Öz
Bu çalışmada Borsa İstanbul’da pay senedi fiyatlarıyla işlem hacmi arasındaki ilişki 2000/01-2014/06 dönemi için incelenmiştir. Günlük işlem hacmi ile endeks verilerinin kullanıldığı araştırmada regresyon analizinin ve Granger nedensellik testinin yanı sıra Johansen Eşbütünleşme analizi ile VAR Modeli uygulanmıştır. İncelenen dönem için %5 anlamlılık düzeyinde işlem hacmi ve getiri ile getiri oynaklığı arasında eşanlı ve dinamik bir ilişki bulunmuş, fiyat değişimlerinin işlem hacimlerini etkilediği gözlemlenmiştir. Granger nedensellik testi sonuçlarına göre ise fiyat ve hacim hareketleri arasındaki ilişki tek yönlü olup, yönü fiyattan hacme doğrudur. Regresyon analiz sonuçlarını doğrulama için kurulan VAR (Vector Autoregression Model) modelinde de benzer sonuçlar gözlemlenmiş, fiyat hareketlerinin işlem hacimlerinde etkili olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Getiri, Hacim, Borsa İstanbul, Granger Nedensellik Testi, VAR Modeli.
Kaynakça
- Ahmed, H. J. A., Hassan, A. ve Nasir, A. M. D. (2005). The relationship between trading volume, volatility and stock market returns: A test of mixed distribution hypothesis for a pre and post crisis on Kuala Lumpur stock exchange. Investment Management and Financial Innovations, 3: 146-158.
- Badhani, K. N. (2005). Stock price-volume causality at index level. http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=874914, (02.09.2014).
- Acar Boyacıoğlu, M., Güvenek, B. ve Alptekin, V. (2010). Getiri volatilitesi ile işlem hacmi arasındaki ilişki. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (48): 200-217.
- Chuang, W., Liu, H. H. ve Susmel, R. (2012). The bivariate GARCH approach to investigating the relation between stock returns, trading volume, and return volatility. Global Finance Journal, 23 (1): 1-15.
- Chen, G-m., Firth, M. ve Rui, O. M. (2001). The dynamic relation between stock returns, trading volume and volatility. Financial Review, 36 (3): 153-174.
- Clark, P. K. (1973). A subordinated stochastic process model with finite variance for speculative prices. Econometrica, 41 (1): 135-155.
- Clark, J. ve Berko, E. (1997). Foreign investment fluctuations and emerging market stock returns: The case of Mexico. Federal Reserve Bank of New York Staff Reports. New York: Federal Reserve Bank of New York Publishing No: 24.
- Copeland, T. E. (1976). A model of asset trading under the assumption of sequential information arrival. The Journal of Finance, 31 (4): 1149-1168.
- Çukur, S., Gümrah, Ü. ve Üstün Gümrah, M. (2012). İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında hisse senedi getirileri ve işlem hacmi ilişkisi. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 5 (1): 20-35.
- Darrat, A. F., Rahman, S. ve Zhong, M. (2003). Intraday trading volume and return volatility of the DJIA stocks: A note. Journal of Banking & Finance, 27 (10): 2035-2043.
- Deo, M., Srinivasan, K. ve Devanadhen, K. (2008). The empirical relationship between stock returns, trading volume and volatility: Evidence from select Asia-Pacific stock market. European Journal of Economics, Finance and Administrative Sciences, 12: 58-68.
- Darwish, M. (2012). Testing the contemporaneous and causal relationship between trading volume and return in the palestine exchange. International Journal of Economics and Finance, 4 (4): 182-192.
- Epps, T. W. (1975). Security price changes and transaction volumes: Theory and evidence. American Economic Review, 65 (4): 586-597.
- Harris, L. (1986). A transaction data study of weekly and intraday patterns in stock returns. Journal of Financial Economics, 16 (1): 99-117.
- He, L., Yang, S., Xie, W. ve Han, Z. (2014). Contemporaneous and asymmetric properties in the price-volume relationships in China’s agricultural futures market. Emerging Markets Finance & Trade, 50 (1): 148-166.
