ULUSLARARASI SUÇLARIN YARGILANMASINDA BÜTÜNLEŞİK SİSTEM VE TÜRK ANAYASAL SİSTEMİNE ETKİLERİ

Öz

Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uluslararası Adalet Divanı, İsrail – Filistin çatışmaları, İsrail’in Gazze saldırıları ve Ukrayna – Rusya savaşına dair aktif bir yargılama süreci yürütmektedir. UAD ve UCM’nin aynı konu ve fiiller hakkında iki farklı davayı yürütmesi aynı konunun farklı iki mahkemede derdest olması bakımından dikkat çekici bir durumdur. Derdest olan davaların mahkemelerin yapı ve yetkilerinden kaynaklanan farklı nitelikleri vardır. Bu nitelikler, mahkemeler ve yargılamaların birini uluslararası kılarken diğerini devletler üstü haline getirmiştir. Türkiye’nin anayasal düzeninin uluslararası – devletler üstü mahkeme ve yargılama kavramına dair yaklaşımı ise somut olaylar örneğinden hareketle incelenmesi gereken bambaşka bir konudur. Makalede İsrail – Filistin ve Ukrayna – Rusya ihtilafından kaynaklı UAD ve UCM yargılamaları örnekliğinde iki mahkemenin yetkileri, yapıları, yargılamalarının ve kararlarının nitelikleri incelenmiştir. Yukarıda değinildiği üzere devletler üstü niteliği haiz bu yargılamaların devletlerin egemenlik hakları ile çatışması kaçınılmaz bir durumdur. Bu çatışmanın uluslararası ve iç hukuktaki temelleri esas alınarak uluslararası ceza hukukuna dair yargılama sistematiği ve uygulamaları Türk Anayasal sistemi ile karşılaştırılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası Suçlar
• Devletler üstü mahkemeler
• Egemenlik
• Anayasa
• Yargılama yetkisi.

INTEGRATED SYSTEM FOR THE PROSECUTION OF INTERNATIONAL CRIMES AND EFFECTS ON THE TURKISH CONSTITUTIONAL SYSTEM

Öz

International Courts, especially the International Criminal Court and the International Court of Justice are conducting an active trial process regarding the Israel-Palestine and Ukraine-Russia wars. The fact that the ICJ and the ICC are conducting two different proceedings on the same subject matter and acts, cases have quite different characteristics arising from the stracture and jurisdiction of the courts. These qualities make ICJ international court, while ICC a supranational court and. The approach of Turkey's constitutional order to the concept of international and supranational courts and tribunals is a completely different issue that needs to be examined in light of these concrete cases. The primary purpose of this analysis is not to analyze international criminal law proceedings, but rather to evaluate the fact that international criminal law proceedings and the powers exercised by the courts in the field of international criminal law conflict with the sovereign powers of states with a deductive methodology, is tried to be compared with the Turkish Constitutional system.

Anahtar Kelimeler

• Supranational courts
• International Crimes
• Sovereignty
• Constitution
• Jurisdiction Authority.

Kaynakça

1. Anayurt, Ömer: Anayasa Hukuku Genel Kısım, 5.bs., Seçkin Yayınları, Ankara 2023.
2. Artuk, Mehmet Emin/Gökçen, Ahmet/Alşahin, Mehmet/Çakır, Kemal: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. bs., Adalet Yayınları, Ankara 2017.
3. Asar Erson, Bilge: “Uluslararası Hukukta Andlaşma Akdetme Yetkisi ve Viyana Andlaşmalar Hukuku Sözleşmesi Madde 46 Kapsamında Andlaşmaların Geçersizliği.” Public and Private International Law Bulletin, Cilt 43, Sayı 2, 2023, s. 715-771. https://doi.org/10.26650/ppil.2023.43.2.1368013, 06.05.2024.
4. Bayıllıoğlu, Uğur: “Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Türkiye” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 56, Sayı 1, 2007, s. 51-121.
5. Bayraktar, Köksal/Evik, Vesile Sonay/Kurt, Gülşah: Özel Ceza Hukuku, 2 bs., Cilt 1, Oniki Levha Yayınları, İstanbul 2017.
6. Bozbayındır, Ali Emrah: (2013). Turkey and International Criminal Court, Nomos, Baden – Baden 2023.
7. Brotons, Antonio Remiro/Cortado, Rosa Riquelme/Calatayud Esperanza Orihuela/Hochleitner, Javier Diez/Durban, Luis Pérez-Prat: Derecho International, Triant Lo Blanch, Valencia 2010.
8. Değer, Ozan: (2009). “Soykırım Suçu ve Devletin Sorumluluğu: Uluslararası Adalet Divanı’nın Bosna Hersek v. Sırbistan Karadağ Kararı.” Uluslararası İlişkiler, Cilt 6, Sayı 22, 2009, s. 61-95. Değirmenci, Olgun: (2007). “Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Kararları Işığında Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukunda Soykırım Suçu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi (70), 2007, s. 50-111.

