TAŞRA ÜNİVERSİTELERİNDE GENÇLİK VE EĞLENCE: NİTEL BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışma, taşra üniversitelerinde öğrenim gören gençlerin boş zaman ve eğlence pratiklerini sosyolojik bir bakış açısıyla incelemektedir. Üniversiteler, yalnızca akademik bilgi üretim merkezleri değil, aynı zamanda gençlerin kimlik inşa süreçlerinde ve gündelik yaşam deneyimlerinde önemli bir rol üstlenmektedir. Özellikle taşra üniversitelerinde okuyan öğrencilerin sosyal, kültürel ve ekonomik koşullarının, onların boş zaman değerlendirme biçimlerini ve eğlence anlayışlarını doğrudan etkilediği düşünülmektedir. Araştırmada Harran ve Dicle Üniversitelerinde öğrenim gören 22 öğrenciyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş, öğrencilerin üniversite tercih nedenleri, sosyal ve kültürel etkinliklere katılım biçimleri, boş zaman pratikleri ve tüketim kültürüyle ilişkileri ortaya konulmuştur. Bulgular, taşra üniversitelerinde öğrenim gören gençlerin eğlence pratiklerinin büyük ölçüde mekânsal kısıtlılıklar ve tüketim kültürünün etkisi altında şekillendiğini göstermektedir. Özellikle dijital platformlar, taşra gençliği için temel bir eğlence alanı haline gelmiştir. Dolayısıyla, taşra üniversitelerinde eğitim gören öğrencilerin eğlence anlayışları bireysel tercihlerden çok, sosyal, kültürel ve ekonomik koşulların belirleyiciliği altında gerçekleşmektedir. Araştırma, gençlik sosyolojisi ve taşra–merkez tartışmalarına özgün katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Taşra
• Gençlik
• Üniversite
• Boş Zaman
• Eğlence
• Kültür Endüstrisi

YOUTH AND ENTERTAINMENT IN PROVINCIAL UNIVERSITIES: A QUALITATIVE STUDY

Öz

This study examines the leisure and entertainment practices of young people studying at provincial universities in Turkey from a sociological perspective. Universities are not only centers of academic knowledge production but also significant sites for identity formation and everyday life experiences among youth. In particular, the social, cultural, and economic conditions surrounding students enrolled in provincial universities shape their leisure activities and entertainment preferences. The research is based on in-depth interviews with 22 students studying at Harran and Dicle Universities. The data were analyzed through thematic analysis, revealing students’ university choice motivations, participation in social and cultural activities, leisure-time practices, and their relationship with consumer culture. The findings indicate that the entertainment practices of students attending provincial universities are largely shaped by spatial limitations and the influence of consumer culture. Notably, digital platforms have emerged as a primary domain of entertainment for young people in these settings. Thus, the entertainment preferences of students in provincial contexts are driven not merely by individual choices but are strongly conditioned by social, cultural, and economic factors. The study offers original contributions to youth sociology and to broader debates on the center–periphery dynamics in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Province
• Youth
• University
• Leisure
• Entertainment
• Culture Industry

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2011). Kültür endüstrisi: Kültür yönetimi (N. Ülner & O. Özügül, Çev.). İletişim Yayınları.
2. Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2014). Teori ve pratik üzerine (N. Ülner, Çev.). İletişim Yayınları.
3. Akar, C. (2012). Üniversite seçimini etkileyen faktörler: İktisadi ve idari bilimler öğrencileri üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 97–120.
4. Akbal Süalp, Z. T. (2010). Taşrada saklı zaman. İçinde Z. T. Akbal Süalp & A. Güneş (Ed.), Taşrada var bir zaman. Çitlenbik Yayınları.
