BAŞKENT MİLLET BAHÇESİNİN MEKÂNSAL DEĞER VE TOPLUMSAL ALGI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Öz

Bu çalışma, Ankara’da yer alan Başkent Millet Bahçesi örneği üzerinden, büyük ölçekli kamusal yeşil alanların gayrimenkul tercihleri ve toplumsal algılar üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, millet bahçelerinin yalnızca fiziksel birer rekreasyon alanı değil, aynı zamanda sosyal etkileşimi teşvik eden ve ekonomik değer üreten kentsel mekânlar olarak nasıl algılandığı araştırılmıştır. Araştırma kapsamında yapılandırılmış çevrim içi anket yöntemi kullanılarak 407 katılımcıdan veri toplanmış, elde edilen veriler Python programlama dili ile analiz edilmiştir. Analizlerde katılımcıların millet bahçesi çevresinde yaşama istekliliği, avantaj ve dezavantaj algıları ile “konut fiyatı artar” düşüncesi arasındaki ilişkiler korelasyon temelli olarak incelenmiştir. Bulgular, katılımcıların özellikle sosyal donatı ve etkinlik unsurlarını değer artırıcı unsurlar olarak değerlendirdiğini, “konut fiyatı artar” algısının diğer olumsuz çevresel faktörlerle ilişkilendirilmediğini ortaya koymuştur. Bu durum, millet bahçelerinin mekânsal bir değer üretim unsuru olarak algılandığını göstermektedir. Çalışma, Başkent Millet Bahçesi örneğinden yola çıkarak, benzer kentsel yeşil alanların konut tercihi, yaşam kalitesi ve yatırım eğilimleri üzerindeki etkilerine ışık tutmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Millet Bahçesi
• Mekânsal Algı
• Toplumsal Algı
• Kentsel Yeşil Alan
• Gayrimenkul Tercihleri

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Ankara Üniversitesi Etik Kurulunun 20.09.2024 tarih ve 05/18 sayılı kararına istinaden etik kurul kararı alınmıştır.

THE IMPACTS OF BAŞKENT NATION’S GARDEN (MİLLET BAHÇESİ) ON PERCEIVED SPATIAL VALUE AND SOCIAL PERCEPTION

Öz

This study examines the effects of large-scale public green spaces on real estate preferences and social perceptions through the example of the Başkent National Garden in Ankara. The study investigates how nation gardens are perceived as physical recreational spaces and urban spaces that encourage social interaction and generate economic value. Within the scope of the research, data were collected from 407 participants using a structured online survey method, and the data obtained were analyzed with Python programming language. In the analyses, the relationships between the participants' willingness to live around the nation garden, their perceptions of advantages and disadvantages, and the idea that “housing prices will increase” were examined on a correlation basis. The findings revealed that the participants evaluated social facilities and activity elements as value-enhancing elements and that the perception of ‘housing price increase’ was not associated with other negative environmental factors. This shows that nation gardens are perceived as a spatial value generation element. The study aims to shed light on the effects of similar urban green spaces on housing preference, quality of life, and investment tendencies based on the Capital City Nation Garden example.

Anahtar Kelimeler

• Nation’s Garden
• Spatial Perception
• Social Spaces
• Urban Green Spaces
• Real Estate Preferences

Kaynakça

1. Akarsu, S. (2019). Açık alanlarda hareket engelli kullanıcılar için standartların değerlendirilmesi: İstanbul-Çırpıcı millet bahçesi örneği. [Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı] İstanbul.
2. Aksoy, O. A. & Özgür, E. F. (2020). Ekonomik, siyasi, toplumsal çekişme alanı ve kamusal bir olgu olarak (kamusal) mekan:“Halk Plajı” ndan “Millet Bahçesi” ne Ataköy Kıyı Alanı: Ataköy Kıyı Alanı’nda 1960’lardan günümüze kamusallık. Tasarim+ Kuram, 16(30), 37-60. https://doi.org/10.14744/tasarimkuram.2020.61587
3. Alamri, Y. & İnceoglu, M. (2021). Evaluation of satisfaction level regarding urban parks: The case of Eskisehir Millet Bahcesi. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies, 4(1), 38-51. https://doi.org/10.53472/jenas.1061763
4. Altıntaş, G. & Sağ, N. S. (2023). Eski stadyum alanından yeni millet bahçesine: Eskişehir kent merkezinde bir dönüşüm örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 12(26), 12-36. https://doi.org/10.16950/iujad.1093140
5. Ankara Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı Plan Açıklama Raporu (1/25000). https://www.ankara.bel.tr/ankara-buyuksehir-belediyesi-nazim-plan/1-25-000-baskent-ankara-nazim-mar-plani
6. Arat, Y. & Bulanık, M. (2020). Kentsel dış mekânlardan parklara ergonomik standartlar çerçevesinden bir bakış: Konya örneği. Ergonomi, 3(2), 55-73. https://doi.org/10.33439/ergonomi.651078
7. Arkun, A. K. (2024). Landscape significance and value of Ankara's first public green space: Millet Garden. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 61(1), 1-17. https://doi.org/10.20289/zfdergi.1180900
8. Avcı, Y. & Uçar, M. (2023). Kudüs Millet Bahçesi: Kutsal şehirde modernite ve kentsel mekân (1870-1917). Filistin Araştırmaları Dergisi, 14, 1-42. https://doi.org/10.34230/fiad.1381111

