Araştırma Makalesi

Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye)

Cilt: 25 Sayı: 73 26 Ocak 2023
PDF İndir
EN TR

Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye)

Öz

Örenli metamorfitleri (Çanakkale) KB Türkiye’de Biga Yarımadası’nın güney kesiminde yüzlek vermektedir. Makroskobik ve petrografik gözlemlere dayanarak bu kayalar başlıca metapelit. metabazit ve mermer ardalanmasından oluşmaktadır. Örenli metamorfitlerinde baskın litolojiyi oluşturan şistler sarımsı kahverenkli. iyi foliasyonlu ve ince-orta kristallidir. Petrografik analizler şistlerin başlıca kuvars, Klorit, feldspat ve mika mineralleri içerdiğini göstermektedir. Klorit minerallerinin biyotit minerallerinden dönüşmüş olarak gözlenmesi Örenli metamorfitlerinin yeşilşist fasiyesinde metamorfizma geçirmiş düşük dereceli metamorfik kayalar olduğunu işaretler. Şistler içerisindeki feldspatların bolluğu yakındaki kaynak kayalarından hızlı bir sediment çökeliminin olduğunu belirtir. Bu metamorfik kayalardan kaynak alanlarının. çökelme havzalarının ve tektonik ortamlarının ortaya çıkarılması amacıyla ana. iz ve nadir toprak elementi analizleri yapılmıştır. Ana element jeokimyası ve iz element oranları (örneğin Th/Sc, La/Th, Cr/V ve Y/Ni) ise bu tür kayaların baskın olarak ortaç-felsik bileşimde olan kaynak kayalarından türediğini ifade etmektedir. Benzer şekilde Örenli metamorfitlerinin olası kaynak alanları Devoniyen ve Karbonifer yaşlı kayalardan oluşan Sakarya Zonu’nun kristalin temelidir. Ana ve hareketsiz iz elementlere (örneğin Th-Co-Zr/10 ve Th-Sc-Zr/10) ve La/Y-Sc/Cr oranlarına dayanılarak oluşturulan tektonik ortam ayrım diyagramlarında metapelitik kayalar pasif kıta kenarı ve okyanusal ada yayı ortamlarında çökelmiştir. Petrografik ve jeokimyasal sonuçlara göre metapelitik kayalar iki farklı kaynaktan türemiş olabilir. Birincisi. kıtasal kaynaktan kuvars ve metamorfik kırıntılar gelmiştir. Diğeri ise volkanik bir yaydan feldspat. plajioklas ve volkanik kırıntılar gelmiştir. Diğer bir deyişle metapelitik kayalar yay gerisi havzada hem aktif volkanik yaydan hem de kıtadan malzeme almıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

Proje Numarası

FHD-2019-3169

Kaynakça

  1. [1] Dickinson WR, Suczek CA. “Plate tectonics and sandstone compositions”. American Association Petrology, Geology Bulletin, 63, 2164-2182, 1979.
  2. [2] Critelli S, Arribas J, Le Pera E, Tortosa A, Marsaglia KM, Latter KK. “The recycled orogenic sand provenance from an uplifted thrust belt, Betic Cordillera, Southern Spain”. Journal of Sedimentary Research, 73 (1), 72-81, 2003.
  3. [3] Hara H, Kunii M, Hisada K, Ueno K, Kamata Y, Srichan W. Charusiri P, Charoentitrat T, Watarai M, Adachi Y, Kurihara Y. “Petrography and geochemistry of clastic rocks within the Inthanon zone, northern Thailand: Implications for Paleo-Tethys subduction and convergence”. Journal of Asian Earth Sciences, 61, 2-15, 2012.
  4. [4] Nesbitt HW, Young GM. “Prediction of some weathering trends of plutonic and volcanic rocks based on thermodynamic and kinetic considerations”. Geochimica et Cosmochimica Acta, 48, 1523–1534, 1984.
  5. [5] Cullers RL. “The geochemistry of shales, siltstones and sandstones of Pennsylvanian–Permian age, Colorado, U.S.A.: implications for provenance and metamorphic studies”. Lithos, 51, 181-203, 2000.
  6. [6] Young SM, Pitawala A, Ishiga H. “Geochemical characteristics of stream sediments, sediment fractions, soils, and basement rocks from the Mahaweli River and its catchment, Sri Lanka”. Chemi der Erde-Geochemistry, 73, 357-371, 2013.
  7. [7] Tunç İO. The geology of the Kazdağ massif on the south of Bayramiç (Çanakkale),” Master Thesis, Çanakkale Onsekiz Mart University, Çanakkale, Turkey, 2008.
  8. [8] Okay AI, Satır M, Siebel W. „Pre-Alpide and Mesozoic orogenic events in the Eastern Mediterranean region”. Geological Society of Special Publication No:32, 389-405, 2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Ocak 2023

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

30 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 25 Sayı: 73

Kaynak Göster

APA
Şengün, F. (2023). Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye). Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 25(73), 131-147. https://doi.org/10.21205/deufmd.2023257311
AMA
1.Şengün F. Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye). DEUFMD. 2023;25(73):131-147. doi:10.21205/deufmd.2023257311
Chicago
Şengün, Fırat. 2023. “Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 25 (73): 131-47. https://doi.org/10.21205/deufmd.2023257311.
EndNote
Şengün F (01 Ocak 2023) Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye). Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 25 73 131–147.
IEEE
[1]F. Şengün, “Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye)”, DEUFMD, c. 25, sy 73, ss. 131–147, Oca. 2023, doi: 10.21205/deufmd.2023257311.
ISNAD
Şengün, Fırat. “Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 25/73 (01 Ocak 2023): 131-147. https://doi.org/10.21205/deufmd.2023257311.
JAMA
1.Şengün F. Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye). DEUFMD. 2023;25:131–147.
MLA
Şengün, Fırat. “Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 25, sy 73, Ocak 2023, ss. 131-47, doi:10.21205/deufmd.2023257311.
Vancouver
1.Fırat Şengün. Örenli metamorfitlerinin jeokimyası, kökeni ve tektonik yerleşimi (Çanakkale, Biga Yarımadası, KB Türkiye). DEUFMD. 01 Ocak 2023;25(73):131-47. doi:10.21205/deufmd.2023257311

Cited By

Bu dergi, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTE1Nywibm9uY2UiOiJhZDRmNjNlNzdhOWYwOWQ4YTNjNGVmNGIxOTFlZWViNyJ9.4Dxgc9mc-p4Tyti8NTU5pxEfGUWeuJud1fPWxu2mUy8