5. Aksoy, S. (2019). Kültür endüstrisi güdümünde boş zaman pratiklerinde tektipleşme: "Keyif" etiketi ile yapılmış Instagram paylaşımları üzerine bir inceleme. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 31, 601–622. https://doi.org/10.31123/akil.533726
6. Alkan, A. T. (2018). Memleketin taşra hali. İçinde T. Bora (Ed.), Taşraya bakmak (ss. 67–76). İletişim Yayınları.
7. Alver, K. (Ed.). (2017). Taşra halleri. Çizgi Kitabevi.
8. Arap, S. K. (2010). Türkiye yeni üniversitelerine kavuşurken: Türkiye’de yeni üniversiteler ve kuruluş gerekçeleri. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65(1), 1–29. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002156

9. Aydemir, A. T. (2011). Gerçek zaman/sanal etkileşim: Toplumsal paylaşım ağları, işlevsel katılım odakları ve sivil yeterlik. İçinde A. T. Aydemir (Ed.), Katılımın e-hali (ss. 33–56). Alternatif Bilişim Derneği.
10. Aytaç, Ö. (2005). Kapitalizm ve boş zaman. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 33–52.
11. Aytaç, Ö. (2006). Tüketimcilik ve metalaşma kıskacında boş zaman. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 27–53.
12. Balcı, Ş., & Sarıtaş, H. (2025). Sosyal medya yorgunluğu ile can sıkıntısı ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişki: Üniversite gençliği üzerine bir inceleme. Erciyes İletişim Dergisi, 12(2), 569–597. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1631084
13. Balcı, Ş., Yeles Karaman, S., & Bozgedik, Ş. (2024). TikTok bağımlılığı ve yalnızlık arasındaki ilişkide özgüvenin aracı rolü: Üniversite gençliği üzerine bir çalışma. Turkish Review of Communication Studies, (45), 100–121. https://doi.org/10.17829/trcs.1511009
14. Balcı, V., & İlhan, A. (2006). Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin rekreatif etkinliklere katılım düzeylerinin belirlenmesi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 11-18. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000117
15. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
16. Barbarosoğlu, F. (2018). Taşra ve Kentin Ötekisi. Tanıl Bora (Ed.): Taşraya Bakmak. İletişim Yayınları.
17. Bennett, A. (2002). Researching youth culture and popular music: A methodological critique. The British Journal of Sociology, 53(3), 451–466. https://doi.org/10.1080/0007131022000000590
18. Binbaşıoğlu, H., & Tuna, H. (2014). Üniversite Öğrencilerinin Boş Zamanlarına Yönelik Tutumları: Doğu Anadolu Bölgesindeki MYO Öğrencilerine Yönelik Bir Araştırma. Journal of Academic Approaches, 5(2), 74-93. https://izlik.org/JA87WK54TL
19. Birekul, M. (2020). Identity and social othering: A case study on youth in Turkey. Medeniyet ve Toplum Dergisi (METDER), 4(2), 118–127. https://doi.org/10.51117/metder.2020.1
20. Bora, A. (2005). Kadınların sınıfı: Ücretli ev emeği ve kadın öznelliğinin inşası. İletişim Yayınları.
21. Bora, T. (Ed.). (2018). Taşraya bakmak (8. baskı). İletişim Yayınları.
22. Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste (R. Nice, Çev.). Harvard University Press. (Orijinal çalışma 1979 yılında yayımlanmıştır)
23. Bucholtz, M. (2002). Youth and cultural practice. Annual Review of Anthropology, 31, 525–552. https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.31.040402.085443
24. Buckingham, D. (2008). Introducing identity. D. Buckingham (Ed.), Youth, identity, and digital media içinde (ss. 1–24). The MIT Press. https://doi.org/10.1162/dmal.9780262524834.001
25. Chakrabarty, D. (2021). Avrupa’yı taşralaştırmak: Postkolonyal düşünce ve tarihsel farklılık (İ. Cörüt, Çev.). Dergâh Yayınları. (Orijinal çalışma 2000 yılında yayımlanmıştır)
26. Cohen, S. (1972). Folk devils and moral panics: The creation of the Mods and Rockers. MacGibbon & Kee.
27. Çatı, K., İştar, E., & Özcan, H. (2016). Üniversite tercihlerine etki eden faktörlerin incelenmesi: Türkiye genelinde bir alan araştırması. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 6(2), 163–177. https://doi.org/10.5961/jhes.2016.153
28. Çelik, C. (2017). Taşrayı anlamak. K. Alver (Ed.), Taşra halleri içinde (ss. 55–74). Çizgi Kitabevi.
