SEKTÖREL GELİR ÇEŞİTLENDİRMENİN EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİ: IRAK ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışma, Irak’ta Sektörel gelir çeşitlendirmesinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini ele almaktadır. Bu bakımdan çalışmanın amacı, Irak’ta Sektörel gelir çeşitlendirmesinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini kısa ve uzun dönemde incelemektir. Araştırmada dağıtılmış otoregresif ARDL eş bütünleşme modeli uygulanmaktadır. Çalışma sonunda elde edilen sonuçlara göre; değişkenler arasında kısa ve uzun dönemli ilişkilerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, bağımsız değişkenler bağımlı değişkeni farklı oranlarda etkilemektedir. Ancak burada dikkat çekici olan ham petrol ihracat gelirlerinin diğer sektörlerden daha yüksek oranda GSYH üzerindeki etkisidir. Gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında bu durumun normal olmadığı görülmektedir. Son olarak çalışmada nedensellik testi uygulanmıştır. Nedensellik testi sonucuna göre, ham petrol ihracat geliri ile birlikte diğer sektörlerde GSYH’de artış veya azalışa neden olmaktadır. Literatürde, Sektörel gelir çeşitlendirmesinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Literatürde, konuyla ilgili yabancı çalışmalar mevcut olsa da, bu çalışmada diğer çalışmalarda kullanılan değişkenlerden farklı değişkenler kullanılmıştır. Ayrıca bu değişkenlerin GSYH üzerindeki etkisinin belirlenmesi de çalışmayı diğerlerinden ayıran özelliklerden biri olarak ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Sektörel Gelir Çeşitlendirmesi
• Ekonomik Büyüme
• ARDL Sınır Testi
• Nedensellik Testi

THE EFFECT OF SECTORAL INCOME DIVERSIFICATION ON ECONOMIC GROWTH: THE CASE OF IRAQ

Öz

This study examines the impact of sectoral income diversification on economic growth in Iraq. In this respect, the aim of the study is to examine the impact of sectoral income diversification on economic growth in Iraq in the short and long term. Distributed autoregressive ARDL cointegration model is applied in the study. According to the results obtained at the end of the study; It is concluded that there is short- and long-term relationships between the variables. Accordingly, the independent variables affect the dependent variable at different rates. However, what is striking here is the higher impact of crude oil export revenues on GDP than other sectors. When compared to developed countries, it is seen that this situation is not normal. Finally, a causality test was applied in the study. According to the causality test result, crude oil export revenues cause an increase or decrease in GDP in other sectors. The impact of sectoral income diversification on economic growth is a study that is almost never conducted in the literature. However, foreign studies on this subject have been identified in the literature. Different variables were used in this study compared to other studies. In addition, determining the impact of these variables on GDP can be stated as one of the features that distinguishes the study from others.

Anahtar Kelimeler

• Sectoral Income Diversification
• Economic Growth
• ARDL Bounds Test
• Causality Test

Kaynakça

1. Abban, P,, Tian, Z., & Cheng, F. (2021). Analysis on the contribution of agricultural sector on the economic development of Ghana. Open Journal of Business and Management, 9(3), 1297–1311. https://doi.org/10,4236/ojbm.2021.93070
2. Akar, G., & Ay, A. (2018). İhracat çeşitlendirmesi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 5(21), 809–820.
3. Anyaehie, M. C., & Areji, A. C. (2015). Economic diversification or sustainable development in Nigeria. Open Journal of Political Science, 5(2), 87–94. https://doi.org/10.4236/ojps.2015,52010
4. Arısoy, İ. (2008). Türkiye’de sanayi sektörü-iktisadi büyüme ilişkisinin Kaldor hipotezi çerçevesinde test edilmesi. Türkiye Ekonomi Kurumu Tartışma Metni 2008/1. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/81697/1/557531268.pdf
5. Ataol, C. (2021). The effect of income diversification on growth in the Turkish banking sector. Pressacademia Procedia, 14, 33–37.
6. Bayraç, H. N. (2005). Uluslararası petrol piyasasının ekonomik analizi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Yayını.
7. Bayraç, H. N., & Çemrek, F. (2022). Orta Doğu enerji kaynaklarının bölge ülkelerinin ekonomik büyümesi üzerindeki etkisinin analizi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(2), 579–591.
8. Brown, R. L., Durbin, J., & Evans, J. M. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relations over time. Journal of the Royal Statistical Society. Series B, 37(2), 149–192.

