergi, 2(2), 157-183. Retrieved from http://dergipark.org.tr/moment/issue/36281/409687
17. Pomerance, M. (2006). The Dramaturgy of Action and Involvement in Sports Film. Quarterly Review of Film & Video, 23(4), 311–329. https://doi.org/10.1080/10509200590450253
18. Scheurer, T. E. (2005). Musical Mythopoesis and Heroism in Film Scores of Recent Sports Movies. Journal of Popular Film & Television, 32(4), 157–166. https://doi.org/10.3200/JPFT.32.4.157-167
19. Shuman, A. (2018). No Longer ‘Sick’: Visualizing ‘Victorious’ Athletes in 1950s Chinese Films. Historical Social Research / Historische Sozialforschung, 43(2 ), 220-250. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/26454288
20. Tarakçıoğlu, S. (2014). A Failed Project in Turkey’s Sports History: The Law on Physical Education of 1938. International Journal of the History of Sport, 31(14), 1807–1819.
21. Tarakçıoğlu, S. (2019 Mayıs). Beden Eğitimi ve Sporun Türkiye Sinemasındaki Görünümü: Badi Ekrem Örneği. Munzur 1. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresine sunulan bildiri. UBAK Uluslararası Bilimler Akademisi / Tunceli.
22. Yıldıran, İ. (2009). Selim Sırrı Tarcan ve Türk Sinemasının Erken Dönem Tartışmalarına Katkı. Kebikeç, 14(27), 221-230.
23. Yüksel, A. (2013). Taşra, Gelenek ve Toplumsal Cinsiyet: Dar Alanda Kısa Paslaşmalar. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 5(2), 128-135. Retrieved from http://dergipark.org.tr/josc/issue/19016/200709
24. Yükçü, S. ve Kaplanoğlu, E. (2018). E-spor endüstrisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (17), 533-550.