THE METAPHYSICAL ORIGIN OF EARTHLIFE ACCORDING TO THE IKHWANU-S SAFÂ: THE FALL OF THE INDIVIDUAL SOUL AND THE FIRST SIN

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 2, 720 - 735, 15.06.2025

Büşra Bilgin

https://doi.org/10.16953/deusosbil.1637487

Öz

The period in which the thoughts of the İkhwan al-Safa were formed is a period in which issues regarding the mixing of false ideas into religious beliefs in Islamic belief were discussed intensively. For this reason, they turned to philosophy to purify religious beliefs from superstitions. Unlike his predecessors and contemporaries, the attempt to establish a consensus between the first sin that caused the formation and fall of individual souls and the theory of sudation in the philosophical literature, which follows this method in many respects, has an original perspective. This study aims to make a new contribution to the philosophical tradition based on the philosophy-religion reconciliation by addressing this original aspect of the Ikhwanu-s Safâ. This research, based on the Treatises of the İkhwan al-Safa, is enriched with the comments of commentators on this subject and the expressions in the holy books. As a result, the creation and descent of individual souls to the earth were explained by rationalizing them on a common ground with both philosophical and religious arguments. With this result, the study suggests an intellectual and religious path of maturation for the person to purify himself from the sin of the crime he is responsible for and to regain his belonging to the world through the purification of his soul. According to this suggestion, if a person gets rid of his bodily desires and raises his soul to the level of reason, he remembers his essential existence and can achieve eternal salvation through repentance, moral actions and worship.

Anahtar Kelimeler

Islamic Philosophy , İkhwan al-Safa , Creation , Fall of Souls , First Sin

İHVÂN-I SAFÂ’YA GÖRE YERYÜZÜ HAYATININ METAFİZİK KÖKENİ: FERDÎ RUHUN DÜŞÜŞÜ VE İLK GÜNAH

Öz

İhvân-ı Safâ’nın düşüncelerinin oluştuğu dönem, İslâm itikadında dinî akidelere bâtıl fikirlerin karıştığına dair meselelerin yoğun olarak tartışıldığı bir dönemdir. Bu nedenle onlar, dinî akideleri bâtıl inançlardan temizlemek için felsefeye başvurmuşlardır. Birçok hususta bu yöntemi izleyen İhvân-ı Safâ’nın ferdî ruhların teşekkülü ve yeryüzüne düşüşüne sebep olan ilk günahla, felsefî literatürdeki sudûr nazariyesi arasında bir uzlaşı kurma denemesi seleflerinden ve çağdaşlarından farklı olarak özgün bir bakışa sahiptir. Bu çalışma, İhvân-ı Safâ’nın bu özgün yönünü ele alarak felsefe-din uzlaşısını sağlamak isteyen İslâm felsefe geleneğine yeni bir katkı yapmayı amaçlamaktadır. İhvân-ı Safâ’nın Risaleler’ini temele alan bu araştırma, bu konudaki yorumcular ve kutsal kitaplardaki ifadelerle zenginleştirilmiştir. Sonuçta, bireysel ruhların yaratılışı ve yeryüzüne inişi, hem felsefî hem de dinî argümanlarla ortak bir zeminde aklîleştirilerek açıklanmıştır. Çalışma, ulaştığı bu sonuç ile insana sorumlusu olduğu suçun günahından arınması ve nefsini tasfiye etme yoluyla, özünün ait olduğu âleme yeniden kavuşması için entelektüel ve dinî bir olgunlaşma yolu önermektedir. Bu öneriye göre, kişi bedensel isteklerinden kurtulup nefsini olgunlaştırarak onu akıl seviyesine yükseltebilirse aslî varlığını hatırlar ve tövbe, ahlâki eylemler ile ibadetlerle birlikte ebedî kurtuluşa erebilir.

Anahtar Kelimeler

İslam Felsefesi , İhvan-ı Safâ , Yaratma , Ruhların Düşüşü , İlk Günah

Kaynakça

• (1991). Kur’an-ı Kerîm, Diyanet Vakfı Meali.
• (2016). Kutsal Kitap (Tevrat, Zebur, İncil), Kitabı Mukaddes Şirketi - Yeni Yaşam Yayınları.
• Augustinus, A. (2010). İtiraflar. (Çev. Çiğdem Dürüşken). İstanbul: Kabalcı Yayınları.
• Bauer, T. (2021). Neden İslâm’ın Orta Çağ’ı Yoktu?: Antik Çağ’ın Mirası ve Doğu. (Çev. Hülya Yavuz Akçay). İstanbul: Runik Yayınları.
• Boer, T. J. De. (2004). İslâm’da Felsefe Tarihi. (Çev. Yaşar Kutluay). İstanbul: Anka Yayınları.
• Corbin, H. (2020). İslâm Felsefesi Tarihi: Başlangıçtan İbni Rüşd’ün Ölümüne. C. 1. (Çev. Hüseyin Hatemî). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Dînânî, Ğ. İ. (2020). İslâm Dünyasında Felsefi Düşüncenin Serüveni. C. 3. (Çev. Tahir Uluç). İstanbul: Ketebe Yayınları.
• Eliade, M. (2024). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi: Gotama Budha’dan Hıristiyanlığın Doğuşuna. C. 2. (Çev. Ali Berktay). İstanbul: Alfa Yayınları.
• İhvân-ı Safâ. (2017). Risaleler. C. 1. (Çev. Ali Durusoy vd.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• İhvân-ı Safâ. (2013). Risaleler. C. 2. (Çev. Abdullah Kahraman vd.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• İhvân-ı Safâ. (2014). Risaleler. C. 3. (Çev. Abdullah Kahraman vd.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• İhvân-ı Safâ. (2016). Risaleler. C. 5. (Çev. Abdullah Kahraman vd.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• İbnü’l-Kıftî, V. C. (2024). İhbâru’l-Ulemâ. (Çev. Abdulhalik Bakır). Ankara: Ankara Okulu Yayınları.
• İkhwanu-s Safâ. (1869). (Çev. John Dowson). London: Trübner Co.
• Kaya, M. (2003). İslâm Filozoflarından Felsefe Metinleri. İstanbul: Klasik Yayınları.
• Minns, D. (2008). Truth and Tradition: Irenaeus. The Cambridge History of Christianity: Origins to Constantine içinde (pp. 261-273). C. 1. Margaret M. Mitchell ve Frances M. Young (ed.). New York: Cambridge University Press.
• Netton, l. R. (2007). İhvân-ı Safâ. İslâm Felsefesi Tarihi içinde (ss. 267-275). C. 1. Seyyid Hüseyin Nasr ve Oliver Leaman (ed.). (Çev. Şamil Öçal ve Hasan Tuncay Başoğlu). İstanbul: Açılım Kitap.
• O’leary, De L. (2023). İslâm Düşüncesi ve Tarihteki Yeri. (Çev. Yaşar Kutluay ve Hüseyin Yurdaydın). İstanbul: Pınar Yayınları.
• Plotinos. (2008). Enneadlar. (Çev. Haluk Özden). İstanbul: Ruh ve Madde Yayınları.
• Şerif, M. M. (2017). Klasik İslâm Filozofları ve Düşünceleri. İstanbul: İnsan Yayınları.
• Tümer, G. (1991). Asli Günah. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 496-497). C. 3. İstanbul.
• Uysal, E. (2000). İhvân-ı Safâ. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (ss. 1-6). C. 22. İstanbul.