THE OBLIGATIONS OF INTERMEDIARY SERVICE PROVIDERS IN DISTANCE CONTRACTS UNDER CONSUMER LAW

Öz

The rapid digitalisation of daily life driven by technological developments has introduced new concepts into consumer law and created a need for concept-specific regulation. One such concept is the intermediary service provider (provider), which initially appeared in legislation as “intermediaries” and was later subject to autonomous obligations following the amendments introduced by Law No. 7392 in 2022. Providers enable the conclusion of distance contracts by bringing buyers and sellers or service providers together through online platforms. Prior to the 2022 amendment, the absence of explicit regulation under Law No. 6502 on the Protection of Consumers resulted in divergent views in legal doctrine and judicial practice regarding their liability. As providers merely facilitated the conclusion of distance contracts without being a party, their responsibility towards consumers was contested. While doctrine largely argued for liability comparable to that of sellers or service providers, the Court of Cassation held providers bore no liability. However, the fact that providers generated income from these activities without corresponding obligations led to consumer detriment and revealed the need for regulation. Within the scope of this study, for the foregoing reasons, the obligations and liabilities of intermediary service providers towards consumers as regulated under the Turkish Consumer Protection Law have been examined and set forth, together with the pre-regulatory doctrine and judicial decisions, as well as the relevant international debates and case law on the subject.

Anahtar Kelimeler

• Intermediary Service Provider
• Distance Contract
• Consumer
• Pre-Contractual Information Obligation
• Right of Withdrawal

TÜKETİCİ HUKUKU BAKIMINDAN MESAFELİ SÖZLEŞMEDE ARACI HİZMET SAĞLAYICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Öz

Gelişen teknolojiler ile hayatın hızla dijitalleşmesi, tüketici hukukunun da yeni kavramlarla tanışmasına ve bu kavramlara özgü regülasyonlara ihtiyaç duyulmasına neden olmuştur. Ortaya çıkan bu kavramlardan biri ilk olarak kendine mevzuatta “aracılık edenler” olarak yer bulan ve 2022 yılında 7392 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrası müstakil yükümlülüklerin getirildiği “aracı hizmet sağlayıcı” kavramıdır. Aracı hizmet sağlayıcılar internet ortamında mevcut platformlar aracılığıyla alıcı ve satıcı veya sağlayıcıları bir araya getirerek mesafeli sözleşme kurulmasına imkân sağlayan taraflardır. 2022 yılı değişikliği öncesinde 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da (TKHK) aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülüklerine ilişkin açık bir regülasyon olmaması nedeniyle doktrinde ve yargı kararlarında farklı görüşler ortaya atılmıştır. Aracı hizmet sağlayıcıların mesafeli sözleşmenin kurulmasına salt aracılık etmesi, sözleşmenin tarafı olmaması; tüketiciye karşı sorumluluklarının kapsamı hususunda tartışma yaratmış, doktrinde satıcı veya sağlayıcı gibi sorumlu olması savunulurken Yargıtay tarafından bu görüşün aksine herhangi bir sorumluluklarının mevcut olmadığı yönünde karar verilmiştir. Ancak aracı hizmet sağlayıcıların faaliyetleri sonucu kazanç elde etmelerine karşın herhangi bir yükümlülük ve sorumluluklarının olmamasının tüketiciye yeterli koruma sağlamaması bu hususta bir regülasyon ihtiyacını ortaya koymuştur. Çalışma kapsamında işbu gerekçelerle TKHK’da düzenlenen aracı hizmet sağlayıcıların tüketiciye karşı yükümlülük ve sorumlulukları, bu regülasyonlar öncesi doktrin ve yargı kararları, bu konudaki uluslararası tartışmalar ve kararlar ile birlikte incelenerek ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Aracı Hizmet Sağlayıcı
• Mesafeli Sözleşme
• Tüketici
• Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü
• Cayma Hakkı

Kaynakça

1. Akipek, Şebnem: “Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması Hakkında Avrupa Birliği Direktifi ve Türkiye’nin Uyumu”, BATİDER, Cilt: 21, Sayı: 4, 2002, s. 45-66.
2. Amayuelas, Esther Arroyo: “Consumer Protection in Online Marketplaces”, Revista da Faculdade de Direito UFMG, Sayı: 83, 2023/2, s. 183-195.
3. Arslan, Merve: Elektronik Ticaret ve Mesafeli Elektronik Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
4. Aslan, İsmail Yılmaz: 6502 Sayılı Kanuna Göre Tüketici Hukuku, 4. Baskı, Ekin Yayınevi, 2014.
5. Aslan, İsmail Yılmaz: Bankacılar İçin Tüketici Hukuku, Bankalar Arası Kart Merkezi, İstanbıl 2016.
6. Avcı Braun, Cihan: “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Mesafeli Sözleşmeler”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 12, Sayı: 2, 2015, s. 17-45.
7. Aydogdu, Murat/Kahveci, Nalan: Tüketicı Hukuku Dersleri, Seçkin Yayınevi, Ankara 2021.
8. Badur, Emel/Hatipoğlu, Kutluay: “Elektronik Ticaret Pazar Yerinde Aracılık Sözleşmesi”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, Cilt: 3, Sayı: 2, 2023, s. 317-356.

