THE ALTERNATIVE ACTS OF THE OFFENCE OF INDECENT ACTS IN LIGHT OF THE PRINCIPLE OF CRIMINAL LAW AS ULTIMA RATIO

Öz

The offence of indecent acts is regulated under Article 225 of the Turkish Penal Code. Identifying the legal interest protected by the establishment of this offence makes it possible to comprehend the underlying rationale of the provision. Within the scope of the regulation, engaging in sexual intercourse in public and acts of exhibitionism are criminalised. The meaning attributed to the alternative acts specified in the provision has been subject to debate in both legal doctrine and judicial decisions, occasionally giving rise to divergent interpretations. In this respect, determining the content of these alternative acts, together with the meaning ascribed to the element of publicity, is necessary in order to delineate the boundaries of the provision in accordance with the principle of legality, which constitutes one of the fundamental principles of criminal law. The debate as to whether indecent acts should be decriminalised inevitably entails consideration of the distinction between crime and administrative offence, as well as the concepts of depenalisation and the principle of ultima ratio. The study undertakes a normative analysis of the alternative acts set out in the provision and compares the meanings attributed to these acts with those adopted in German law.

Anahtar Kelimeler

• Indecent Acts
• Morality
• Exhibitionism
• Sexual Intercourse
• Publicity

CEZA HUKUKUNUN SON ÇARE OLMA İLKESİ IŞIĞINDA HAYASIZCA HAREKETLER SUÇUNUN SEÇİMLİK HAREKETLERİ

Öz

Hayasızca hareketler suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 225. maddesinde düzenlenmiştir. Kanunda, Genel Ahlaka Karşı Suçlar bölümünde yer verilen bu suçun ihdas edilmesiyle korunan hukuki değerin ortaya konulması suçun varoluş amacını kavramaya olanak sağlayacaktır. Düzenleme kapsamında alenen cinsel ilişkide bulunma ve teşhircilik fiilleri cezalandırılmaktadır. Maddede yer alan seçimlik hareketlerin ifade ettiği anlam, gerek doktrin gerekse de yargı kararlarında tartışılmakta ve zaman zaman farklılaşabilmektedir. Bu açıdan, söz konusu seçimlik hareketlerin neler olduğunun, aleniyete yüklenen anlamla birlikte, ceza hukukuna hakim temel ilkelerden biri olan kanunilik ilkesi gereğince ortaya konulması, düzenlemenin sınırlarının belirlenmesi gerekir. Hayasızca hareketlerin suç olmaktan çıkarılması gerekip gerekmediğine ilişkin tartışma, suç ve kabahat ayrımı ile depenalizasyon ve ultima ratio’dan bahsetmeyi de zorunlu olarak beraberinde getirmektedir. Bu yönüyle çalışmada, maddedeki seçimlik hareketler normatif bir biçimde incelemeye tabi tutulmuş ve hareketlere yüklenen anlamlar uygun düştüğü ölçüde Alman hukukuyla da karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Hayasızca Hareketler
• Ahlak
• Teşhircilik
• Cinsel İlişki
• Aleniyet

Kaynakça

1. Akbay, Erkin: Hayasızca Hareketler Suçu, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023.
2. Akbulut, Berrin: Kabahatler Hukuku, 2. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2025.
3. Akdağ, Hale: “Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçuna İlişkin Bazı Değerlendirmeler”, Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 9, 2017, s. 167-188.
4. Alçık, Merve: Türk Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Maddi ve Manevi Varlığın Korunması ve Geliştirilmesi Hakkı, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir 2018.
5. Algan Canseven, Hazal: “Hayasızca Hareketler Suçu (TCK m. 225)”, Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, 2022, s. 235-279.
6. Artuç, Mustafa: Kişilere Karşı Suçlar, Adalet Yayınevi, Ankara 2008.
7. Artuk, M. Emin/Gökcen, Ahmet/Alşahin, M. Emin/Çakır, Kerim: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2024, (Genel Hükümler).
8. Artuk, M. Emin/Gökcen, Ahmet/Alşahin, M. Emin/Çakır, Kerim: Ceza Hukuku Özel Hükümler, 21. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2024, (Özel Hükümler).

9. Artuk, M. Emin/Gökcen, Ahmet/Alşahin, M. Emin/Çakır, Kerim: Gerekçeli Ceza Kanunları, 25. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2023, (Gerekçeli).
10. Bayraktar, Köksal: “Ceza Hukukunda Suç Olmaktan Çıkarma Akımı”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 50 (1-4), 1984, s. 198-200.
11. Clouser, K. Danner: Common Morality as an Alternative to Principlism, Johns Hopkins University Press, Volume 5, Issue 3, 1995.
12. Çervatoğlu Geyran, Pakize/Özdemir, Füsun/Uygur, Niyazi: “‘Teşhircilik’te Ceza Ehliyeti”, Düşünen Adam Dergisi, Sayı 7 (3), 1994, s. 25-29.
13. Demirbaş, Timur: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 19. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
14. Dönmezer, Sulhi: Ceza Hukuku Özel Kısım Genel Adap ve Aile Düzenine Karşı Cürümler, 5. Baskı, İstanbul 1983.
15. Dursun, Selman: “Türk Ceza Hukuku Reformunun Ekonomi Ceza Hukukuna Etkileri”, Dünyada ve Türkiye’de Ceza Hukuku Reformları Kongresi, Cilt 2, On İki Levha Yayıncılık, 2013, s. 2239-2250.
16. Eisele, Jörg: Tübingen Kommentar Strafgesetzbuch, 31. Auflage, C. H. Beck, München 2025.
17. Erbaş, Rahime/Tokgöz, H. Begüm: “Türk Ceza Hukukunda Ultima Ratio İlkesi Bağlamında Spor Müsabakalarına Dayalı Bahis ve Şans Oyunları”, 5. Türk-Kore Ceza Hukuku Günleri-Karşılaştırmalı Hukukta Ekonomik Suçlar, Cilt 2, 2019, s. 1719-1753.
18. Erden Tütüncü, Efser: Kriminolojik Değerlendirmeler Işığında Ceza Hukukunda Fücur (Ensest), On İki Levha Yayıncılık, 2018.
19. Farlex Partner Medical Dictionary, 2012, https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/coitus
20. Glazer, Reena N.: “Women’s Body Image and The Law”, Duke Law Journal, Volume 43, Issue 1, 1993, s. 113-147.
21. Gökcan, Hasan Tahsin/Artuç, Mustafa: Yorumlu-Uygulamalı Türk Ceza Kanunu Şerhi, Adalet Yayınevi, 2021.
22. Günşen İçli, Tülin: Kriminoloji, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
23. Hafızoğulları, Zeki/Özen, Muharrem: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler Topluma Karşı Suçlar, US-A Yayınları, Ankara 2022.
24. Hakeri, Hakan: “Ceza Hukukunda Önemsiz Hareketler”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 69, 2007, s. 55-96.
25. Heger, Martin: “Baustellen des Strafrechts-Reform des Exhibitionismustatbestands”, Zeitschrift für Rechtspolitik, 51. Jahrg., H. 4, 2018, s. 118-120.
26. Horstkotte, Hartmuth: “Kuppelei, Verführung und Exhibitionismus nach dem Vierten Gesetz zur Reform des Strafrechts”, JuristenZeitung, 29. Jahrg., Nr. 3, s. 84-90.
27. Hörnle, Tatjana: Groß Anstössiges Verhalten Strafrechtlicher schutz von Moral, Gefühlen und Tabus, Vittorio Klostermann Verlag, Frankfurt am Main 2005.
28. Husak, Douglas: “The Criminal Law as Last Resort”, Oxford Journal of Legal Studies, Volume 24, Issue 2, 2004, 207-235.
29. İnci, Z. Özen: “Yargıtay Kararları Işığında Hayâsızca Hareketler Suçu (TCK m.225)”, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 2-2, 2017, s. 17-69.
30. Jareborg, Nils: “Criminalization as Last Resort (Ultima Ratio)”, Ohio State Journal of Criminal Law, Volume 2, 2005, s. 521-534.
31. Kanbur, Mehmet Nihat: “Türk Ceza Kanunu’nda Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu (TCK m. 104)”, Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 8, Sayı 21, 2013, s. 33-68.
32. Kangal, Zeynel T.: Hayasızca Hareketler, in: Özel Ceza Hukuku Genel Ahlaka Karşı Suçlar ve Aile Düzenine Karşı Suçlar, C. VII, 2020, (Özel Ceza Hukuku).
33. Kangal, Zeynel T.: “Hayasızca Hareketler Suçu”, Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 14, Sayı 39, 2019, s. 9-40, (Hayasızca Hareketler).
