Sağlıkla İlişkili Olarak Sosyal Adalet, Eşitlik ve Hemşirelik

Öz

Bu makalede öncelikle sağlıkta eşitsizliklerle ilgili bazı temel kavramlar, eşitsizliklerin tarihsel geçmişi, sağlıktaki eşitsizliklerin nedenleri ve sağlıkta eşitsizlikleri önlemede hemşirenin savunucu rolü açıklanmaktadır. Makalenin, sağlıkta eşitliği ve eşitsizlikleri değerlendirmede hemşirelere örnek oluşturması ve özellikle dezavantajlı konumdaki bireyleri savunmada hemşirelere yol göstermesi amaçlanmıştır..

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Adalet, Eşitlik, Eşitsizlik, Hemşirelikte Savunma

Social Justice, Equality and Nursing in Health

Öz

This article are described firstly some basic concepts related to history of health inequalities causes of health inequities and the advocates role of the nurse in order to prevent health inequities. The article aims to compose of an example for nurses in the assessment of health equity and inequity and to provide guidance to nurses in the advocate especially disadvantaged individuals.

Anahtar Kelimeler

• Social Justice, Equity, Inequity, Nursing Advocacy

Kaynakça

1. American Nursing Association-ANA (2014) Code of Ethics for Nurses with Interpretive Statements,Erişim:22.3.2014.
2. http://www.nursingworld.org/MainMenuCategories/EthicsSta ndards/CodeofEthicsforNurses/Code-of-Ethics.pdf.
3. Aksakoğlu, G. (2003). Sovyetler Birliği özelinde sosyalist ülkelerde sağlık reformu. Toplum ve Hekim, TTB Yayınları, 18 (1), 68–79.
4. Ardahan, M. (2003). Hemşirelerin savunuculuk rolü. CÜ Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 7 (2), 23-27.
5. Avcı, İ.A. (2009). Temel sağlık hizmetleri. İçinde Halk sağlığı hemşireliği, (1.Baskı, sy. 14-20). Ankara: Göktuğ Yayıncılık. Bahar, Z., Aydoğdu, N.G. (2011). Sağlıkta eşitsizlik ve hemşirelik. DEUHYO ED, 4 (3), 131-136.
6. Bakar, C., Akgün, S. (2005). Türkiye’de sağlık reformları: sonu gelmeyen hikaye. Toplum ve Hekim, TTB Yayınları, 20(5), 339–351.
7. Baldwin, M.A. (2003). Patient advocacy: a concept analysis. Nursing Standard, 17 (21), 33-39.
8. Belek, İ. (1998). Sağlıkta eşitsizlik: önlenebilir ve kabul edilemez bir politik ekonomi sorunu. Toplum ve Hekim, 13 (2) .

