MODERNLİĞE DAİR ELEŞTİREL BİR BAKIŞ: DAVİD CRONENBERG’İN “MÜSTAKBEL SUÇLAR” FİLM AFİŞİNİN GÖSTERGEBİLİMSEL ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, David Cronenberg’in 2022 yılında vizyona giren Müstakbel Suçlar (Crimes of the Future) filmine ait seçili bir afişi modernlik bağlamında incelemektedir. Filmin bir mikrokozmosu olarak ele alınan afişin merkezinde, deformasyona uğratılmış bir insan yüzü yer almakta ve bu imge, modernliğin akıl merkezli söylemlerine yönelik eleştirel bir bakışın simgesi haline gelmektedir. Araştırmanın temel amacı, afişin görsel kodlarını modern Batı düşüncesinin akıl/beden, kültür/doğa, düşünce/duygu, erkek/kadın, güzel/çirkin gibi kurucu ikilikleri çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada Roland Barthes’ın göstergebilimsel çözümleme yöntemi kullanılarak; afişteki göstergeler, düz anlam ve yan anlam düzeylerinde analiz edilmiştir. Afişin ürettiği anlam katmanları Emmanuel Levinas’ın etik felsefesi ve Mikhail Bakhtin’in grotesk beden anlayışıyla tartışmaya açılmaktadır. Çalışmanın sonucunda, seçili afişin bir tanıtım aracı olmasının ötesinde, modernliğin aklı, düzeni ve hiyerarşiyi merkeze alan düşünsel yapısına karşı eleştirel bir temsil sunduğu ortaya konulmuştur. Afiş, bedeni merkeze alarak modernliğin dışlayıcı ve nesneleştirici söylemlerini sorgulayarak, grotesk estetiğin yardımıyla modernliğin beden üzerinden idealize ettiği insan modelini yıkıma uğratmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• David Cronenberg
• Modernlik
• Göstergebilim
• Beden
• Akıl
• Öteki

Destekleyen Kurum

Araştırma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Araştırma için etik kurul iznine gerek yoktur.

A CRITICAL LOOK AT MODERNITY: A SEMIOTIC ANALYSIS OF DAVID CRONENBERG'S FILM POSTER FOR “CRIMES OF THE FUTURE”

Öz

This study examines a selected poster from David Cronenberg’s 2022 film Crimes of the Future within the context of modernity. The poster, treated as a microcosm of the film, features a deformed human face at its centre, an image that has become a symbol of critical scrutiny towards modernity's rational discourse. The primary aim of the research is to analyse the poster's visual codes within the framework of the foundational dualities of modern Western thought, such as mind/body, culture/nature, thought/emotion, male/female, and beautiful/ugly. In this vein, the study employs Roland Barthes’ semiotic analysis method, evaluating the signs on the poster at the levels of denotation and connotation. Literal meaning refers to the sign's clear and direct meaning that can be understood by everyone; connotative meaning refers to the deeper layers of meaning that the sign acquires through cultural and contextual associations. At the connotative level, according to Barthes, the sign is not only examined in terms of its literal meaning but is also intended to be analysed in terms of the meanings it carries implicitly or covertly. From this perspective, the layers of meaning produced by the poster have been analysed within the framework of Emmanuel Levinas' ethical philosophy and Mikhail Bakhtin's understanding of the grotesque body. The study concludes that the selected poster is not merely a promotional tool; it offers a critical representation against the intellectual structure of modernity, which centres reason, order and hierarchy. By focusing on the body, the poster questions modernity's exclusionary and objectifying discourse and, with the help of grotesque aesthetics, destroys the idealised human model that modernity has constructed through the body.

Anahtar Kelimeler

• David Cronenberg
• Modernity
• Semiotic
• Body
• Reason
• Other

Destekleyen Kurum

The research has not been supported by any institution or organisation.

Etik Beyan

Ethics committee approval is not required for the research.