9. Buyuran, B. (2022). Gelir çeşitlendirmesinin bankaların risk ve performansı üzerindeki etkileri. Özgür Yayın Dağıtım.
10. De Janvry, A., Fafchamps, M., & Sadoulet, E. (1991). Peasant household behavior with missing markets: Some paradoxes explained. The Economic Journal, 101(409), 1400–1417. https://doi.org/10.2307/2234892
11. Doğanay, H. (1998). Enerji kaynakları. Şafak Yayınevi.
12. Doruk, Ö. T. (2019). Kaldor büyüme modelinin gelişmekte olan ülkeler için sınanması: Panel veri analizlerinden bulgular. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 20(2), 31–50.
13. Eşiyok, B. A., & Kafalı, M. A. (2013). Ankara dış ticaret analizi. Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş.
14. Işık, N. (2006). Sektörel gelir dağılımının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2, 119–127.
15. Joseph, T. E., & Onyebuchi, N. A. (2019). Economic diversification in Nigeria: The role of agriculture and manufacturing sector. International Journal of Electrical and Computer Engineering, 7(3), 916–926.
16. Kaczmarski, J., & Baek, J. (2018). On the asymmetric effects of oil price changes on Alaska oil tax revenue. Energy Sources, Part B: Economics, Planning, and Policy, 13(1), 60–65. https://doi.org/10.1080/15567249.2017.1403500
17. Kingsley, G., & Malecki, E. J. (1998). Technological innovation, industrial restructuring and regional development. Regional Studies, 32(5), 419–428.
18. Mehrara, M. (2009). Reconsidering the resource curse in oil-exporting countries. Energy Policy, 37(3), 1165–1169. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2008.10.040
19. Nyamekye, A. P., Tian, Z., & Cheng, F. (2021). Analysis on the contribution of agricultural sector on the economic development of Ghana. Open Journal of Business and Management, 9(3), 1297–1311. https://doi.org/10.4236/ojbm.2021.93070
20. Ogunleye, E. K. (2008). Natural resource abundance in Nigeria: From dependence to development. Resources Policy, 33(3), 168–174. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2008.03,002
21. Pata, U. K. (2020). Türkiye’de turizm ve ekonomik büyüme ilişkisi: Bootstrap ARDL yaklaşımı ve asimetrik nedensellik testi ile sektörel bir analiz. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İİBF Dergisi, 22(2), 590–611.
22. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
23. Saviotti, P.-P., Pyka, A., & Jun, B. (2020). Diversification, structural change, and economic development. Journal of Evolutionary Economics, 30, 1301–1335. https://doi.org/10.1007/s00191-020-00672-w
24. Schwarze, S., & Zeller, M. (2005). Income diversification of rural households in Central Sulawesi, Indonesia. Quarterly Journal of International Agriculture, 44(1), 61–74.
25. Sertoglu, K., Ugural, S., & Bekun, F. V. (2017). The contribution of agricultural sector on economic growth of Nigeria. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(1), 547–552.
26. Sevüktekin, M., & Çınar, M. (2017). Ekonometrik zaman serileri analizi. Dora Yayınları.
27. Sharma, S., & Anand, A. (2018). Income diversification and bank performance: Evidence from BRICS nations. International Journal of Productivity and Performance Management, 67(9), 1625–1639.
28. T.C. Ticaret Bakanlığı. (2024). Irak pazar bilgileri. https://www.cosit.gov.iq/ar/national-accounts/income
29. Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of Econometrics, 66(1–2), 225–250. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01616-8
30. Wan, J., Li, R., Wang, W., Liu, Z., & Chen, B. (2016). Income diversification: A strategy for rural region risk management. Sustainability, 8(10), 1064, https://doi.org/10.3390/su8101064
31. Williams, B. (2016). The impact of non-interest income on bank risk in Australia. Journal of Banking & Finance, 73, 16–37.
32. Yılmaz, H. (2016). Ortadoğu’nun jeo-ekonomik önemi ve ABD’nin Ortadoğu politikasının ekonomik nedenleri. Tesam Akademi Dergisi, 3(1), 99–128.
33. Zamil, A. M. (2020). Petrol gelirlerinin ekonomik büyümeye etkisi: Irak ekonomisi üzerine ampirik bir çalışma (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi.