Derleme

Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü

Cilt: 15 Sayı: 3 15 Temmuz 2022
PDF İndir
EN TR

Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü

Öz

Kemoterapiyle ilişkili periferik nöropati, kanser tedavisinde kullanılan kemoterapik ajanların yol açtığı ciddi bir yan etkidir. Alınan kemoterapi kürleriyle giderek kötüleşen nöropati semptomları periferik sinir sisteminin duyu-motor-otonom bölgelerine hasar verebilmektedir. Bu derlemenin amacı kanser tedavisi alan çocuklara bakım veren hemşirelerin kemoterapiyle ilişkili periferik nöropati değerlendirmesindeki rolüne dikkat çekmektir. Kemoterapiyle ilişkili periferik nöropatinin ellerde-ayaklarda uyuşma, karıncalanma, kas/eklem ağrıları, yanma hissi, periferik reflekslerde azalma ve konstipasyon gibi belirtileri vardır. Bu belirtiler çocukların günlük yaşamını ve yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkilemektedir. Kemoterapi ile ilişkili periferik nöropati görülme sıklığı kanserin tipine ve kullanılan kemoterapik ajana bağlı olarak değişmektedir. Vinkristin, sisplatin, taksan bazlı kemoterapik ajanların periferik nöropati geliştirdiği bilinmektedir. Kemoterapi tedavisi tamamlandıktan sonra bazı kemoterapik ajanların neden olduğu periferik nöropatiler azalsa da bazı ilaçların neden olduğu periferik nöropati bulguları uzun süre devam etmektedir. Hemşirelerin periferik nöropatiye yol açan kemoterapi ajanlarını bilmesi önemlidir. Hematoloji ve onkoloji servisinde çalışan pediatri hemşirelerinin, çocukların periferik nöropati semptomlarını nesnel olarak değerlendirebilecek ölçme araçlarından faydalanmaları gerekir. Nöropati değerlendirmesi hemşirelik bakımında bir rutin haline gelmelidir. Türkiye’de henüz kemoterapiyle ilişkili periferik nöropatiyi iyi bir şekilde değerlendiren bir ölçüm aracı bulunmamaktadır. Periferik nöropatiyi değerlendiren ölçüm araçlarının dilimize kazandırılması, hemşirelerin periferik nöropatinin semptomlarını (el ayaklarda karıncalanma, düğme ilikleme, merdiven inip çıkmada güçlük, yürürken sendeleme gibi duyusal, fonksiyonel ve otonom semptomlar, kas gücü ve derin tendon reflekslerinde azalmayı içeren fizik muayene bulguları) bilmesi ve nöropati değerlendirme araçlarıyla nöropatiyi değerlendirmesi önemlidir. Periferik nöropatinin yönetilmesinde farmakolojik yöntemlerin yanı sıra akupunktur, refleksoloji, masaj, ayak banyosu, kriyoterapi, scrambler terapi, progresif kas gevşeme egzersizleri, fiziksel aktivite gibi birçok farmakolojik olmayan yaklaşım bulunmaktadır ancak kanıtlar halen yetersizdir. Nöropatinin değerlendirilmesi ve yönetimi için klinik temelli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Saklı K, Demir Zencirci A. Taksan ve platin alan hastalarda periferal nöropati ve nöropatik ağrıya yönelik hemşirelik girişimleri: sistematik derleme. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 2013;1:61–73.
  2. 2. Bjornard KL, Gilchrist LS, Inaba H, Diouf B, Hockenberry MJ, Kadan-Lottick NS et al. Peripheral neuropathy in children and adolescents treated for cancer. Lancet Child Adolesc Health 2018;2(10):744–754.
  3. 3. Smolik S, Arland L, Hensley MA, Schissel D, Shepperd B, Thomas K et al. Assessment tools for peripheral neuropathy in pediatric oncology: a systematic review from the children’s oncology group. J Pediatr Oncol Nurs 2018;35(4):267–275.
  4. 4. American Canser Society. What ıs peripheral neuropathy? [Internet]. 2020 [cited 2020 May 24]. https://www.cancer.org/treatment/treatments-and-side-effects/physical-side-effects/peripheral-neuropathy/what-is- peripherial-neuropathy.html.
  5. 5. McCrary JM, Goldstein D, Trinh T, Timmins HC, Li T, Friedlander M et al. Optimizing clinical screening for chemotherapy- ınduced peripheral neuropathy. J Pain Symptom Manage 2019;58(6):1023–1032.
  6. 6. Özdemir Kayıkçı EE, Can G. Evidence based complementary approaches in the management of chemotherapy-ınduced peripheral neuropathy in cancer patients. J Educ Res Nurs 2020;17(1):59–65.
  7. 7. Kandula T, Park SB, Cohn RJ, Krishnan AV, Farrar MA. Pediatric chemotherapy induced peripheral neuropathy: a systematic review of current knowledge. Cancer Treat Rev 2016;50:118–128.
  8. 8. Smith EML, Kuisell C, Cho Y, Kanzawa-Lee GA, Gilchrist LS, Park SB et al. Characteristics and patterns of pediatric chemotherapy-induced peripheral neuropathy: A systematic review. Cancer Treat Res Commun 2021;28:100420.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

29 Haziran 2021

Kabul Tarihi

14 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 15 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Özdemir, B., & Özalp Gerçeker, G. (2022). Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 15(3), 369-375. https://doi.org/10.46483/deuhfed.959493
AMA
1.Özdemir B, Özalp Gerçeker G. Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü. DEUHFED. 2022;15(3):369-375. doi:10.46483/deuhfed.959493
Chicago
Özdemir, Bilge, ve Gülçin Özalp Gerçeker. 2022. “Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi 15 (3): 369-75. https://doi.org/10.46483/deuhfed.959493.
EndNote
Özdemir B, Özalp Gerçeker G (01 Temmuz 2022) Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi 15 3 369–375.
IEEE
[1]B. Özdemir ve G. Özalp Gerçeker, “Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü”, DEUHFED, c. 15, sy 3, ss. 369–375, Tem. 2022, doi: 10.46483/deuhfed.959493.
ISNAD
Özdemir, Bilge - Özalp Gerçeker, Gülçin. “Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi 15/3 (01 Temmuz 2022): 369-375. https://doi.org/10.46483/deuhfed.959493.
JAMA
1.Özdemir B, Özalp Gerçeker G. Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü. DEUHFED. 2022;15:369–375.
MLA
Özdemir, Bilge, ve Gülçin Özalp Gerçeker. “Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, c. 15, sy 3, Temmuz 2022, ss. 369-75, doi:10.46483/deuhfed.959493.
Vancouver
1.Bilge Özdemir, Gülçin Özalp Gerçeker. Kanser Tedavisi Alan Çocuklarda Kemoterapiyle İlişkili Periferik Nöropatinin Değerlendirilmesinde Hemşirenin Rolü. DEUHFED. 01 Temmuz 2022;15(3):369-75. doi:10.46483/deuhfed.959493

Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi ULAKBİM Türk Tıp Dizini, Türk Medline, Türkiye Atıf Dizini, Şubat 2021 tarihinden beri EBSCO Host ve 26 Ekim 2021 tarihinden itibaren DOAJ ve 18 Ocak 2022 tarihinden beri Index Copernicus tarafından indekslenmektedir.

349202.svg        14839           wp-logo.png          ici2.png           Scopus_logo.svg 

       

      

Creative Commons License
Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.