AİLE KAVRAMININ AKADEMİK KAMUSAL İLETİŞİMİ: TÜRKİYE’DE 2025 YILI TEZ LİTERATÜRÜ ÜZERİNDEN BİBLİOMETRİK BİR YAKLAŞIM

Öz

Aile, toplumsal yapının en temel kurumlarından biri olarak bireylerin sosyal, kültürel ve psikolojik gelişiminde belirleyici bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, 2025 yılının Cumhurbaşkanlığı kararıyla “Aile Yılı” ilan edilmesinin ardından Türkiye’de aile temalı akademik üretimin yapısal ve tematik özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde 31 Mayıs 2025 tarihine kadar yayımlanan ve başlığında “aile” kelimesi geçen toplam 123 açık erişimli tez, bibliyometrik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda tezlerin %98’inin Türkçe dilinde yazıldığı, kadın yazar oranının %69,9 olduğu ve araştırmalarda nicel yöntemlerin (%69,1) ağırlıkla tercih edildiği belirlenmiştir. Aile Hekimliği, İşletme, Temel İslam Bilimleri, Sosyal Hizmet ve Psikoloji gibi çok çeşitli anabilim dallarının aile konusunu ele aldığı görülmektedir. Anahtar kelime analizi, “ebeveyn”, “çocuk”, “kadın”, “evlilik” ve “terapi” gibi konuların öne çıktığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, aile temalı akademik çalışmaların disiplinler arası bir çerçevede üretildiğini ve toplumsal cinsiyet, sağlık, eğitim ve sosyal refah alanlarıyla yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kapsamda, YÖK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliğinde hayata geçirilmesi planlanan Aile Enstitüsü’nün, akademik bilgi ile sosyal politikaların entegrasyonunu sağlayacak önemli bir mekanizma olması öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Aile Çalışmaları
• Bibliyometrik Analiz
• Akademik Kamusal Alan
• 2025 Aile Yılı.

THE ACADEMIC PUBLIC COMMUNICATION OF THE CONCEPT OF FAMILY: A BIBLIOMETRIC APPROACH TO THE 2025 THESIS LITERATURE IN TÜRKİYE

Öz

The family, as a core institution of social structure, plays a crucial role in the social, cultural, and psychological development of individuals. This study investigates the structural and thematic characteristics of family-related academic production in Turkey following the declaration of 2025 as the “Year of the Family” by presidential decree. A total of 123 open-access theses containing the term “family” in their titles, published in the National Thesis Center of the Council of Higher Education by May 31, 2025, were analyzed through bibliometric methods. The analysis revealed that 98% of the theses were written in Turkish, 69.9% were authored by women, and quantitative methods (69.1%) were predominantly used. Disciplines such as Family Medicine, Business Administration, Islamic Studies, Social Work, and Psychology were among those addressing family issues. Keyword analysis highlighted frequent use of “parent,” “child,” “woman,” “marriage,” and “therapy.” Overall, the findings demonstrate that family-focused academic studies are produced within an interdisciplinary framework and are strongly connected with themes of gender, health, education, and social welfare. In this context, the proposed Family Institute, to be established in collaboration between the Council of Higher Education and the Ministry of Family and Social Services, is expected to facilitate the integration of academic knowledge and social policy.

Anahtar Kelimeler

• Family Studies
• Bibliometric Analysis
• Academic Public Sphere
• 2025 Year of the Family.

Kaynakça

1. Ağdemir, S. (1991). Aile ve eğitim. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 1 (1). https://doi.org/10.21560/spcd.25017
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025). 2025 Aile Yılı faaliyet raporu. https://www.aile.gov.tr
3. Akın, M. H. (2019). Sosyal etkileşim ve sosyal benlik kaynağı olarak aile. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 3 (1), 1–14.
4. Aluş, Y. (2015). Kültürel ve toplumsal gerçekliğimiz açısından aile anlayışlarının ve Türk ailesinin değerlendirmesi. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1 (1), 15–24.
5. Anayasa. (1982). T.C. Anayasası (41. madde). https://www.mevzuat.gov.tr
6. Biçer Olgun, H. (2021). Kültürün sosyal inşası ve benliğin kültürel kuruluşu: Sosyalizasyon sürecinde aile, benlik ve kültür ilişkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (39), 492–532. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1000824
7. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). 12. Kalkınma planı (2024–2028). https://www.sbb.gov.tr
8. Çobanoğlu, A. (2020). Türk aile yapısında ve kültüründe yakın gelecekte önem kazanacağı öngörülen değişimler. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4 (2), 68–80.