9. Baş Bütüner, F. & Çavdar Sert, S. (2021). Kentsel peyzajın değişen kavramsal çerçevesi: Ankara üzerine değerlendirmeler. Ankara Araştırmaları Dergisi, 9(1), 89-107. https://doi.org/10.5505/jas.2021.27146
10. Bilgili, B. C. (2013). Çankırı kenti kamusal yeşil alanlarının yeterliliğinin ulaşılabilirlik yönünden değerlendirilmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi,10(2), 21-15. https://izlik.org/JA29UB93NH
11. Bingöl, S. (2021). Geçmişten günümüze millet bahçesi kavramı ve Türkiye'deki kamusal açık ve yeşil alanlar içerisindeki yerinin değerlendirilmesi. [Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı], Isparta.
12. Birol, S. Ş. & Aydın, E. (2019). Açık alan rekreasyonunda kent merkezlerine yenilikçi bir yaklaşım: Millet Bahçeleri. Journal of International Social Research, 12(66), 489-497. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3600
13. Crompton, J. L. (2005). The impact of parks on property values: empirical evidence from the past two decades in the United States. Managing Leisure, 10(4), 203–218. https://doi.org/10.1080/13606710500348060
14. Çay, R. D. & Karakaya Aytin, B. (2020). Kentsel açık ve yeşil alan varlığının eski ve yeni yerleşim bölgeleri üzerinden okunması: Edirne örneği. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, (4), 1084-1102. https://doi.org/10.47994/usbad.829912
15. Çelik, F. (2018). Geç Osmanlı Dönemi kentsel mekânda batılılaşma etkileri: Konya Millet Bahçesi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(44), 331-350. https://doi.org/10.21563/sutad.511681
16. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2020). Millet Bahçesi Rehberi. https://mpgm.csb.gov.tr/millet-bahceleri-rehberi-113402
17. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2022). Ankara İli, Altındağ İlçesi, Atatürk Kültür Merkezi Zübeyde Hanım Mahallesi 1. Bölge (Başkent Millet Bahçesi) 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı. https://ankara.csb.gov.tr/ankara-ili-altindag-ilcesi-ataturk-kultur-merkezi-zubeyde-hanim-mahallesi-1.-bolge-baskent-millet-bahcesi-1-5000-olcekli-nazim-imar-plani-ve-1-1000-olcekli-uygulama-imar-plani-duyuru-434452
18. De Ridder, K., Adamec, V., Bañuelos, A., Bruse, M., Bürger, M., Damsgaard, O., … & Weber, C. (2004). An integrated methodology to assess the benefits of urban green space. Science of the total environment, 334, 489-497. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2004.04.054
19. Dedekargınoğlu, C. (2019). Erken Cumhuriyet Ankara’sında bir kamusal mekân: Millet Bahçesi. Ankara Araştırmaları Dergisi, 7 (2), 355- 374. https://doi.org/10.5505/jas.2019.47450
20. Demirkaya, R. (1999). Tarihi kentlerde tarihi park ve bahçelerin değerlendirilmesi ve İstanbul örneği. [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü].
21. Doğan, F. (2024). Kentsel dönüşüm proje uygulamalarında Millet Bahçelerinin rolü. Online Journal of Art and Design, 12(3), 11-20. https://adjournal.net/articles/123/1232.pdf
22. Durak, E. (2023). Gebze Millet Bahçesi (Macera Parkı)’nin peyzaj tasarım kriterleri açısından irdelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı] Rize.
23. Gül, A., Dinç, G., Akın, T. & Koçak, A. İ. (2020). Kentsel açık ve yeşil alanların mevcut yasal durumu ve uygulamadaki sorunlar. İdealkent, 11(Kentleşme ve Ekonomi Özel Sayısı), 1281-1312. https://izlik.org/JA58BH53LZ
24. Gültekin, N. (2015). Batılılaşmanın uzantısında kent bahçeleri: Giresun Memleket–Millet-Bahçesi. I.Ulusal Ankara Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Kongresi, 15- 17 Ekim 2015, 1-11.
