Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım
Öz
Anadolu topraklarında Türk-İslâm sanatlarının görsel belgeleri sayılabilecek pek çok mimari eser bulunmaktadır. Bu eserlerin motif ve kompozisyonları Türk kültürünün ve İslâm inancının harmanlanmış birer yansıması olmuştur. İslâm tasavvufundaki “Vahdet” inancı, ilim, bilim ve sanatta her daim var olmuş, Türkler’in İslamiyet’i kabul edişi ve tasavvufla tanışmaları Türk-İslâm sanat anlayışını özgün bir üsluba kavuşturmuştur.
Bu çalışmada ulaşılan bu özgün üslubun bir parçası olan yazıdan yola çıkarak, Anadolu Selçuklu Döneminde mimari süslemelerde yer alan kompozisyonların içerisindeki Kûfi harf motiflerini tespit ederek, bunlara dair değerlendirme ve incelemelerde bulunduk. Bu harfler yazı şeritlerinin dışında, Anadolu Selçuklu mimari süslemelerinde birer motif olarak yer almaktadır.
Çalışmamızın konusu olan mimari süslemelerdeki kufi harfler, Anadolu Selçuklu Dönemi sanat anlayışının özgünlüğünü ve kompozisyon gelişimini gözler önüne sermektedir. Biz bu çalışma ile Kûfi harflerin birer yazı elemanı olmaları dışında, mimari bir süslemenin kompozisyon bütünlüğü içerisinde görülebilir hale gelmesini ve Türk-İslâm sanatları konusunda yapılan araştırmalarda daha kapsamlı bir bakış açısına ulaşılabilmesini hedefledik.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ağaç, Saliha – Sakarya, Menekşe. "Hayat Ağacı Sembolizmi". International Journal of Cultural and Social Studiesç 1/1, 2015.
- Bakırer, Ömür. “Kûfi Yazıda Geometrik Yorumlar Üzerine Bir Deneme”. Sanat Tarihi Dergisi. 1/1, 1982.
- Baltacıoğlu, İsmayıl Hakkı. Türklerde Yazı Sanatı. Ankara: Türk ve İslam Sanatları Enstitüsü Yayınlarından, 1958.
- Birol, İnci A. Türk Tezyini Sanatlarında Desen Tasarımı Çizim Tekniği ve Çeşitleri. İstanbul: Kubbealtı Yayınları, 4. Baskı, 2011.
- Burckhardt, Titus. Aklın Aynası- Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat Üzerine Denemeler. çev. Volkan Ersoy. İstanbul: İnsan Yayınları, 1994.
- Çakmakoğlu Kuru, Alev. “Ortaçağ Anadolu Türk Mimarisinde Hz. Ali Yazıları”, Milli Folklor Dergisi. 74/46-69, 2007.
- Çetin, Nihat M. “Aklâm-ı Sitte”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 2/ 276-280. Ankara: TDV Yayınları, 1989.
- Çoruhlu, Yaşar. Erken Devir Türk Sanatı. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2007.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Alan Eğitimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
22 Aralık 2020
Gönderilme Tarihi
17 Kasım 2020
Kabul Tarihi
18 Aralık 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: - Sayı: 52
APA
Özgür Yıldız, Ş., & Shahbazzadeh, E. F. (2020). Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, -(52), 299-335. https://doi.org/10.21054/deuifd.827374
AMA
1.Özgür Yıldız Ş, Shahbazzadeh EF. Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım. DEUİFD. 2020;-(52):299-335. doi:10.21054/deuifd.827374
Chicago
Özgür Yıldız, Şenay, ve Evren Fulya Shahbazzadeh. 2020. “Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi - (52): 299-335. https://doi.org/10.21054/deuifd.827374.
EndNote
Özgür Yıldız Ş, Shahbazzadeh EF (01 Aralık 2020) Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi - 52 299–335.
IEEE
[1]Ş. Özgür Yıldız ve E. F. Shahbazzadeh, “Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım”, DEUİFD, c. -, sy 52, ss. 299–335, Ara. 2020, doi: 10.21054/deuifd.827374.
ISNAD
Özgür Yıldız, Şenay - Shahbazzadeh, Evren Fulya. “Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi -/52 (01 Aralık 2020): 299-335. https://doi.org/10.21054/deuifd.827374.
JAMA
1.Özgür Yıldız Ş, Shahbazzadeh EF. Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım. DEUİFD. 2020;-:299–335.
MLA
Özgür Yıldız, Şenay, ve Evren Fulya Shahbazzadeh. “Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. -, sy 52, Aralık 2020, ss. 299-35, doi:10.21054/deuifd.827374.
Vancouver
1.Şenay Özgür Yıldız, Evren Fulya Shahbazzadeh. Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Süslemelerinin Çözümlenmesine Yönelik Yeni Bir Yaklaşım. DEUİFD. 01 Aralık 2020;-(52):299-335. doi:10.21054/deuifd.827374
Cited By
GAZİANTEP HASAN SÜZER ETNOGRAFYA MÜZESİ’NDE BULUNAN OSMANLI DÖNEMİ’NE AİT BİR GRUP LENGER
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.31463/aicusbed.1313241