Prophetic Inheritance in Ibn al-‘Arabī

Yıl 2025, Sayı: 62, 303 - 328, 30.12.2025

Abdulvehap Erin

https://doi.org/10.21054/deuifd.1755408

https://izlik.org/JA87UU72XF

Öz

In its precise expression, the concept of al-wirāthah al-nabawiyyah holds highly significant meanings for Islamic sciences in general and sufism in particular. However, it has been overshadowed in the literature by the concepts of walāyah and waliy and has not been directly addressed or studied. In the studies where it has found a place indirectly, the topic has received very limited attention, and therefore remains a topic that has not been fully clarified. In this study, the concept of prophetic inheritance (wirāthah), which was discussed and dealt with especially by Ibn al-‘Arabī in the history of sufism, was investigated. The aim is to clearly reveal what Ibn al-‘Arabī intended, with this notion and the concepts that emerged around it. To this end, major sufi classics were first reviewed, and information directly related to the topic was identified and presented. Then, relevant works by Ibn al-‘Arabī were reviewed in terms of the concepts in question and their derivatives. The information obtained was classified under headings according to their relevance and answers were sought for the questions arising around the subject under these headings.

Anahtar Kelimeler

Sufism , Ibn al-Arabi , Inheritance of Prophethood , Inheritance , Testator , Heir

İbnü’l-Arabî’de Nebevî Verâset

https://izlik.org/JA87UU72XF

Öz

Tam ifadesiyle el-virâsetü’n-nebeviyye kavramı genel manada İslâmî ilimler ve özelde de tasavvuf ilmi açısından gayet mühim anlamlar içermesine mukabil literatürde velâyet-velî kavramlarının gölgesinde kalmış ve müstakil olarak doğrudan bahis ve çalışma konusu yapılmamıştır. Dolaylı olarak kendisine yer bulduğu çalışmalarda ise mevzuya pek sınırlı yer verilmiş bu nedenle de tam olarak belirginleşmeyen bir konu olarak kalmıştır. İşte bu çalışmada tasavvuf tarihinde özellikle İbnü’l-Arabî’nin söz konusu edip işlediği nebevî verâset kavramı araştırmaya konu yapılmıştır. Bu mefhum ve onun etrafında ortaya çıkan kavramlarla İbnü’l-Arabî’nin neyi kastettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu gayelerle öncelikle belli başlı tasavvuf klasikleri taranmış ve bunlarda doğrudan mevzu ile alakalı olan bilgiler tespit edilerek ortaya konulmuştur. Ardından da İbnü’l-Arabî’nin ilgili eserleri söz konusu kavram ve türevleri itibariyle gözden geçirilmiştir. Elde edilen bilgiler ilgilerine göre başlıklar altında tasnif edilmiş ve mevzu etrafında ortaya çıkan sorulara bu başlıklar altında cevaplar bulunmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tasavvuf , İbnü'l-Arabî , Verâset-i Nübüvvet , Miras , Mûris , Vâris

Etik Beyan

Çalışma etik kurul onayı gerektiren bir çalışma değildir. Çalışmanın hazırlanması esnasında bilimsel ve etik ilkelere uyulmuş ve yararlanılan tüm kaynaklar kaynakçada belirtilmiştir.

