İnkılâp Gazetesi’nin Perspektifinden Serbest Cumhuriyet Fırkası
Öz
Atatürk döneminde çok partili yaşama geçiş denemesi olarak Türk siyasal yaşamında yer eden Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF)’nın kuruluşu ve faaliyetleri, erken Cumhuriyet döneminin özgün bir kesitini oluşturmaktadır. Bu kısa ama önemli deneyimi, arşiv belgelerinin yanı sıra dönemin tanıklarının kaleme aldığı anılardan ve gazetelerden izlemek mümkündür. Bu makalede Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF)’na yakınlığıyla dikkat çeken İnkılâp gazetesinin haber ve köşe yazıları üzerinden, SCF’nin sözcülüğünü üstlenen Yarın gazetesi ile yaşanan polemikler, Fethi Bey’in olaylı Ege gezisi, 1930 Belediye Seçimleri, SCF’nin feshi ve sonrasında yaşananlar, aynı günlerde CHF içerisinde yaşanan gelişmeler ele alınmıştır. İlk günden itibaren SCF’nin sözcülüğünü üstlenen Yarın gazetesi ve gazetenin sahibi Arif Oruç ile mücadeleye girişen İnkılâp gazetesi, SCF lideri Fethi Bey’i de hedef almaktan geri durmamıştır. Özellikle Fethi Bey’in olaylı Ege gezisi sürecinde çok sert bir yayın politikası benimseyen gazete, bu tutumunu 1930 Belediye Seçimleri’nde de sürdürmüştür. CHF’nin siyasal söyleminin şekillenmesinde etkileri de olan İnkılâp gazetesinin haberleri ve köşe yazıları, CHF bakış açısıyla dönemi şekillendiren
gelişmelerin ve kişilerin nasıl algılandığının, yorumlandığının ve hangi argümanlarla siyaset yapıldığının önemli ipuçlarını içermektedir.
Anahtar Kelimeler
The Free Republican Party from the Perspective of İnkılâp Newspaper
Öz
The establishment and activities of the Liberal Republican Party (Serbest Cumhuriyet Fırkası,
SCF), which marked an early attempt at transitioning to a multi-party system during Atatürk’s era,
constitute a distinctive episode in Turkiye’s political history. This brief yet significant experiment can
be traced not only through archival documents but also through the memoirs of contemporaries and
the press of the period. This article examines developments through the lens of İnkılâp newspaper—
known for its proximity to the Republican People’s Party (Cumhuriyet Halk Fırkası, CHF)—focusing
on its polemics with Yarın newspaper, which assumed the role of SCF’s mouthpiece. The analysis
covers the contentious Aegean tour of Fethi Bey, the 1930 municipal elections, the dissolution of
SCF, and subsequent events, alongside parallel developments within CHF itself. From the very
outset, Yarın newspaper, under the ownership of Arif Oruç, positioned itself as the spokesperson of
SCF, prompting İnkılâp to engage in a sustained struggle against both the paper and SCF leader Fethi
Bey. Particularly during Fethi Bey’s tumultuous Aegean tour, İnkılâp adopted an uncompromising
editorial stance, which it continued throughout the 1930 municipal elections. The news reports and
opinion columns of İnkılâp not only reveal the contours of CHF’s political discourse but also provide
valuable insights into how contemporary developments and figures were perceived, interpreted, and
contested, as well as the rhetorical strategies employed in the political arena.
Anahtar Kelimeler
