Araştırma Makalesi

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Cilt: 26 Sayı: 3 15 Eylül 2024
PDF İndir
TR EN

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Öz

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) yaygınlığı yıllar içerisinde artarak hem tanı alan bireyi hem de ailesini etkileyen bir rahatsızlıktır. Ebeveynlerin süreçte stres yaşadıkları, depresyon ve anksiyete rapor ettikleri görülmektedir. Bu çalışmada OSB tanılı çocuğu olan annelerin psikolojik sıkıntı düzeyleri, bu sıkıntılar ile algılanan sosyal desteğin (ASD) ilişkisi ve stresin depresyon üzerindeki etkilerinde ASD’nin koruyucu rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için çalışmaya çocuğu OSB tanısı almış 156 anne katılmıştır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Depresyon Anksiyete Stres 21 Ölçeği (DASS-21) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS) uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda, stres, depresyon ve anksiyetenin pozitif ilişkileri olduğu bulunurken, ASD’nin ve farklı kaynaklardan ASD’nin de bu belirtilerle ilişkileri incelenmiştir. Yalnızca özel birinden ASD depresyon ile negatif ilişkili olarak bulunmuştur. Ayrıca, stres ve depresyon ilişkisinde ASD’nin ve farklı kaynaklardan ASD’nin düzenleyici rolüne ilişkin hipotezler desteklenmemiştir. Sonuç olarak, ASD’nin stresin depresyon üzerindeki etkilerinde koruyucu rolünün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Alanyazın bağlamında da çelişkili bulguların olduğu görülürken, OSB tanılı çocuğu olan anneler açısından sosyal desteğe dair algılarının, beklentilerinin değerlendirilmesinin fayda sağlayacağı düşünülmektedir. Son olarak, çalışmanın kısıtlılıkları ve gelecek çalışmalar için öneriler yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma kapsamında, herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır ve finansal destek kullanılmamıştır.

Etik Beyan

Araştırmamızı etik ilkelere bağlı olarak yaptığımızı beyan ederiz.

Kaynakça

  1. Aksakoğlu, G. (2001). Sağlıkta araştırma teknikleri ve analiz yöntemleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir.
  2. Alibekova, R., Chan, C. K., Crape, B., Kadyrzhanuly, K., Gusmanov, A., An, S., ... & Rakhimova, M. (2022). Stress, anxiety and depression in parents of children with autism spectrum disorders in Kazakhstan: prevalence and associated factors. Global Mental Health, 9, 472-482.
  3. Almansour, M. A., Alateeq, M. A., Alzahrani, M. K., Algeffari, M. A., & Alhomaidan, H. T. (2013). Depression and anxiety among parents and caregivers of autistic spectral disorder children. Neurosciences, 18 (1), 58-63.
  4. Alwhaibi, M., & Al Aloola, N. A. (2023). Associations between Stress, Anxiety, Depression and Sleep Quality among Healthcare Students. Journal of Clinical Medicine, 12 (13), 4340.
  5. American Psychiatric Association (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®). American Psychiatric Association Publishing.
  6. Antony, M. M., Bieling, P. J., Cox, B. J., Enns, M. W., & Swinson, R. P. (1998). Psychometric properties of the 42-item and 21-item versions of the Depression Anxiety Stress Scales in clinical groups and a community sample. Psychological Assessment, 10 (2), 176-181.
  7. Bitsika, V., & Sharpley, C. F. (2004). Stress, anxiety and depression among parents of children with autism spectrum disorder. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 14 (2), 151-161.
  8. Broady, T. R., Stoyles, G. J., & Morse, C. (2017). Understanding carers’ lived experience of stigma: The voice of families with a child on the autism spectrum. Health & Social Care in the Community, 25 (1), 224-233.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2024

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 26 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yorulmaz, E., Dirik, G., & Yıldırım, M. (2024). OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(3), 1269-1287. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1443858
AMA
1.Yorulmaz E, Dirik G, Yıldırım M. OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;26(3):1269-1287. doi:10.16953/deusosbil.1443858
Chicago
Yorulmaz, Elçin, Gülay Dirik, ve Muazzez Yıldırım. 2024. “OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 26 (3): 1269-87. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1443858.
EndNote
Yorulmaz E, Dirik G, Yıldırım M (01 Eylül 2024) OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 26 3 1269–1287.
IEEE
[1]E. Yorulmaz, G. Dirik, ve M. Yıldırım, “OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 26, sy 3, ss. 1269–1287, Eyl. 2024, doi: 10.16953/deusosbil.1443858.
ISNAD
Yorulmaz, Elçin - Dirik, Gülay - Yıldırım, Muazzez. “OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 26/3 (01 Eylül 2024): 1269-1287. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1443858.
JAMA
1.Yorulmaz E, Dirik G, Yıldırım M. OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;26:1269–1287.
MLA
Yorulmaz, Elçin, vd. “OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 26, sy 3, Eylül 2024, ss. 1269-87, doi:10.16953/deusosbil.1443858.
Vancouver
1.Elçin Yorulmaz, Gülay Dirik, Muazzez Yıldırım. OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU TANISI OLAN ÇOCUKLARIN ANNELERİNİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK VE PSİKOLOJİK SIKINTI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Eylül 2024;26(3):1269-87. doi:10.16953/deusosbil.1443858

Cited By