29. Çiğdem, A. (2018). Taşra karalaması: Küçük bir sosyolojik deneme. T. Bora (Ed.), Taşraya bakmak içinde (8. baskı, ss. 101–114). İletişim Yayınları.
30. Deutsch, N. L., & Theodorou, E. (2010). Aspiring, consuming, becoming: Youth identity in a culture of consumption. Youth & Society, 42(2), 229–254. https://doi.org/10.1177/0044118X09351279
31. Dölen, E. (2010). Özerk üniversite dönemi (1946–1981). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
32. Ekici, S., & Yenel, İ. (2002). Yükseköğretim gençliğinin boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıkları ve turizme katılımları üzerine bir araştırma. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1).
33. Erdal, C. (2013). 12 Eylül’ün Gençlik Restorasyonu: Atatürk ve Gençlik İsimli Kitabın Bir Değerlendirmesi. Alternatif Politika 5 (2), s. 138–152.
34. Erdoğan, İ., & Alemdar, K. (2005). Popüler kültür ve iletişim: Halk kültürü, kitle kültürü ve popüler kültürün üretim, dağıtım, tüketim pratiklerinin doğası (Geliştirilmiş 2. bs.). Erk Yayıncılık.
35. Erkip, F. (2003). The shopping mall as an emergent public space in Turkey. Environment and Planning A, 35(6), 1073–1093. https://doi.org/10.1068/a35167
36. Erol, A., Yergin, H., & Mercan, M. (2012). Üniversite Öğrencilerinin Üniversite Tercihlerinin Belirleyicileri: Hakkâri Örneği. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(2), 1-10. https://izlik.org/JA99WX45SF
37. Ertüzün, E., & Yerlisu Lapa, T. (2020). Relationship Between Adolescents’ Leisure Boredom and Substance Use in Turkey. Turkish Journal of Sport and Exercise, 22(3), 374-383. https://doi.org/10.15314/tsed.779348
38. Featherstone, M. (2013). Postmodernizm ve Tüketim Kültürü. Ayrıntı Yayınları.
39. Günay, D. (2019). Üniversite felsefesi. Büyüyenay Yayınları.
40. Gürbilek, N. (2005). Yer değiştiren gölge. Metis Yayınları.
41. Hall, S., & Jefferson, T. (Ed.). (1976). Resistance through rituals: Youth subcultures in post-war Britain. Hutchinson.
42. Harvey, D. (2006). Spaces of global capitalism: Towards a theory of uneven geographical development. Verso.
43. Hebdige, D. (1979). Subculture: The meaning of style. Methuen.
44. Kellner, D. (2013). Kültür endüstrisi (M. Açıkgöz, Çev.). Felsefelogos, 49, 171–179.
45. Keyder, Ç. (1987). State and class in Turkey: A study in capitalist development. Verso.
46. Kızılırmak, A., & Köse, A. (2019). Determinants of leisure time use in Turkey. Gazi Journal of Economics and Business, 5(1), 60–72.https://doi.org/10.30855/gjeb.2019.5.1.005
47. Koray, C. A., & Uygur H. K. (2022). Understanding new consumer trends in Turkey through coffee production and consumption in Mardin. Anthropological Notebooks, 28(1), 1-18. https://doi.org/10.5281/zenodo.7298721
48. Korkut Owen, F., Kepir, D., Özdemir, S., Ulaş, Ö., & Yılmaz, O. (2013). Üniversite Öğrencilerinin Bölüm Seçme Nedenleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 135-151.