25. Işıklar Bengi, S. (2019). Kentte devletin ayak izi: Atatürk Kültür Merkezi Millet Bahçesi. IV. Uluslararası Kent Araştırmaları Kongresi Bildiriler Kitabı, 16-18 Ekim 2019, 783-795.
26. Işınkaralar, Ö. & Şevik, H. (2023) Ankara’nın kent merkezi dinamikleri ve trafiğe bağlı kirliliklerin istatistiki analizi: Ulus ve Kızılay Örnekleri. Ankara Araştırmaları Dergisi, 11(1), 25-35. https://doi.org/10.5505/jas.2023.38258
27. İncekaş, F. (2021). Duality of nature and urban in socio-environmental transformations: Case of the Kemalpaşa Nation Garden. [İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Mimarlık Bilim Dalı] İzmir.
28. Jacobs, J. (1992). The death and life of great American cities. Random House. https://www.petkovstudio.com/bg/wp-content/uploads/2017/03/The-Death-and-Life-of-Great-American-Cities_Jane-Jacobs-Complete-book.pdf
29. Kaya, F. & Aktaş, S. (2023). Ağrı kenti ve yakın çevresinde gelişen rekreasyon alanlarının kentsel yaşanabilirliğe katkısı. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 271-300. https://doi.org/10.31463/aicusbed.1310697
30. Khalil, R. (2014). Quantitative evaluation of distribution and accessibility of urban green spaces (Case study: City of Jeddah). International journal of geomatics and geosciences, 4(3), 526-535. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:124097053
31. Kırmızı, M. (2021). Millet bahçelerinin çeşitli boyutları: Jane Jacobs bu projeye ne derdi?. Planlama, 31(2), 164-169. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.87049
32. Kim, H. R., Kim, J. S., Jo, J. Y. & Shin, W. S. (2023). Analysis of Perceived Restorativeness, Restoration Outcomes, and Plant Preference of Garden Visitors: Focusing on National Gardens, Local Gardens, and Private Gardens. Journal of People, Plants, and Environment, 26(4), 379-401. https://doi.org/10.11628/ksppe.2023.26.4.379
33. Kutlu, B. & Koç, M. C. (2021). Rekreasyonel alanların incelenmesi: Şanlıurfa ili örneği. Uluslararası Spor Bilimleri Öğrenci Çalışmaları, 3(2), 21-31. https://izlik.org/JA43SH37WT
34. Küçükyazıcı, U., Oskay, B., Töre, E., Gökşin, Z. A., Iavarone, A. H. & Şen, Ş. (2022). Bahçelievler Millet Bahçesi katılımcı tasarım uygulamasında bir aktör olarak üniversite: Katılım merdiveni üzerinden bir değerlendirme. Planlama, 32(2), 312-328. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.04875
35. Maas J, Verheij RA, Groenewegen PP, de Vries S & Spreeuwenberg P. (2006). Green space, urbanity, and health: how strong is the relation? J Epidemiol Community Health, 60(7), 587-92. https://doi.org/10.1136/jech.2005.043125
36. Memlük, Y. (2013). Anadolu’da Türk bahçesi ve bahçe kültürü. https://www.plantdergisi.com/yazi-profdryalcin-memluk-Anadolu%E2%80%99da-turk-bahcesi-ve-bahce-kulturu-51.html
37. Mensah, C. A., Andres, L., Perera, U. & Roji, A. (2016). Enhancing quality of life through the lens of green spaces: A systematic review approach. International Journal of Wellbeing, 6(1), 142-163. https://doi.org/10.5502/ijw.v6i1.445
38. Ökten, S. S. Ö. (2022). Kent parklarının biyofilik tasarım kriterlerine göre yenilenmesi: İskenderun millet parkı örneği. Kent Akademisi, 15(1), 1-18. https://doi.org/10.35674/kent.984157
39. Pasifik GYO. (2025). Merkez Ankara. https://www.pasifikgyo.com.tr/projeler/devam-eden-projeler/merkez-ankara
40. Peters, K. (2010). Being together in urban parks: Connecting public space, leisure, and diversity. Leisure Sciences, 32(5), 418–433. https://doi.org/10.1080/01490400.2010.510987