Kaynakça

• Aydın, Mehmet S. “İnsân-ı Kâmil”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22/330-331. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
• Başer, Hacı Bayram. “Tasavvufî Yöntemdeki Tutarlılığın Dayanağı Olarak İttibâ-i Rasûl Anlayışı: Cüneyd-i Bağdâdî ve İbnü’l-Arabî Arasında Mukayeseli Bir Değerlendirme”. Uluslararası İbnü’l Arabi Sempozyumu: İnsanlığın Hakikat Arayışı ve İbnü’l Arabi. ed. Mustafa ARSLAN vd. 1/567-595. Ankara: İnönü Üniversitesi Yayınevi, 2018.
• Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl. Sahîhu’l-Buhârî. Dimaşk - Beyrut: Dâru İbn-i Kesîr, 1423/2002.
• Chodkiewicz, Ali. el-Velâyetü ve’n-nübüvvetü inde’ş-Şeyhi’l-Ekber Muhyiddîn b. el-Arabî. çev. Ahmed et-Tîb. Marakeş: Dâru’l-Kubbeti’z-Zerkâ, 1999.
• Çakmaklıoğlu, M. Mustafa. “İbnü’l-Arabî’nin Nübüvvet-Velâyet Hakkındaki Görüşleri ve İbn Temiyye’nin Bu Husustaki Eleştirileri”. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi 9/21 İbnü’l-Arabî Özel Sayısı (2007), 213-255.
• Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as es-Sicistânî. es-Sünen. 5 Cilt. Beyrut: Dâr İbn Hazm, 1418/1997.
• Gazzâlî, Ebu Hâmid Muhammed b. Muhammed. İhyâ’ü ‘ulûmi’d-din. Beyrut: Dâr İbn Hazm, 2005.
• Geylânî, Abdulkadir. Sırru’l-esrâr ve mazharu’l-envâr fîmâ yehtacü ileyhi’l-ebrâr. thk. Halid Muhammed Adnan ez-Zer‘î - Muhammed Ğassân Nasûh ‘Azkûlî. Şam: Dârü’s-Senâbil, 2. Basım, 1993.
• Gürkan, Salime Leyla. “Rabbâniyyûn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 34/376-377. İstanbul: TDV Yayınları, 2007.
• Hakîm, Suad. İbnü’l-Arabî Sözlüğü. çev. Ekrem Demirli. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2005.
• Hakîm, Suâd. el-Mu’cemu’s-sûfî el-hikmetu fî hudûdi’l-kelime. Beyrut: Dendere li’t-Tibaa ve’n-Neşr, 1981.
• Hâlidî, Ahmed en-Nakşibendî. Câmi‘u’l-usûl fi’l-evliyâ’. 3 Cilt. thk. Edîb Nasru’d-Dîn. Beyrut: Müessesetü’l-İntişârü’l-‘Arabî, 1997.
• İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünenu İbn Mâce. Riyad: Mektebetü’l-Maârif, ts. İbn Manzûr. Lisânü’l-‘Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâ’u’t-Türâsi’l-‘Arabî, 3. Basım, 1999.
• İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Füsûsü’l-hikem. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-‘Arabî, ts.
• İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Kitâbü’l-kurbe -Resâilu İbnü’l-Arabî içinde- 68-74. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001.
• İbn Arabî, Muhyiddin. Fütuhât-ı Mekkiyye. çev. Ekrem Demirli. 18 Cilt. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2006-2012.
• İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye. 8 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1999.
• İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. er-Risâle fi’l-velâye, “el-Velâye ve’n-Nübüvve ‘inde Muhyiddîn b. Arabî: Tahkîk ve Dirâse lî Nassin lem Yesbuk Neşruhu”, thk. Hâmid Tâhir, Alif: Journal of Comparative Poetics 5 (Bahar 1985).
• İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Rahmetün mine’r-Rahmân fî tefsiri ve işârâti’l-Kur’ân. drl. Mahmûd Mahmûd el-Gurâb. Şam: Nadr Matbaası, 1989.
• İmâm-ı Rabbânî. Mektûbat-ı Rabbânî. çev. Abdülkadir Akçiçek. 3 Cilt. İstanbul: Dergâh Ofset, 1998.
• İsfahânî, er-Râgıb. Müfredâtü elfâzi’l-Kurʾân, thk. Safvân ‘Adnân Dâvûdî, Dımaşk: Dâru’l-Kalem, Beyrut: Dâru’ş-Şâmiyye, 4. Basım, 2009.
• Kartal, Abdullah. “İbnü’l-Arabî’nin Akıl Eleştirisi”. Uluslararası İbnü’l Arabi Sempozyumu: İnsanlığın Hakikat Arayışı ve İbnü’l Arabi. ed. Mustafa Arslan vd. 1/175-190. Ankara: İnönü Üniversitesi Yayınları, 2018.