9. Belek, İ. (1998). Sınıf, sağlık, eşitsizlik. İstanbul: Sorun Yayınları.
10. Belek, İ. (1999). Sınıflar; sağlık düzeyleri, sağlık hizmeti kullanımları ve yararlandıkları sağlık kurumları, Antalya’da iki bölge yedi sınıf. Toplum ve Hekim, 14:1.
11. Birol, L. (2009). Hemşirelik süreci: hemşirelik bakımında sistematik yaklaşım. (9. Baskı). İzmir: Etki Matbaacılık Yayıncılık.
12. Black, LM. (2011). Tragedy into Policy: A Quantitative Study of Nurses’ Attitudes Toward Patient Advocacy Activities. AJN, June,111;6.
13. Bu, X, Jezewski, MA. (2006). Developing a mid-range theory of patient advocacy through concept analysis. JAN THEORETICAL PAPER, Journal compilation _ 2006 Blackwell Publishing Ltd.
14. Butterfield, P. G. (2002). Upstream reflections on environmental health: An abbreviated history and framework for action. Advances in Nursing Science, 25(1), 32–49.
15. Crowe, C. (2006). The poor will always be with us? Not if nurses have a role! Presented at Keynote to Family Practice Nurses Conference, Toronto, Canada.
16. Curtin L.L. (1979) The nurse as advocate: a philosophical foundation for nursing. ANS/Ethics and Values. 1(3), 1–10.
17. Çulhaoğlu, M. (2011). Eşitsizlikler kaçınılmaz mıdır? 3. Kent ve Sağlık Sempozyumu. Bursa, 27-28 Mayıs.
18. Dikmetaş, E. (2006). Sağlıkta eşitlik/eşitsizlik. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 1 (2); 4, 2-16.
19. Fowler, D. M. (1989). Social advocacy. Heart & Lung, 18, 97– 99.
20. Gadow S. (1980) Existential advocacy: philosophical foundation of nursing. In Nursing: Images and Ideals (Spiker S.F. & Gadow S., eds), pp. 79–99. Springer Publishing Co., New York, NY.
21. International Council of Nursing-ICN (2012) Code of Ethics for Nurses, Erişim: 22.3.2014
22. http://www.icn.ch/images/stories/documents/about/icncode_e nglish.pdf.
23. International Council of Nursing.ICN (2014) Definition of Nursing, Erişim: 22.3.2014, http://www.icn.ch/about-icn/icndefinition-of-nursing/. İnandı, T. (1999). Sağlık hakkı ve eşitsizlikler. Toplum ve Hekim, 14,5.
24. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi-İHEB. Erişim: 20.10.2012. http://www.turkhukuksitesi.com/showthread.php?t=6583. Karaöz, S. (2004). Hemşirelerin politik gücü. CÜ Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 8(1), 30-36.
25. Kim, H., Chung, W.J., (2003). Changes in morbidity and medical care utilization after the recent economic crisis in the Republic of Korea. Bulletin of the World Health Organization, 81 (8).
26. Koçoğlu, D., Akın, B. (2009). Sosyoekonomik eşitsizliklerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam kalitesi ile ilişkisi. DEUHYO ED, 2 (4), 145-154.
27. Kohnke, M.F. (1982) Advocacy: What is it? Nursing and Health Care, 3(6), 314–318.
28. Lathrop, B. (2013). Nursing Leadership in Addressing the Social Determinants of Health. Policy, Politics, & Nursing Practice, 14 (1).
29. Miller, D. (1999). Principles of Social Justice. Cambridge: Oxford University Press.
30. Navarro, V. (2002). 2000 yılı Dünya Sağlık Raporunun Değerlendirilmesi (Çeviri: Seval A) Toplum ve Hekim, TTB Yayını, 16 (2), 117–121.
31. Navarro, V. (2007). Neoliberalism, globalization and inequalities. New York: Baywood Publishing.
32. Okşar, M. (2009). Sosyal adaletin onuncu köye sürgünü. Ankara Barosu Dergisi, 67, 2, 106-122.
33. Pala, K (2007). Türkiye sağlık sistemi nereye gidiyor? Toplum ve Hekim Dergisi,22;62-69.
34. Paquin, SO. (2011). Social Justice Advocacy in Nursing: What Is It? How Do We Get There?, Creative Nursing, 17;2.
35. Pektekin, Ç. (2013). Hemşirelik Felsefesi. İstanbul Tıpevi, birinci baskı, İstanbul, 17-23.
36. Rawls, J. A. (1972). Theory of justice, (London: Oxford University Pres), sy.179.
37. Resmi Gazete (Tarihi: 08.03.2010). Resmi Gazete Sayısı: 27515
38. Resmi Gazete (Tarihi: 08.03.2010). Resmi Gazete Sayısı: 27515
39. Hemşirelik yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik 2011.
40. Reutter, L., Kushner, K. E. (2010). Health equity through action on the social determinants of health: taking up the challenge in nursing. Nursing Inquiry, 17(3), 269–280.
41. Soyer, A. (1999). Sağlık ve eşitsizlikler; mekân, konut mülkiyeti ve işteki statüye göre bebek ölümleri. Toplum ve Hekim Dergisi, TTB Yayınları,14, 3.
42. Soyer, A. (2003). Halk sağlığının doğuşu ve şekillenişi; kapitalizm sanayi devrimi evresinde doğup büyüyen, ama halkın mutluluğu için kullanılabilecek bir mücadele alanı/aracı, Toplum ve Hekim, TTB yayını, 18(2), 186–195.
43. Sunal, O. (2011). Sosyal politika: sosyal adalet açısından kuramsal bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 66, 3, 283-305.
44. Şimşek, H., Kılıç, B. (2012). Sağlıkta eşitsizliklerle ilgili temel kavramlar. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi, 10(2), 116-127.
45. Temel, A. B. (2011). Küreselleşme ve hemşirelik eğitiminde uluslararasılaşma. DEUHYO ED, 4 (3), 144-150.
46. Topakkaya, A. (2006). Bir söylem olarak sosyal adalet kavramı, Erciyes Ünv. Hukuk Fak. Dergisi, 1 (2), 97-111.
47. Ulmer, B. C. (2000). Professional advocacy. AORN Journal, 1-3. Whitehead, M. (1990). The concepts and principles of equity and health. Copenhang, WHO,Regional Office for Europe, (discussion paper EUR/ICP/RPD 414).
48. World Health Organization (1978). Primary health care: Report of the international conference on primary health care: AlmaAta, USSR. Geneva:WHO. World Health Organization. (1997). Final Report of Meeting on Policy Oriented Monitoring of Equity in Health and Health Care, Genava, WHO,pp,4. Erişim: 20.09.2013. http://www.who.int/whr/1997
49. World Health Organization. (1999). Health 21: the health for all policy framework for the WHO European Region, Denmark. World Health Organization. (2005). Working for Health: An Introduction to The World Health Organization, WHO Library Cotaloguatin in Publication Data. Erişim: 14.04.2006. www.un.org.tr.
50. World Health Organization (2008). Closing the gap in a generation: Health equity through action on the social determinants of health. Commission on Social Determinants of Health. Final Report. Executive Summary. Erişim: 25.10.2013. http://whq libdoc.who.int/hq/2008/WHO. World Health Organization. (2010). Erişim: 23.10.2013 http://www.who.int/whosis/whostat/2010/en/.
51. World Health Organization. (2011). World health statistics. Türkiye İstatistik Kurumu. (2012). Erişim: 10.01.2014. http://www.tuik.gov.tr
52. Türkiye İstatistik Kurumu. (2010). Erişim: 10.01.2014. http://www.tuik.gov.tr
53. Yedinci Beş Yıllık (1996-2000). Kalkınma Planı, 18.7.1995 tarihli 374 sayılı Kanun. Erişim: 15.12.2013. www.kalkinma.gov.tr.
54. Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA). (2008). Hacettepe Nüfus Etütleri Enstitüsü, Ankara, Erişim:02.10.2010.
55. http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2008/analiz.shtml. Maine, J. (2013). Rise and shine: A story about advocacy. Nursing, 12, December Erişimi: 12.03.2014. www.Nursing2013.com.
56. Hanks, RG, Sphere of Nursing Advocacy Model. Nursing Forum Volume 40, No. 3, July-September, 2005.
57. McGrath, P., Holewa, H., McGrath Z. (2006). Nursing advocacy in an Australian multidisciplinary context: findings on medico-centrism. Scand J Caring Sci, 20; 394–402.
58. Vaartio, H. (2008). Nursing Advocacy: A concept clarification in context of procedural pain care. Department of Nursing Science, Faculty of Medicine, University of Turku, Finland. http://www.hemsireyiz.biz/forums/thread/178966.aspx. Erişim: 10.01.2014.
59. Yıldırım, HH., Yıldırım, T. (2004). En Değerli Sermayem Ticarileşiyor: Sağlık, Sağlık Reformları ve Sağlıkta Özelleştirme. Hastane Yaşam Dergisi, 3-4: 23-29.