49. Laçiner, Ö. (2018). Merkez(ler) ve taşra(lar) dönüşürken. T. Bora (Ed.), Taşraya bakmak içinde (8. baskı, ss. 13–36). İletişim Yayınları.
50. Lamont, M., & Molnár, V. (2002). The study of boundaries in the social sciences. Annual Review of Sociology, 28, 167–195.https://doi.org/10.1146/annurev.soc.28.110601.141107
51. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. (Orijinal çalışma 1974 yılında yayımlanmıştır)
52. Lüküslü, D. & Yücel, H. (2013). 200'li Yılları Gençlik Üzerinden Okumak. Demet Lüküslü, Hakan Yücel (Eds.): Gençlik halleri. 2000'li yıllar Türkiyesi'nde genç olmak. (1.). Efil Yayınevi.
53. Lüküslü, D. (2015). Türkiye’de gençlik miti: 1980 sonrası Türkiye gençliği. İletişim Yayınları.
54. Lüküslü, D. (2017). Beklenmedik Buluşma: 1980 Sonrası Kuşağın Gündelik Hayat Dili ve Mizahı Direnişle Buluşunca. Derya Fırat, Cihan Erdal (Eds.): Devrimci bir pusula. Gezi. Ayrıntı Yayınları.
55. Mardin, Ş. (1990). Türk siyasasını açıklayabilecek bir anahtar: Merkez-çevre ilişkileri. M. Türköne ve T. Önder (Ed.), Türkiye’de toplum ve siyaset içinde (ss. 35–78). İletişim Yayınları.
56. Mardin, Ş. (1991). Türk modernleşmesi. Makaleler 4 (1.baskı). İletişim Yayınları (Bütün eserleri, 6).
57. Mardin, Ş. (2000). Türkiye’de toplum ve siyaset: Makaleler 1 (2. baskı). İletişim Yayınları.
58. Massey, D. (1994). Space, place, and gender. Polity Press.
59. McRobbie, A. (1991). Feminism and youth culture: From “Jackie” to “Just Seventeen”. Macmillan Education.
60. Mert, N. (2018). Taşra ve aydınları. T. Bora (Ed.), Taşraya bakmak içinde (8. baskı, ss. 137–156). İletişim Yayınları.
61. Meşe, İ. (2019). Bir mekân olarak “taşra üniversitesi” ve sosyolojinin taşrası: Eleştirel bir deneyim analizi. Moment Dergi, 6(1), 209–226. https://doi.org/10.17572//mj2019.1.209226
62. Modleski, T. (1998). Eğlence incelemeleri: Kitle kültürüne eleştirel yaklaşımlar (N. Gürbilek, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal çalışma 1986 yılında yayımlanmıştır)
63. Mutlu, E. (2004): Popüler Kültürü Eleştirmek. Doğu Batı 14.
64. Mutluer, N. (2025). Decolonial encounters in Diyarbakır: imbricated subjectivities, gendered tactics, and everyday resistance. Turkish Studies, 26(5), 1004-1031.
65. Öz, N. D., & Erdoğdu, M. (2023). Phone use in leisure time among university students: The relationship between nomophobia and digital game addiction. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 8(23), 1874–1890. https://doi.org/10.35826/ijetsar.635
66. Özarslan, O. (2018). Hovarda âlemi: Taşrada eğlence ve erkeklik. İletişim Yayınları.
67. Özdemir, C. (2008, 30 Ocak–1 Şubat). Üniversite gençliği ve internet [Konferans bildirisi]. Akademik Bilişim 2008, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, Türkiye.
68. Özsenel, E. (2017). Taşranın Yetim Çocuğu Kır. Köksal Alver (Ed.): Taşra Halleri. Çizgi Kitabevi.
69. Parla, J. (2010). Alegoriden Mesele. Z. Tül Akbal Süalp, Aslı Güneş (Ed.): Taşrada Var Bir Zaman. Çitlenbik Yayınları.
70. Ritzer, G. (2000). Büyüsü bozulmuş dünyayı büyülemek (Ş. S. Kaya, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal çalışma 1999 yılında yayımlanmıştır)
71. Robson, C. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri: Gerçek dünya araştırması. Anı Yayıncılık.
72. Sassen, S. (2001). The global city: New York, London, Tokyo (2. baskı). Princeton University Press.
73. Shils, E. (2002). Merkez ve çevre (Y. Z. Çelikkaya, Çev.). Türkiye Günlüğü, (70), 86–96.
74. Smith, N. (1984). Uneven development: Nature, capital, and the production of space. Basil Blackwell.
75. Sözen, E. (2001). Popüler Kültür Retoriği. Sahiplik İçinde Yokluk, Rağbette Olma ve Sağduyu Bilgisi. Doğu Batı 15.
76. Süzer, M. (2000). Üniversite öğrencilerinin boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıkları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(8), 123–133.
77. Şan, M. K., & Hira, İ. (2007). Frankfurt Okulu ve kültür endüstrisi eleştirisi. Politika Dergisi, 1(1), 55–72.
78. Şentürk, Ü. (2012). Tüketim toplumu bağlamında boş zamanların kamusallaştırıldığı bir mekân: AVM’ler. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (13), 63–77.
79. Tekeli, İ. (2003). Dünyada ve Türkiye'de Üniversite Üzerinde Konuşmanın Değişik Yolları. Toplum ve Bilim 97, ss. 123–143.
80. Tekerek, T. (2023). Taşra üniversiteleri: AK Parti’nin arka kampüsü. İletişim Yayınları.
81. Tepeköylü-Öztürk, Ö., & Soytürk, M. (2025). Exploring the interplay of leisure freedom, satisfaction and participation styles among youth in Turkey. Behavioral Sciences, 15(9), 1273. https://doi.org/10.3390/bs15091273
82. Tutar, Ö. F., & Turhan, F. H. (2023). Digital leisure: Transformation of leisure activities. Current Research in Educational Studies, 11(S1), 16–28. https://doi.org/10.34293/education.v11iS1-Oct.6365
83. Türkeş, Ö. (2018). Orada Bir Taşra Var Uzakta. Tanıl Bora (Ed.): Taşraya Bakmak. İletişim Yayınları.
84. Wallerstein, I. (1974). The modern world-system I: Capitalist agriculture and the origins of the European world-economy in the sixteenth century. Academic Press.
85. Willis, P. (1977). Learning to labour: How working class kids get working class jobs. Saxon House.
86. Wood, R. T. A. (2003). The straightedge youth sub-culture: Observations on the complexity of sub-cultural identity. Journal of Youth Studies, 6(1), 33–52. https://doi.org/10.1080/1367626022000051622
87. Wyn, J., & White, R. (1997). Rethinking youth. SAGE.
88. Yağmur, Y. & Tarcan İçigen, E. (2016). Üniversite Öğrencilerinin Sosyalleşme Süreci ve Rekreasyon Faaliyetlerinin İncelenmesi Üzerine Bir Çalışma. ATAD 27 (2). https://doi.org/10.17123/atad.vol27iss20007.
89. Yaman, Ö. M. (2013). Türkiye’de gençlik sosyolojisi çalışmalarına dair bibliyografik değerlendirme. Alternatif Politika, 5(2), 212–240.
90. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Seçkin Yayıncılık.
91. Yin, R. K. (2017). Durum çalışması araştırması uygulamaları (İ. Günbayı, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal çalışma 2014 yılında yayımlanmıştır)
92. Yusufoğlu, Ö. Ş. (2017). Boş zaman faaliyeti olarak akıllı telefonlar ve sosyal yaşam üzerine etkileri: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(5), 2414–2434.