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2016). Negatif diyalektik (Ş. Öztürk, Çev.). Metis Yayınları.
2. Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2010). Aydınlanmanın diyalektiği (M. Ülner & E. Öztarhan Karadoğan, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
3. Antmen, A. (2008). 20. yüzyıl Batı sanatında akımlar: Sanatçılardan yazılar ve açıklamalarla. Sel Yayıncılık.
4. Bahtin, M. M. (2004). Dostoyevski poetikasının sorunları (C. Soydemir, Çev.). Metis Yayınları.
5. Barthes, R. (1993). Göstergebilimsel serüven (M. Rifat & S. Rifat, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
6. Bauman, Z. (2003). Modernlik ve müphemlik (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
7. Bauman, Z., & Tester, K. (2017). Zygmunt Bauman ile söyleşiler (M. Hazır, Çev.). Heretik Yayıncılık.
8. Bernstein, J. M. (2014). Sunuş. T. W. Adorno içinde, Kültür endüstrisi: Kültür yönetimi (s. 9-43). İletişim Yayınları.

9. Breton, D. L. (2019). Bedene veda (A. U. Kılıç, Çev.). Sel Yayıncılık.
10. Bumin, T. (2016). Tartışılan modernlik: Descartes ve Spinoza. Yapı Kredi Yayınları.
11. Crary, J. (2004). Gözlemcinin teknikleri: On dokuzuncu yüzyılda görme ve modernite üzerine (E. Daldeniz, Çev.). Metis Yayınları.
12. Çalışkan Akçetin, N. (2022). Emmanuel Levinas: Başka(sı) kavramında şiddetin imkanı sorunu. I. Bayar Bravo & H. Bravo (Ed.), Başkası ve şiddet içinde (s. 106-136). Fol Yayınları.
13. Derin, Ö. (2021). Yontulmuş bedenden performatif bedene: Sanat ve iktidar gerilimi. ViraVerita E-Dergi, (13), 142-164. https://doi.org/10.47124/viraverita.872072
14. Descartes, R. (1942). Metafizik düşünceler (M. Karasan, Çev.). Maarif Matbaası.
15. Direk, Z. (2021). Çağdaş kıta felsefesi: Bergson’dan Derrida’ya. Fol Yayınları.
16. Erasmus, D. (2020). Deliliğe övgü (Y. Sivri, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
17. Erhat, A. (1972). Mitoloji sözlüğü. Remzi Kitabevi.
18. Fiske, J. (2019). İletişim çalışmalarına giriş (S. İrvan, Çev.). Pharmakon.
19. Foucault, M. (2012). İktidarın gözü (I. Ergüden, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
20. Foucault, M. (2014). Özne ve iktidar (I. Ergüden & O. Akınhay, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
21. Güçhan, A. (2013). Frankenstein ve Orlan: Sinema ve performans sanatında teknofobi. Selçuk İletişim, 3(3), 58-65. https://doi.org/10.18094/si.45325
22. Hegel, G. W. F. (2020). Estetik (T. Altuğ & H. Hünler, Çev.). Kırmızı Kedi Yayınevi.
23. İlim, F. (2017). Bahtin: Diyaloji, karnaval ve politika. Ayrıntı Yayınları.
24. Kılınç, G. M. (2007). Bedenin, iktidar kavramına karşıt bir öğe olarak vücut ve performans sanatı’ında kullanılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mustafa Kemal Üniversitesi.
25. Kuçuradi, İ. (2009). Sanata felsefeyle bakmak. Türkiye Felsefe Kurumu.
26. Levinas, E. (2003). Sonsuza tanıklık (Z. Direk & E. Gökyaran, Haz.). Metis Yayınları.
27. Nietzsche, F. (2002). Güç istenci: Bütün değerleri değiştiriş denemesi (S. Umran, Çev.). Birey Yayıncılık.
28. Nietzsche, F. (2005). Tragedyanın doğuşu (M. Tüzel, Çev.). İthaki Yayınları.
29. Platon. (2017). Devlet (S. Eyüboğlu & M. A. Cimcoz, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
30. Plumwood, V. (2020). Feminizm ve doğaya hükmetmek (B. Ertür, Çev.). Metis Yayınları.
31. Rifat, M. (2020). XX. yüzyılda dilbilim ve göstergebilim kuramları: 1. Tarihçe ve eleştirel düşünceler. Yapı Kredi Yayınları.
32. Sabahat, H., & İnam Karahan, Ç. (2021). Performans sanatında malzeme-yapıt-beden olarak Orlan örneği. Uluslararası İletişim ve Sanat Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde (s. 228-240).
33. Touraine, A. (2018). Modernliğin eleştirisi (H. Uğur Tanrıöver, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.