TR
EN
Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması
Öz
Bir iş, teslim zamanından sonra tamamlandıysa o iş gecikir. İşlerin gecikmesinin, müşteri memnuniyetsizliği ve müşterilere ödenecek cezalar gibi ağır bedelleri olabileceğinden önlenmesi önemlidir. Eğer teslim zamanlarında bir belirsizlik var ise bir başka değişle müşterilerin ürünleri talep ettikleri tarihi öne çekmeleri ya da ertelemeleri mümkün ise bu durumda işler çizelgelenirken mutlaka bu belirsizliğin göz önünde bulundurulması gerekir. Bu nedenle bu çalışmada, stokastik teslim zamanlı tek makine çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Ele alınan problemin çözümü için iki aşamalı bir stokastik programlama modeli önerilmiştir. Ancak problemin NP-zor doğası, büyük boyutlu problemlerin kesin çözüm yaklaşımları ile çözülebilmesine engeldir. Bu nedenle büyük boyutlu problemlerin çözülebilmesi için de bir harmoni arama algoritması önerilmiştir. Önerilen çözüm yaklaşımlarının performansları rassal türetilen test problemleri kullanılarak gösterilmiştir. Elde edilen test sonuçları, teslim zamanlarının stokastik doğasının dikkate alınmasının toplam gecikmeyi %10’a kadar azaltabileceğini ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Jang, W., Klein, C.M., 2002. Minimizing the expected number of tardy jobs when processing times are normally distributed. Operations Research Letters, Vol.30, pp.100–106. DOI: https://doi.org/10.1016/S0167-6377(02)00110-4.
- [2] Seo, D.K., Klein, C.M., Jang, W., 2005. Single machine stochastic scheduling to minimize the expected number of tardy jobs using mathematical programming models. Computers & Industrial Engineering, Vol.48, pp.153–161. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cie.2005.01.002.
- [3] Van den Akker, M., Hoogeveen, H., 2008. Minimizing the number of late jobs in a stochastic setting using a chance constraint. Journal of Scheduling, Vol.11, pp.59–69. DOI: https://doi.org/10.1007/s10951-007-0034-8.
- [4] Elyasi, A., Salmasi, N., 2013. Stochastic scheduling with minimizing the number of tardy jobs using chance constrained programming. Mathematical and Computer Modelling, Vol.57, pp.1154–1164. DOI: https://doi.org/10.1016/j.mcm.2012.10.017.
- [5] Elyasi, A., Salmasi, N., 2013. Due date assignment in single machine with stochastic processing times. International Journal of Production Research, Vol.51(8), pp.2352–2362. DOI: https://doi.org/10.1080/00207543.2012.737945.
- [6] Soroush, H.M., 2007. Minimizing the weighted number of early and tardy jobs in a stochastic single machine scheduling problem. European Journal of Operational Research, Vol.181, pp.266–287. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ejor.2006.05.036.
- [7] Soroush, H.M., 2010. Solving a stochastic single machine problem with initial idle time and quadratic objective. Computers & Operations Research, Vol.37, pp.1328–1347. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cor.2009.10.002.
- [8] Salmasnia, A., Khatami, M., Kazemzadeh, R.B., Zegordi, S.H., 2015. Bi-objective single machine scheduling problem with stochastic processing times. TOP, Vol.23, pp.275–297. DOI: https://doi.org/10.1007/s11750-014-0337-9.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Stokastik (Olasılıksal) Süreçler, Üretimde Optimizasyon
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
12 Mayıs 2025
Yayımlanma Tarihi
23 Mayıs 2025
Gönderilme Tarihi
8 Ağustos 2023
Kabul Tarihi
7 Eylül 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 80
APA
Saraç, T., & Özçelik, F. (2025). Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 27(80), 247-256. https://doi.org/10.21205/deufmd.2025278011
AMA
1.Saraç T, Özçelik F. Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması. DEUFMD. 2025;27(80):247-256. doi:10.21205/deufmd.2025278011
Chicago
Saraç, Tuğba, ve Feriştah Özçelik. 2025. “Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 27 (80): 247-56. https://doi.org/10.21205/deufmd.2025278011.
EndNote
Saraç T, Özçelik F (01 Mayıs 2025) Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 27 80 247–256.
IEEE
[1]T. Saraç ve F. Özçelik, “Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması”, DEUFMD, c. 27, sy 80, ss. 247–256, May. 2025, doi: 10.21205/deufmd.2025278011.
ISNAD
Saraç, Tuğba - Özçelik, Feriştah. “Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 27/80 (01 Mayıs 2025): 247-256. https://doi.org/10.21205/deufmd.2025278011.
JAMA
1.Saraç T, Özçelik F. Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması. DEUFMD. 2025;27:247–256.
MLA
Saraç, Tuğba, ve Feriştah Özçelik. “Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 27, sy 80, Mayıs 2025, ss. 247-56, doi:10.21205/deufmd.2025278011.
Vancouver
1.Tuğba Saraç, Feriştah Özçelik. Stokastik Teslim Zamanlı Tek Makine Çizelgeleme Problemi İçin Bir Harmoni Arama Algoritması. DEUFMD. 01 Mayıs 2025;27(80):247-56. doi:10.21205/deufmd.2025278011