9. Değirmenci, E., & Demirli, C. (2019). Çekirdek veya geniş ailede yetişen bireylerde sosyal onay ihtiyacı ile benliğin farklılaşması arasındaki ilişkinin incelenmesi. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change, 2 (1), 79–95.
10. Dursun, O., & Yıldız, F. (2022). Yeni medya ve kamusal alan: İletişim akademisyenlerinin perspektifi. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, (62), 1–32. https://doi.org/10.26650/connectist2022-1040243
11. Elitaş, T., & Keskin, S. (2016). Küreselleşme sürecinde değişen geleneksel Türk aile yapısının televizyon dizilerindeki temsili. Tarih Okulu Dergisi (TOD) / Journal of History School (JOHS), 9 (27), 543–578. https://doi.org/10.14225/joh986
12. Erol, V. (2022). Sosyal medyanın Türk aile yapısına etkisi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24 (43), 1127–1139.
13. Euronews Türkçe. (2025, Ocak 13). 2025 yılı Aile Yılı ilan edildi. Euronews. https://tr.euronews.com
14. Fairclough, N. (2013). Critical discourse analysis: The critical study of language (2nd ed.). Routledge.
15. Furtun, S., & Börekçi, M. (2023). Türkçe eğitimi alanındaki makalelerin akademik söylem oluşumu. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11 (4), 796–824. https://doi.org/10.16916/aded.1303002
16. Gökçe, B. (1976). Aile ve aile tipleri üzerine bir inceleme. Hacettepe Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8 (1–2), 1–14.
17. Gökler, R., & Atamtürk, E. (2021). Ebeveynlik rollerindeki değişim. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi, 2 (2), 151–177.
18. Görgün Baran, A. (2004). Türkiye’de aile içi iletişim ve ilişkiler üzerine bir model denemesi. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (HÜTAD), (1), 31–42.
19. Guslyakova, A. (2020). Media discourse in the digital era and psychological mechanisms of its functioning. European Proceedings of Social and Behavioural Sciences, 84, 270–275.
20. Güler, D., & Ulutak, N. (1993). Aile kavramının tarihsel gelişimi ve Türk toplum yaşantısında aile. Kurgu, 11 (1), 50–75.
21. Gülnar, B., & Öztat, F. (2020). Aile içi yüz yüze iletişim, internet ve sosyal medya kullanım ilişkisi. Kurgu, 28 (1), 31–42.
22. Habermas, J. (2004). Kamusal alan. In M. Özbek (Ed. & Trans.), Kamusal alan (pp. 95–102). Hil Yayın.
23. Hallaç, S., & Öz, F. (2014). Aile kavramına kuramsal bir bakış. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 6 (2), 142–153. https://doi.org/10.5455/Cap.20130625102321
24. Hasdemir, T. A. (2014). Türkiye’de kamusal iletişim ve bilgi edinme: 10 yılın ardından panoramik bir inceleme. Amme İdaresi Dergisi, 47 (3), 111–144.
25. Hyland, K. (1994). Hedging in academic writing and EAP textbooks. English for Specific Purposes, 13 (3), 239–256.
26. İşeri, K., & Aydın, E. (2024). Tür olarak akademik söylem. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 7 (2, Akademik Türkçe Özel Sayısı), 353–359.
27. Kağıtçıbaşı, Ç. (2019). Benlik, aile ve insan gelişimi: Kültürel psikolojide kuram ve uygulamalar. Koç Üniversitesi Yayınları.
28. Kars, M. P., & Peker, A. (2025). Ergenlerin aile içi ilişkileri ile aile bütünlüğü arasındaki ilişkiler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Aile Özel Sayısı, 1, 99–129. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1634139.
29. Kır, İ. (2011). Toplumsal bir kurum olarak ailenin işlevleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10 (36), 381–404.
30. Kongar, E. (1970). Türkiye’de aile: Yapısı, evrimi ve bürokratik örgütlerle ilişkisi. Amme İdaresi Dergisi, 3 (2), 62–65.