34. Kangal, Zeynel T.: Kabahatler Hukuku, 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2022, (Kabahatler).
35. Karabulat, Efe Can: “Hayvanların Ceza Hukuku Normlarıyla Korunması: Türk Hukukunda Antroposentrik Paradigmanın Sonu mu?”, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 1, 2026, s. 679-724.
36. Karakehya, Hakan: “Kumar Oynanması için Yer ve İmkân Sağlama Suçu”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 19, Sayı 2, 2013, s. 699-713.
37. Katoğlu, Tuğrul: “Son Seçenek Olması Gereken Ceza Müeyyidesi ve Ceza Hukukunun Zorlanan Sınırları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 72, Sayı 3, 2023, s. 973-1005.
38. Kıyak, Fahrettin: “Suç İşlemeğe Tahrik Cürümleri”, Adalet Dergisi, 1961, Sayı 9-10, 1961, s. 914-926.
39. Kindhäuser, Urs/Abanoz Öztürk, Buket: “Ceza Hukuku ve Ultima Ratio İlkesi”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 15, Sayı 1, 2025, s. 164-174.
40. Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2025, (Genel Hükümler).
41. Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 10. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2024, (Özel Hükümler).
42. Kraus, Karl: Sittlichkeit und Kriminalität, Fischer Bücherei, 1966.
43. Lautmann, Rüdiger: “Sexualdelikte – Straftaten ohne Opfer?”, Zeitschrift für Rechtspolitik, 13. Jahrg., H. 2, s. 44-49.
44. Mahmutoğlu, Fatih Selami: Kabahatleri Suç Olmaktan Çıkarma Eğilimi ve Düzene Aykırılıklar Hukukunda (İdari Ceza Hukukunda) Yaptırım Rejimi, Kazancı Yayınları, 1995.
45. Marx, Michael: “Zum Begriff ‘Öffentlichkeit’ in §183 StGB”, JuristenZeitung, 27. Jahrg., Nr. 4, s. 112-114.
46. Merki Çoksezen, Duygu: Fuhuş Suçu (TCK 227), Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
47. Miller, Benjamin F./Keane, Claire Brackman: Encyclopedia Dictionary of Medicine, Nursing, Allied Health, 7. Baskı, 2003, https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/coitus .
48. Nygren, Erik: Society of Morality, 1996.
49. Oral, Tuğçe/Baş, Eylem: “Hakaretin Suç Olmaktan Çıkarılması ve İkame Yaptırım Önerisi: Özel Hukuk Cezası”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 53, 2023, s. 475-548.
50. Özbek, Veli Özer: “Hayasızca Hareketler Suçu (TCK m.225)”, Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 20, Sayı 58, 2025, s. 141-162, (Hayasızca Hareketler).
51. Özbek, Veli Özer: Müstehcenlik Suçu (TCK m. 226), Seçkin Yayıncılık, Ankara 2009.
52. Özbek, Veli Özer/Doğan, Koray/Bacaksız, Pınar: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 19. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
53. Özgenç, İzzet: “Davranış Normları Teorisi (Haksızlık ve Müeyyide İlişkisi)”, Cilt 5, Sayı 1-2, 1996, s. 443-454, (Davranış Normları).
54. Özgenç, İzzet: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 20. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
55. Özyüksel, Özgün: “5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda “Cinsel İlişki” Kavramı”, Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 17, 2021, s. 135-166.
56. Parlar, Ali/Hatipoğlu, Muzaffer: 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Yorumu, Cilt 1, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2007.
57. Sarıkaya, Ezgi: “Hayvanları Koruma Kanunu’ndaki Düzenlemelere Nussbaum’un Yapabilirlikler Yaklaşımı Üzerinden Bir Bakış”, Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, Cilt 24, Sayı 1, 2025, s. 387-417.
58. Sarıtaş, Erkan: “Toplumsal Norm ve Ceza Yaptırımının Doğası Üzerine”, Journal of Istanbul University Law Faculty, Volume 71, Issue 1, s. 1051-1108.
59. Schmitz, Marco: “Exhibitionismus als Straftat: Ist §183 StGB noch zeitgemäß?”, https://ht-strafrecht.de/blog/strafrecht/exhibitionismus-als-straftat-ist-§-183-stgb-noch-zeitgemaess/ .
60. Sınar, Hasan: “Türk Ceza Kanunu’nda Hakaret Suçu ve Bu Suçun Karşılaştırmalı Hukukta Gelişen Hakaretin Suç Olmaktan Çıkartılması Eğilimi Yönünden Değerlendirilmesi”, Ceza Hukuku Dergisi, Sayı 24, 2014, s. 75-119.
61. Skolnick, Jerome H.: “Coercion to Virtue: The Enforcement of Morals”, Southern California Law Review, Volume 41, 1968, s. 590-643.
62. Soyaslan, Doğan: Ceza Hukuku Özel Hükümler, 15. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara 2024.
63. Soysal, Tamer: “Sanal Gerçeklik ile Artırılmış Gerçeklik Uygulamalarının Ceza Hukuku Üzerindeki Olası Etkileri Üzerine Bir Deneme”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 53, 2023, s. 169-246.
64. Şen, Ersan/Gözükan, Alper: “Hayasızca Hareketler Suçu Kapsamında Teşhircilik Fiili”, s. 1, https://www.sen.av.tr/tr/makale/hayasizca-hareketler-sucu-kapsaminda-teshircilik-fiili .
65. Taner, Fahri Gökçen: Türk Ceza Hukukunda Cinsel Özgürlüğe Karşı Suçlar, 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
66. Taner, M. Tahir: Ceza Hukuku Umumî Kısım, 3. Baskı, İstanbul Üniversitesi Yayımları, İstanbul 1953.
67. Taşkın, Ozan Ercan: “Son Çare (Ultima Ratio) Olarak Ceza Hukuku”, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 15, Sayı 1, 2016, s. 59-91.
68. Tavşancıl Kalafatoğlu, Deniz: “Türkiye’de Hayvan Hakları”, İstanbul Barosu Dergisi, Cilt 93, Sayı 6, 2019, s. 73-104.
69. Tezcan, Durmuş/Erdem, Mustafa Ruhan/Önok, R. Murat: Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 23. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2025.
70. The American Heritage Medical Dictionary, 2007, https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/coitus .
71. Toroslu, Nevzat: Cürümlerin Tasnifi Bakımından Suçun Hukuki Konusu, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara 1970, (Cürümlerin Tasnifi).
72. Toroslu, Nevzat: Nasıl Bir Ceza Kanunu, V Yayınları, Ankara 1987.
73. Türay, Aras: “İhmal Suretiyle İcrai Hareketin Sınırlı Sayıda Olup Olmadığı Sorunsalı”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 17, Sayı 3, 2020, s. 115-154.
74. Uyar, Büşra/Durmaz, Didem: “Türk ve Alman Ceza Hukukunda Hayvanların Korunması: Hayvanların Mağdurluk Konumunun Tür Adaleti Perspektifiyle İncelenmesi”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 21, Sayı 2, 2024, s. 161-215.
75. Ünver, Yener: “Türk Maddi Ceza Hukukunda Cinsel Suçların Eleştirisel Olarak İncelenmesi”, II. Türkiye-Slovenya Uluslararası Hukuk Sempozyumu, “Cinsel Suçlar ve Evlilik Hukuku”, (Editör: Prof. Dr. Dr. h. c. Yener Ünver), Seçkin Yayıncılık, Ankara 2014, s. 13-59.
76. Üzülmez, İlhan: “Yeni Türk Ceza Kanununda Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2007, s. 1183-1210.
77. von Hören, Anja: “Ungereimtheiten bei der strafrechtlichen Verfolgung des Exhibitionismus”, Zeitschrift für Rechtspolitik, 1987, s. 19-22.
78. Wendt, Rudolf: “The Principle of ‘Ultima Ratio’ and/or The Principle of Proportionality”, Oñati Socio-Legal Series, Volume 3, Issue 1, 2013, s. 81-94.
79. Würtenberger, Thomas: “Kriminologie und Auslegung des §183 StGB”, JuristenZeitung, 15. Jahrg., Nr. 11/12, s. 342-345.
80. Yalçın Sancar, Türkân: Türk Ceza Hukukunda Kadın, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2013.
81. Yılmaz, Enes: “Suç Olmaktan Çıkarma veya Ceza Vermekten Kaçınma Eğilimi Bağlamında Hakaret Suçları”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 1, 2026, s. 725-768.
82. Yurtcan, Erdener: Yargıtay Kararları Işığında Kabahatler Kanunu ve Yorumu, 2. Baskı, Türkiye Barolar Birliği Yayınları, Ankara 2016.