41. Sağlık, A., Kelkit, A., Temiz, M., Sağlık, E. & Bayrak, M. İ. (2019). Millet bahçesi kavramı: Kahramanmaraş ili örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11-30. https://izlik.org/JA75XP92WS
42. Şenik, B. & Uzun, O. (2021). Açık yeşil alan sistemi planlanma ve tasarım süreçlerinde millet bahçelerinin rolü. Planlama, 31(3), 378- 392. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.36043
43. Şenyurt, O. (2018). Arşiv belgeleri ışığında Osmanlı’nın son dönemlerinde “Gezinti”nin mekânları ve millet bahçeleri. Mimarlık ve Yaşam, 3(2), 143-167. https://doi.org/10.26835/my.452649
44. Thorsnes, P. (2002). The value of a suburban forest preserve: estimates from sales of vacant residential building lots. Land Economics, 78(3), 426-441. https://www.jstor.org/stable/pdf/3146900.pdf
45. Threlfall, C. G., Ossola, A., Hahs, A. K., Williams, N. S., Wilson, L. & Livesley, S. J. (2016). Variation in vegetation structure and composition across urban green space types. Frontiers in Ecology and Evolution, 4(66), 1-12. https://doi.org/10.3389/fevo.2016.00066
46. TMMOB- Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği. (2025). Atatürk Kültür Merkezi alanı kentsel ve mimari programı. http://www.mimarlarodasiankara.org/index.php?Did=2110
47. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2025). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2024-53783#:~:text=%C4%B0stanbul'un%20n%C3%BCfusu%2C%20bir%20%C3%B6nceki,103%20ki%C5%9Fi%20ile%20Antalya%20izledi
48. Twohig-Bennett, C. & Jones, A. (2018). The health benefits of the great outdoors: A systematic review and meta-analysis of greenspace exposure and health outcomes. Environmental Research, 166, 628–637. https://doi.org/10.1016/j.envres.2018.06.030
49. Uzun, İ. K. & Şenol, F. (2020). Türkiye’deki kamusal yeşil alanların tarihsel gelişimi ve yeni “Millet Bahçeleri”. Art-Sanat Dergisi, (14), 211-240. https://doi.org/10.26650/artsanat.2020.14.0009
50. Ülke, A. (2023). From hippodrome to Millet Bahçesi: A sociospatial history of public sphere in Ankara, 1930-2021. [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı] Ankara.
51. Xing Y, Stevenson N, Thomas C, Hardy, A., Knight A, Heym, N. & Sumich, A. (2025) Exploring biophilic building designs to promote wellbeing and stimulate inspiration. PLoS ONE 20(3): e0317372. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0317372
52. Yalılı Kılıç, M., Kılıç, İ. & Adalı, S. (2021). Kentsel yerleşim alanlarında çevresel gürültünün belirlenmesi: Bursa Dikkaldırım Mahallesi örneği. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(3), 792-804. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.884575
53. Yıldırım, M. & Gül, F. (2020). Kentsel ortak kullanım alanlarına bir örnek: Samsun Millet Bahçesi. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 125-141. https://izlik.org/JA46HU55GU
54. Zhu, C., Wang, Y., Ren, W., Luo, I., Yin, Y., Xie, W. & Liu, W. (2016). The planning of green spaces to prevent and avoid urban disasters in Dujiangyan. International Journal of Simulation Systems, Science & Technology. 17(46), https://www.researchgate.net/publication/316558579_The_Planning_of_Green_Spaces_to_Prevent_and_Avoid_Urban_Disasters_in_Dujiangyan
55. Zülkadiroğlu, D. (2022). Millet bahçelerinde alan niteliklerinin kullanıcı açısından incelenmesi: Kahramanmaraş 15 Temmuz Millet Bahçesi örneği. ArtGRID-Journal of Architecture Engineering and Fine Arts, 4(1), 41-56. https://doi.org/10.57165/artgrid.1074452