Araştırma Makalesi

Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü

Cilt: 24 Sayı: 72 19 Eylül 2022
PDF İndir
EN TR

Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü

Öz

Metasezgisel algoritmalar jeofizik ters çözüm çalışmalarında sıklıkla kullanılır duruma gelmiştir. Türev tabanlı en iyileme yöntemlerinin aksine, iyi bir başlangıç modeline ihtiyaç duymayan arama algoritmaları parametre uzayını kapsamlı tarama özelliğine sahip olduklarından jeofizikte model parametre kestirimleri için avantaj sağlamaktadır. Sunulan çalışmada, gravite anomalilerinin ters çözümünde guguk kuşu arama algoritması kullanılmıştır. Algoritmanın kullanıcı tanımlı parametre sayısının az olması ve yapılan literatür taramasında doğadan esinlenilerek oluşturulan birçok metasezgisel yönteme göre daha iyi sonuç vermesi, parametre kestirim çalışmasında guguk kuşu algoritmasının kullanılmasını teşvik etmektedir. Gravite belirtisine ait genlik katsayısı, kaynak derinliği, belirti izdüşümü ve şekil faktörleri kestirimi yapılan model parametreleridir. Algoritmaya ait kontrol parametreleri (popülasyon sayısı ve yumurtanın yuvadan atılma olasılığı) ise gürültüsüz kuramsal veri kümesi kullanılarak parametre belirleme çalışmaları (parameter tuning) ile detaylı bir şekilde irdelenmiştir. Sonrasında kontrol parametre çiftinin doğruluğu gürültü içeren veri kümesi üzerinde test edilmiştir. Ardından, Küba’da bir kromit yatağı üzerinde ölçülen arazi verisi ve Kanada’da yer alan bir sülfit cevheri üzerinde ölçülen arazi verisi değerlendirilerek, anomalilere ait model parametreleri kestirilmiştir. Kuramsal ve arazi veri kümelerine ait model parametrelerinin güvenilirliğinin belirlenmesi için, Metropolis-Hasting algoritması kullanılarak, kestirim parametreleri istatistiksel olarak da test edilmiştir. Doğası gereği iyi bir başlangıç modeline ve model parametrelerine göre kısmi türev hesabına ihtiyaç duymayan algoritma, kullanıcı tanımlı iki parametre içermesi sayesinde parametre kestirim çalışmalarında kolaylık sağlamıştır. Yapılan belirsizlik analizleri sonucunda da algoritmanın gravite verilerinin ters çözümünde uygulanabilir bir algoritma olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Göktürkler, G., Balkaya, Ç., Ekinci Y.L., Turan, S. 2016. Uygulamalı jeofizikte metasezgiseller. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 22(6): 563-580. DOI: 10.5505/pajes.2015.81904.
  2. [2] Ekinci, Y.L., Balkaya, Ç., Göktürkler, G., Turan S. 2016. Model parameter estimations from residual gravity anomalies due to simple-shaped sources using differential evolution algorithm. Journal of Applied Geophysics. Cilt. 129 s. 133-147. DOI: 10.1016/j.jappgeo.2016.03.040.
  3. [3] Balkaya, Ç., Ekinci Y.L., Göktürkler, G., Turan, Seçil. 2017. 3D non-linear inversion of magnetic anomalies caused by prismatic bodies using differential evolution algorithm, Journal of Applied Geophysics, Cilt. 136, s. 372–386. DOI: 10.1016/j.jappgeo.2016.10.040.
  4. [4] Holland, J.H. 1975. Adaptation in Natural and Artificial Systems: An Introductory Analysis with Applications to Biology, Control, and Artificial Intelligence, Ann Arbor, MI: University of Michigan Press. 211s.
  5. [5] Kirkpatrick, S., Gelatt, C.D., Vecchi, M.P. 1983. Optimization by simulated annealing, Science, Cilt. 220, s. 671-680. DOI: 10.1126/science.220.4598.671.
  6. [6] Kennedy, J., Eberhart R. 1995. Particle swarm optimization. In: IEEE International Conference on Neural Networks, Piscataway, NJ, USA. s. 1942–1948.
  7. [7] Storn, R., Price, K. 1995. Differential Evolution-A Simple and Efficient Adaptive Scheme for Global Optimization over Continuous Spaces, Technical Report, International Computer Science Institute Berkeley, USA. TR 95-012.
  8. [8] Storn, R., Price, K. 1997. Differential Evolution – A simple and efficient heuristic for global optimization over continuous spaces, Journal of Global Optimization Cilt. 11(4) s. 341-359. DOI: 10.1023/A:1008202821328.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

19 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

2 Aralık 2021

Kabul Tarihi

6 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 24 Sayı: 72

Kaynak Göster

APA
Turan Karaoğlan, S., & Göktürkler, G. (2022). Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 24(72), 799-813. https://doi.org/10.21205/deufmd.2022247210
AMA
1.Turan Karaoğlan S, Göktürkler G. Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü. DEUFMD. 2022;24(72):799-813. doi:10.21205/deufmd.2022247210
Chicago
Turan Karaoğlan, Seçil, ve Gökhan Göktürkler. 2022. “Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 24 (72): 799-813. https://doi.org/10.21205/deufmd.2022247210.
EndNote
Turan Karaoğlan S, Göktürkler G (01 Eylül 2022) Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 24 72 799–813.
IEEE
[1]S. Turan Karaoğlan ve G. Göktürkler, “Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü”, DEUFMD, c. 24, sy 72, ss. 799–813, Eyl. 2022, doi: 10.21205/deufmd.2022247210.
ISNAD
Turan Karaoğlan, Seçil - Göktürkler, Gökhan. “Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 24/72 (01 Eylül 2022): 799-813. https://doi.org/10.21205/deufmd.2022247210.
JAMA
1.Turan Karaoğlan S, Göktürkler G. Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü. DEUFMD. 2022;24:799–813.
MLA
Turan Karaoğlan, Seçil, ve Gökhan Göktürkler. “Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 24, sy 72, Eylül 2022, ss. 799-13, doi:10.21205/deufmd.2022247210.
Vancouver
1.Seçil Turan Karaoğlan, Gökhan Göktürkler. Gravite Anomalilerinin Guguk Kuşu Arama Algoritması ile Ters Çözümü. DEUFMD. 01 Eylül 2022;24(72):799-813. doi:10.21205/deufmd.2022247210

Cited By

Inversion of Gravity Anomalies by a Hybrid Metaheuristic Algorithm

Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi

https://doi.org/10.21205/deufmd.2024267804

Bu dergi, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTE1Nywibm9uY2UiOiJhZDRmNjNlNzdhOWYwOWQ4YTNjNGVmNGIxOTFlZWViNyJ9.4Dxgc9mc-p4Tyti8NTU5pxEfGUWeuJud1fPWxu2mUy8