Araştırma Makalesi

Orta Ege'de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması

Cilt: 28 Sayı: 83 31 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

Orta Ege'de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması

Öz

Aktif fay hatları ve yoğun nüfusu nedeniyle Ege Bölgesi yüksek deprem riski taşımaktadır. Bu riskin doğru şekilde değerlendirilmesinde, yerel zemin koşullarını yansıtan yüksek frekanslı spektral sönümleme katsayısının ("kappa", ) bilinmesi kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, AFAD tarafından işletilen Türkiye Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi (TR-KYH) Gözlem Ağı’na bağlı, Orta Ege Bölgesi’nde yer alan ve Vs30 (ilk 30 m’deki ortalama kayma dalgası hızı) değerleri bilinen 43 istasyonda kaydedilmiş 291 depreme ait 1056 adet kayıt kullanılmıştır. Batı Anadolu için daha önce derlenmiş geniş bir veri setinin Orta Ege Bölgesi'ni temsil eden alt grubu kullanılarak, çalışma sahasındaki zemin sınıflarına özgü κ değerlerini ve ortak bir uzaklık bağımlılığını içeren bölgesel bir κ modeli geliştirilmiştir. Ardından, bölgesel sönümleme etkisi arındırılarak her bir istasyona özgü yerel sönümleme parametresi (0) hesaplanmıştır. 0 ve Vs30 değerlerinin mekansal dağılımı incelendiğinde, Ege havzalarındaki alüvyon zeminlerin genellikle yüksek 0 ve düşük Vs30 değerlerine sahip olduğu; buna karşın bölgesel horst yapılarına yakın sıkı zemin ve kayaçların ise daha düşük 0 ve daha yüksek Vs30 değerleri sergilediği görülmektedir. Sonuçlar, κ0 ile Vs30 arasında belirgin bir saçılım gözlense de genel olarak negatif bir korelasyonun varlığına işaret etmektedir. Bu bulgu, Vs30 değerinin bilinmediği sahalarda κ0’ın potansiyel bir zemin sınıflandırma parametresi olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Ancak iki parametre arasında daha güvenilir ve anlamlı bir ilişki kurabilmek için farklı zemin gruplarını temsil eden daha kapsamlı veri setleriyle çalışmaların derinleştirilmesi şarttır. Böyle bir ilişkinin doğrulanması, κ₀'ın deprem mühendisliği uygulamalarında yaygın kullanımının önünü açacaktır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışmada kullanılan kuvvetli yer hareketi verileri, AFAD tarafından işletilen Türkiye Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Gözlem Ağı’ndan https://tadas.afad.gov.tr web sitesi aracılığıyla sağlanmıştır. Yazarlar, akademik araştırmalara yönelik verileri sağladığı için AFAD’a şükranlarını sunarlar.

Kaynakça

  1. Kurtulmuş TÖ, Yerlikaya-Özkurt F, Askan A. Modeling of kappa factor using multivariate adaptive regression splines: application to the western Türkiye ground motion dataset. Natural Hazards 2024. doi:10.1007/s11069-024-06535-y.
  2. Anderson JG, Hough SE. A model for the shape of the fourier amplitude spectrum of acceleration at high frequencies. Bulletin of the Seismological Society of America 1984;74:1969-1993. doi:10.1785/BSSA0740051969.
  3. Atik LA, Kottke A, Abrahamson N, Hollenback J. Kappa (κ) scaling of ground-motion prediction equations using an inverse random vibration theory approach. Bulletin of the Seismological Society of America 2014;104:336-346. doi:10.1785/0120120200.
  4. Bora SS, Cotton F, Scherbaum F, Edwards B, Traversa P. Stochastic source, path and site attenuation parameters and associated variabilities for shallow crustal European earthquakes. Bulletin of Earthquake Engineering 2017;15:4531-4561. doi:10.1007/s10518-017-0167-x.
  5. Ktenidou OJ, Gélis C, Bonilla LF. A study on the variability of Kappa (κ) in a borehole: Implications of the computation process. Bulletin of the Seismological Society of America 2013;103:1048-1068. doi:10.1785/0120120093.
  6. Tsai CCP, Chen KC. A model for the high-cut process of strong-motion accelerations in terms of distance, magnitude, and site condition: An example from the Smart 1 array, Lotung, Taiwan. Bulletin of the Seismological Society of America 2000;90:1535-1542. doi:10.1785/0120000010.
  7. Purvance MD, Anderson JG. A comprehensive study of the observed spectral decay in strong-motion accelerations recorded in Guerrero, Mexico. Bulletin of the Seismological Society of America 2003;93:600-611. doi:10.1785/0120020065.
  8. Drouet S, Cotton F, Guéguen P. VS30, κ, regional attenuation and Mw from accelerograms: application to magnitude 3-5 French earthquakes. Geophys J Int 2010;182:880-898. doi:10.1111/j.1365-246X.2010.04626.x.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sismoloji ve Sismik Arama

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

17 Ocak 2025

Kabul Tarihi

29 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 83

Kaynak Göster

APA
Kurtulmuş, T. Ö., Yerlikaya Özkurt, F., Sisman, F. N., & Askan, A. (2026). Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 28(83), 256-267. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288311
AMA
1.Kurtulmuş TÖ, Yerlikaya Özkurt F, Sisman FN, Askan A. Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması. DEUFMD. 2026;28(83):256-267. doi:10.21205/deufmd.2026288311
Chicago
Kurtulmuş, Tevfik Özgür, Fatma Yerlikaya Özkurt, Fatma Nurten Sisman, ve Ayşegül Askan. 2026. “Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 (83): 256-67. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288311.
EndNote
Kurtulmuş TÖ, Yerlikaya Özkurt F, Sisman FN, Askan A (01 Mayıs 2026) Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 83 256–267.
IEEE
[1]T. Ö. Kurtulmuş, F. Yerlikaya Özkurt, F. N. Sisman, ve A. Askan, “Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması”, DEUFMD, c. 28, sy 83, ss. 256–267, May. 2026, doi: 10.21205/deufmd.2026288311.
ISNAD
Kurtulmuş, Tevfik Özgür - Yerlikaya Özkurt, Fatma - Sisman, Fatma Nurten - Askan, Ayşegül. “Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28/83 (01 Mayıs 2026): 256-267. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288311.
JAMA
1.Kurtulmuş TÖ, Yerlikaya Özkurt F, Sisman FN, Askan A. Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması. DEUFMD. 2026;28:256–267.
MLA
Kurtulmuş, Tevfik Özgür, vd. “Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 28, sy 83, Mayıs 2026, ss. 256-67, doi:10.21205/deufmd.2026288311.
Vancouver
1.Tevfik Özgür Kurtulmuş, Fatma Yerlikaya Özkurt, Fatma Nurten Sisman, Ayşegül Askan. Orta Ege’de Yüksek Frekanslı Spektral Sönümleme Parametresi Kappa ile Vs30 Arasındaki İlişkinin Araştırılması. DEUFMD. 01 Mayıs 2026;28(83):256-67. doi:10.21205/deufmd.2026288311

Bu dergi, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTE1Nywibm9uY2UiOiJhZDRmNjNlNzdhOWYwOWQ4YTNjNGVmNGIxOTFlZWViNyJ9.4Dxgc9mc-p4Tyti8NTU5pxEfGUWeuJud1fPWxu2mUy8