31. Kubilay, Ç. (2021). Türkiye’de iletişim çalışmaları alanında eleştirel söylem çözümlemeleri: Lisansüstü tezler üzerine bir inceleme. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, (38), 455–476. https://doi.org/10.17829/turcom.934545
32. Macit, Y. (2020). Türkiye’de aile ve kültürel yapıda meydana gelmesi düşünülen değişimlerin yaşlanma, yoksulluk ve evlilik kurumu açısından değerlendirilmesi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1 (3), 149–157.
33. Nabi, R. L., & Wolfers, L. N. (2022). Does digital media use harm children’s emotional intelligence? A parental perspective. Media and Communication, 10(1), 350–360. https://doi.org/10.17645/mac.v10i1.4731.
34. Okkay, İ., & Bal, F. (2021). İletişim teknolojileri ve değişen empati kavramı. Humanistic Perspective, 3 (1), 195–208. https://doi.org/10.47793/hp.873320
35. Öztürk, Ş. (2015). Sosyal medyada etik sorunlar. Selçuk İletişim, 9 (1), 287–311. https://doi.org/10.18094/si.57598.
36. Özyurt, C. (2013). Çocukluk sosyolojisi. In K. Canatan & E. Yıldırım (Eds.), Aile sosyolojisi (3rd ed., pp. 155–181). Açılım Kitap.
37. Persohn, L., Letourneau, R., Abell Selby, E., Boczar, J., Symulevich, A., Szempruch, J., Torrence, M., Woolf, T., & Holtzman, A. (2024). Podcasting for public knowledge: A multiple case study of scholarly podcasts at one university. Innovative Higher Education, 49, 757–782. https://doi.org/10.1007/s10755-024-09704-w
38. Resmî Gazete. (2024, Aralık 31). 2025 yılının “Aile Yılı” olarak ilan edilmesi hakkında karar. https://www.resmigazete.gov.tr.
39. Sadıkoğlu, Z. Z. (2023). Aile sosyolojisinde paradigmatik değişmeler ve Türkiye’de aileye dair bilgi üretimi. İstanbul University Journal of Sociology, 43 (1), 1–9.
40. Sağır, A., & Memiş Sağır, P. (2019). Bilginin dijitalleşmesi bağlamında akademik üretim mekanizmalarının dönüşümü: Matbaadan dijital ortama dergi yayıncılığı. Journal of Economy Culture and Society, (59), 121–141. https://doi.org/10.26650/jecs416318
41. Sain, K., & Berber, Ş. (2023). Yükseköğretimde sürecisel değişim süreci: Akademik değerin ekonomik değere dönüşümü. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 6 (4), 425–442. https://doi.org/10.32329/uad.1358127.
42. Şahin, M. (2019). Kültür değişimleri ve eğitim. Journal of Education, Theory and Practical Research, 5 (3), 458–466.
43. Şimşek, R., & Erol, T. (2023). Akademik Türkçe içeriklerinde üstsöylem belirleyicilerin görünümleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (2), 393–403. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1325683.
44. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025, Ocak 13). Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanımız Göktaş, Aile Yılı Tanıtım Programı’na katıldı [Basın bülteni]. https://www.aile.gov.tr
45. TRT Haber. (2025, Şubat 20). Aile Yılı'na özel indirim ve destekler duyuruldu. https://www.trthaber.com
46. Turğut, F. (2017). Tarihsel süreçte aile kurumunun dönüşümü ve geleceğine yönelik çıkarımlar. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 1 (1), 93–117.
47. Tutal, N., & Ertem, Y. (2020). Dikkat ekonomisi aracılığıyla sosyal medyayı yeniden düşünmek. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (5), 94–122. https://doi.org/10.16878/gsuilet.829460.
48. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024). Doğurganlık istatistikleri 2023. https://data.tuik.gov.tr
49. van Dijk, T. A. (1997). The study of discourse. In T. A. van Dijk (Ed.), Discourse as structure and process (pp. 1–34). Sage Publications.
50. Yıldırım, İ. (2021). Neoliberal küreselleşme ve ailenin dönüşümü. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 (1), 98–120. https://doi.org/10.53586/susbid.899629