9. Bingöl, Mehmet Emin: “Elektronik Pazaryeri İşletmecilerinin Satıcılar Bakımından Yapmış Olduğu Aracılık Faaliyetinin Hukuki Niteliği”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 2, 2023, s. 599-646.
10. Busch, Christoph: “When Product Liability Meets the Platform Economy: A European Perspective on Oberdorf v. Amazon”, Journal of European Consumer and Market Law, Sayı: 8, 2019, s. 173-174 (www.papers.ssrn.com) (14.03.2026).
11. Büyüksağış, Erdem/Kahveci, Defne: “E-ticaret Platformlarının Satılanın Ayıplarından Sorumluluğu”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XIX, Özel Sayı, 2022, s. 125-174. (Satılanın Ayıbı)
12. Büyüksağış, Erdem/Kahveci Defne: “Çiçeksepeti Kararı” Üzerine Eleştirel Değerlendirmeler, Yargıtay Dergisi, Cilt: 48, Sayı: 2, 2022, s. 305-320. (Çiçeksepeti Kararı)
13. Büyüksağış, Erdem/Cumalıoğlu, Emre/Kahveci, Defne: “E-Ticaret ve Çevrimiçi Pazaryerleri üzerinden Satılanın Ayıbından Sorumluluk”, Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023.
14. Can, Mehmet Çelebi: “Yargıtay’ın Çiçeksepeti Kararı Perspektifinde Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcılarının Sorumluluğuna İlişkin Değerlendirmeler”, Prof. Dr. Rıza Ayhan’a Armağan. Cilt:1, Yetkin Yayınları, Ankara 2022.
15. Çabri, Sezer: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi, Adalet Yayınevi, Ankara, 2016.
16. Çekin, Mesut Serdar: “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Mesafeli Sözleşmelere Dair Düzenlemelerin AB Hukukuyla Uyumluluğu, Uygulamada Yaşanan Bazı Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 13, Sayı: 161-162, 2018, s. 37-58.
17. Çelenkoğlu, Reyhan: İnternette Elektronik Ticaret Ortamı Sağlayan Aracı Hizmet Sağlayıcıların Yükümlülükleri ve Alıcıya Karşı Hukuki Sorumluluğu, Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ocak 2023.
18. Demirbaş, Harun: 6563 Sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Kapsamında Hizmet Sağlayıcıları ve Aracı Hizmet Sağlayıcılarının Yükümlülükleri, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2015.
19. Doğar, Mehmet: “7392 Sayılı Kanun’un Ön Ödemeli Konut Satışı ve Mesafeli Sözleşmeler Bakımından Getirdiği Değişiklikler”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 2, 2022, s. 414-441.
20. Döner, Emel: “Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda İnternet Üzerinden Akdedilen Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara 2019.
21. Ekingen, Erman/Özer Deniz, Miray: “7392 ve 7416 Sayılı Kanunlarla Yapılan Değişikliklerin Aracı Hizmet Sağlayıcı Olarak Çevrimiçi Çok Taraflı Platformların Sorumluluklarına ve Tüketicilere Etkileri”, Adalet Dergisi, Sayı: 69, 2022/2, s. 429-467.
22. Erek, Gülce: “6502 Sayılı Kanun Uyarınca Mesafeli Sözleşmelerin Unsurları, Satıcı/Sağlayıcının Ön Bilgilendirme Yükümü ve Tüketicinin Cayma Hakkı”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 1, 2019, s. 517-536.
23. Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 5. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2017.
24. Gezder, Ümit: Mesafeli Sözleşmeler, Yeni Tüketici Hukuku Konferansı, 1. Baskı, 12 Levha Yayınları, İstanbul 2015.
25. Gümüş, Sarp: “İnternet Üzerinden Kurulan Mesafeli Satış Sözleşmelerinde Tüketicinin Korunması”, Bilişim Hukuku Güncel Sorunlar II, Edt. Süleyman Yılmaz, Yetkin Yayınları, Ankara 2021, 135-182.
26. Kalkan, Arif: “Olan ve Olması Gereken Hukuk Bakımından Tüketicinin Cayma Hakkına Dair Bazı Düşünceler”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 33, Sayı: 2, 2025, s. 1059-1907.
27. Kara Kılıçarslan, Seda: “Tüketici Sözleşmelerinde Bilgilendirme Yükümlülüğü”, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 2, 2015, s. 183-222.
28. Kart, Aslıhan: “Elektronik Ticarette Rekabet Hukuku Üzerinden Cezalandırma Politiakaları ve Avrupa Birliği Dijital Piyasalar Yasası Örneği”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, Cilt: 4, Sayı: 2, 2024, s. 433-457.
29. Keskin, Dilşad: “TKHK Değişik m. 48 Hükmü Çerçevesinde Aracı Hizmet Sağlayıcının Tüketiciye Karşı Sorumluluğu”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: XXVI, Sayı: 3, 2022, s. 119-144.
30. Kreiczer-Levy, Shelly: “The Duties of Online Marketplaces”, San Diego Law Review, Cilt: 58, Sayı: 2, 2021, s. 305.
31. Kulak, Hakan: “Covid-19 Pandemisinin E-Ticaret Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi”, İMGELEM Dergisi, Cilt:7, Sayı: 12, 2023, s. 333-362
32. İnceoğlu, Murat/Süzel Baş, Ece: “Mesafeli Sözleşme Kurulmasına Aracılık Edenlerin Tüketiciye Karşı Sorumluluğu (TKHK m.48/f.5)”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı: 15, 2020, s. 89-190.
33. Özbay Özdoğru, Zeynep: İnternet Ortamında Faaliyet Gösteren Aracılık Edenlerin Mesafeli Sözleşmeden Dolayı Tüketiciye Karşı Sorumluluğunun Şartları, On İki Levha Yayıncılık, 2022.
34. Özcan Büyüktanır, Burcu G: “Çiçek Sepeti Kararı Özelinde Aracı Hizmet Sağlayıcısının Tüketiciye Karşı Sorumluluğunun Değerlendirilmesi”, TAAD, Cilt: 16, Sayı: 62, 2025, s. 353-374.
35. Özdemir Koçar, Gupse: “Elektronik Ortamda Kurulan Mesafeli Satış Sözleşmelerinde Aracı Hizmet Sağlayıcıların Yükümlülükleri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), 2025.
36. Özkan, İrem: “Ayıplı Mallar Bakımından Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcılara İlişkin Güvenli Liman Savunmasının Değerlendirilmesi”, Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), 2025.
37. Özlük, Betül: “Akıllı Mesafeli Sözleşmelerde Bilgilendirme Yükümlülüğü”, Bilişim Hukuku Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 1, 2020, s. 81-113.
38. Polat, Cansu: “Çevrimiçi Platform İşletenin Tüketiciye Karşı Hukuki Sorumluluğunun Düzenlenmesi İhtiyacı Ne Kadar Karşılandı?”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 2, 2025, s. 690-745.
39. Rickettson, Thomas: “Blinded by the Leash: Strict Products Liability in the Age of Amazon”, Penn State Law Review, Cilt:125, Sayı:1, 2020, s. 321-351.
40. Rühmkorf, Andreas: “eBay on the European Playing Field: A Comparative Case Analysis of L’Oréal v eBay”, Scripted, Cilt: 6, Sayı: 3, 2009, s. 685-701. https://heinonline.org/ (ET. 25.03.2026).
41. Serdar, İlknur: İnternetteki Hukuki İşlemlerde Tüketicinin Korunması, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İzmir 2005.
42. Sert Sütçü, Selin: “Mesafeli Sözleşmelerin Kurulmasına Aracılık Edenlerin Tüketici Hukuku Bağlamında Sorumluluğunun Belirlenmesi”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 1, 2021, s. 276-287.
43. Sırış, Burcu: “Yargıtay’ın Çiçeksepeti Kararı Işığında Elektronik Ticarette Aracı Hizmet Sağlayıcılarının Sorumluluğu Hakkında Değerlendirmeler”, Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 2, 2023, s. 363-392.
44. Sıtkı, Ata: “Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması: Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü ve Cayma Hakkı”, T.C. Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul 2022.
45. Sirmen, Lale: “Tüketici Hukukunun Amacı ve Özellikleri”, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, Cilt: 8, Sayı: Özel, 2013, s. 2465-2476.
46. Sprague, Robert: “It’s a Jungle Out There Public Policy Considerations Arising From a Libaility-free Amazon.com“, Santa Clara Law Review, Sayı: 60, 2020, s. 253-287.
47. Steele, Kenton H./Pyers, Zachary B.: “A Prime Opportunity For Tort Law Developments: Liability Issues Related to Amazon’s Delivery Service Partner Program”, Capital University Law Review Sayı: 50, 2022, s. 395-437.
48. Sürmeli, Zeynep Zülal: Mesafeli Satış Sözleşmesinde Tüketicinin Korunması, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara 2023.
49. Şermet, Beyza: 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Mesafeli Satım Sözleşmeleri, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), 2018.
50. Topaloğlu, Mustafa: “Mesafeli Sözleşmeler”, Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, 2016, s. 13-48.
51. Uçak, Murat: “Mesafeli Sözleşmelerde Ön Bilgilendirme Yükümlülüğünün İhlali ve Sonuçları” ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 2, 2025, s. 243-275.
52. Uyaroğlu, Osman: Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Bilgilendirme Yükümlülüğü ve Cayma Hakkı Kapsamında Korunması, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2021.
53. Uzun Kazmacı, Özge: “İnternet Ortamında Kurulan Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi (Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan), Cilt: 22, Sayı: 3, 2016, s. 2791-2818.
54. Yasaman, Zeynep: Türk ve Avrupa Birliği Hukukunda İnternette Marka Hakkının İhlali, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020.
55. Yılmaz, Oğuz Gökhan: “Tüketici Hukukunda Mesafeli Sözleşmeler”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 14, 2013, s. 1011-1034.
56. Zevkliler, Aydın/Özel, Çağlar: TÜketicinin Korunması Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2016.