9. Ercivelek, Halit Serhan: Devletler Üstü Hukukun Oluşumu ve Devletlerin Egemenlik Hakları - Avrupa Birliği Adalet Divanı Örneği, 1. bs., On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2024.
10. Eren, Abdurrahman: Anayasa Hukuku Dersleri, 5 b., Seçkin Yayınları, Ankara 2023.
11. Gül, Yunus Emre: (2018, Bahar ). “Uluslararası Ceza Mahkemesi ve İnsan Haklarına Katkıları”, Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(1), 2018 Bahar, s. 293-303.
12. İçel, Kayıhan: (2017). Ceza Hukuku Genel Hükümler, 4 bs., Beta Yayınları, İstanbul 2017.
13. Karekehya, Hakan: “Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uygulanabilir Hukuk”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 57, Sayı 2, 2008, s. 133-163.
14. Kocaoğlu, Serhat Sinan: “Suçların Suçu: Soykırım”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt: 23, Sayı: 90, Eylül 2010, s. 139-163.
15. Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 4. bs., Adalet Yayınevi, Ankara 2017.
16. Lütem, İlhan: Harp Suçları ve Devletlerarası Hukuk, Güney Matbaacılık ve Gazetecilik Yayınları, Ankara 1951.
17. Önok, R. Murat: “Uluslararası Ceza Divanını Kuran Roma Statüsü ile Türk Ulusal Mevzuatının Maddi Ceza Hukuku Kuralları Yönünden Uyumuna Dair Rapor.” Uluslararası Ceza Mahkemesi Koalisyonu, Almanya Büyükelçiliği, Ankara 2007.
18. Özgenç, İzzet: Türk Ceza Hukuku, 13 bs., Seçkin Yayınları, Ankara 2017.
19. Schabas, William Anthony: An Introduction to the International Criminal Court, Cambridge University Press, New York 2011.
20. Show, Malcolm Nathan: International Law, 5. bs., Cambridge University Press, Cambridge 2003.
21. Tezcan, Durmuş/Erdem, Mustafa R./Önok, R. Murat: Uluslararası Ceza Hukuku 5 bs., Seçkin Yayınları, Ankara 2019.
22. Ulutaş, Ahmet: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Işığında Suçluların Geri Verilmesi, Türkiye Barolar Birliği Yayınları, Ankara 2012.
23. https://www.cvce.eu/en/obj/moscow_declaration_on_atrocities_1_november_1943-en-699fc03f-19a1-47f0-aec0-73220489efcd.html. 30.12.2024
24. https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/atrocity-crimes/Doc.3_1946%20Tokyo%20Charter.pdf. 30.12.2024
25. https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/atrocity-crimes/Doc.1_Convention%20on%20the%20Prevention%20and%20Punishment%20of%20the%20Crime%20of%20Genocide.pdf 30.12.2024
26. https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/2024-05/Rome-Statute-eng.pdf. 30.12.2024
27. https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/2312020093827bm_11.pdf, 10.08.2024
28. https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/1_1_1969.pdf, 17.09.2024
29. https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/2212020141836bm_01.pdf , 21.09.2024.
30. https://unic.un.org/aroundworld/unics/common/documents/publications/uncharter/ankara_charter_turkish.pdf 19.09.2024.
31. https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/70/070-19841126-JUD-01-00-EN.pdf, 10.10.2024
32. https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/2312020093041bm_02.pdf 21.09.2024
33. https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/2024-05/Rome-Statute-eng.pdf, 24.09.2024
34. https://insanhaklariizleme.org/vt/yayin_view.php?editid1=438, 10.10.2024
35. https://acikerisim.tbmm.gov.tr/xmlui/bitstream/handle/11543/2778/201104868.pdf?sequence=1&isAllowed=y, 10.07.2024
36. https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Yayinlar/Dosya/ae3ee6b1-bf6b-480d2dff2201fa4b3.pdf 03.10.2024
37. https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Yayinlar/Dosya/ae3ee6b1-bf6b-42cd-80d2-dff2201fa4b3.pdf, 03.10.2024
38. https://acikerisim.tbmm.gov.tr/xmlui/handle/11543/2778. 25.01.2025
39. https://www.icc-cpi.int/news/statement-icc-prosecutor-karim-aa-khan-kc-applications-arrest-warrants-situation-state , 10.10.2024
40. https://www.icc-cpi.int/situations/ukraine, 10.10.2024