Derkezlî’nin Hülâsatü’l-‘ucâle İsimli Eserinde Lahn ve Çağdaş Oryantalist Yaklaşımda Kur’an Tilâveti Konusu

Both philosophers and philologists have developed different approaches to the formation of language and the contact between language and vocabulary. Because the basic element that constitutes human thought are concepts. The formation of these concepts is directly related to the world of belief and culture that created them. Each community has aimed to preserve the concepts and language structure that reveal its own character. The nations that have achieved this have always maintained their prestige among other communities. This study aims to examine the issue of lahn, one of the axis concepts of the science of tajwîd, by focusing on Darkazlī's work called Khulāsatu'l-'ucāla. Although there have been many studies on this concept, Darkazlī's work, which includes a different style from other works, is examined for the first time in terms of the way the subjects are handled and the results he has reached. Therefore, it is important to look at the approaches formed on the concept with its general framework in terms of providing a comparison opportunity. Another important topic of the study is the examination of the way the Qur'an recitation is handled in modern/contemporary orientalist texts. The orientalist approach sees the determination of the rules of tajwîd as an effort to provide unity in reading. At the same time, it claims that such scientific studies have an important function in ensuring political unity. Especially in contemporary orientalist studies, in some densely populated Islamic countries such as Indonesia, the effects of the Qur'an recitation on society are examined.

Dilin oluşumu, dil, lügat ve lisân arasındaki irtibata dair hem filozoflar hem de filologlar farklı yaklaşımlar geliştirmişlerdir. Zira insan düşüncesini oluşturan temel unsur; kavramlardır. Bu kavramların oluşumu, onları ortaya çıkaran inanç dünyası ve kültürle doğrudan irtibatlıdır. Her topluluk, kendi karakterini açığa çıkaran kavramları ve dil yapısını korumayı gaye edinmiştir. Bunu başaran milletler, diğer topluluklar arasında saygınlıklarını daima muhafaza etmişlerdir. Bu çalışma, tecvîd ilminin eksen kavramlarından lahn meselesini Derkezlî’nin Hülâsatü’l-‘ucâle isimli eserini merkeze alarak incelemeyi hedeflemektedir. Her ne kadar bu kavram üzerinde çok çalışmalar yapılmış olsa da Derkezlî’nin konuların ele alınış tarzı ve ulaştığı sonuçlar açısından türünün diğer örneklerinden farklı bir üslûbu içeren eseri ilk defa incelenmektedir. Dolayısıyla kavram üzerinde oluşmuş olan yaklaşımlara genel çerçevesi ile bakış atmak bir mukayese imkânı vermesi açısından önem arz etmektedir. Çalışmanın bir diğer önemli başlığı, modern/çağdaş oryantalist metinlerde Kur’an tilâvetinin ele alınış tarzının incelenmesidir. Oryantalist yaklaşım, tecvîd kurallarının belirlenmesini okuyuşta birliktelik sağlamaya yönelik bir çaba olarak görmektedir. Aynı zamanda siyâsî birliğin sağlanmasında bu tür ilmî çalışmaların önemli işlev gördüğünü iddia etmektedir. Özellikle çağdaş oryantalist çalışmalarda Endonezya gibi bazı nüfusu yoğun İslam ülkelerinde Kur’an tilâvetinin toplumda oluşturduğu etkiye dair incelemeler yapılmaktadır. Bu makalede, çağdaş oryantalist araştırmaların konunun kültürel ve toplumsal yansımalarına dair tahlilleri de incelenecektir.