- Jennings, R. H., Starks, L. T. ve Fellingham, J. C. (1981). An equilibrium model of asset trading with sequential information arrival. Journal of Finance, 36 (1): 143-161.
- Kara, O. ve Kurutkan, M. N. (2014). İş gücü verimliliği ile imalat sektörü büyüme hızı arasındaki ilişki. Route Educational and Social Science Journal, 1 (2): 11-25.
- Gökçe, A. (2002). İMKB’de fiyat-hacim ilişkisi: Granger nedensellik testi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4 (3): 43-48.
- Griffin, J. M., Nardari, F. ve Stulz, R. M. (2007). Do investors trade more when stocks have performed well? Evidence from 46 countries. Review of Financial Studies, 20 (3): 905-951.
- Johansen, S. ve Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and inference on cointegration with applications to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52 (2): 169-210.
- Lamoureux, C. G. ve Lastrapes, W. D. (1990). Heteroskedasticity in stock return data: volume versus GARCH effects. Journal of Finance, 45 (1): 221-229.
- Karpoff, J. M. (1987). The relation between price changes and trading volume: A survey. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 22 (1): 109-126.
- Kıran, B. (2010). İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem hacmi ve getiri volatilitesi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11 (1): 98-108.
- Medeiros, O. R. ve Doornik, B. F. N. (2008). The empirical relationship between stock returns, return volatility and trading volume in the Brazilian stock market. Brazilian Business Review, 5 (1): 01-17.
- Mucuk, M. ve Alptekin, V. (2008). Türkiye'de vergi ve ekonomik büyüme ilişkisi: VAR analizi (1975-2006). Maliye Dergisi, (155): 159-174.
- Okuyan, H. A. ve Erbaykal, E. (2011). İMKB’de yabancı işlemleri ve pay senedi getirileri ilişkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 12 (2): 256-264.
- Saadaoui, F. (2014). The price and trading volume dynamics relationship in the EEX power market: A wavelet modeling. Computational Economics, 42 (1): 47-69.
- Saatcioglu, K. ve Starks, L. T. (1998). The stock price-volume relationship in emerging stock markets: The case of Latin America. International Journal of Forecasting, 14 (2): 215-225.
- Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica, 48 (1): 1-48.
- Tabak, B. M. (2013). The random walk hypothesis and the behavior of foreign capital portfolio flows: The Brazilian stock market case. Applied Financial Economics, 13 (5): 369-378.
- Tarkun, S., Ergür, H. O. ve Aydın, A. F. (2014). İşlem bazlı manipülasyon şirketlerinin vektör otoregresif analizi ile incelenmesi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 5 (1): 37-57.
- Warther, V. A. (1995). Aggregate mutual fund flows and security returns. Journal of Financial Economics, 39 (2-3): 209-235.
- Yardımcıoğlu, F. ve Gülmez, A. (2013). Türk cumhuriyetlerinde ihracat ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel eşbütünleşme ve panel nedensellik analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetim Dergisi, 8 (1): 145-161.
Öz
This paper investigates the stock price-volume relation in Borsa Istanbul for the period 2000/01-2014/06. Regression analysis, Granger Causality Test, Johansen Cointegration Test and VAR Model are applied by using daily index data. It is documented a dynamic and contemporaneous relation between volume and return and return volatility as well at 5 % significance level. In this study, it is found that there is a one-way causality between trading volume and return. In order to verify the results of regression analysis, the VAR Model are also analysed and the results show that the price movements affect the trading volume.
Keywords: Return, Volume, Borsa Istanbul, Granger Causality Test, Vector Autoregression Model.
Kaynakça
- Ahmed, H. J. A., Hassan, A. ve Nasir, A. M. D. (2005). The relationship between trading volume, volatility and stock market returns: A test of mixed distribution hypothesis for a pre and post crisis on Kuala Lumpur stock exchange. Investment Management and Financial Innovations, 3: 146-158.
- Badhani, K. N. (2005). Stock price-volume causality at index level. http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=874914, (02.09.2014).
- Acar Boyacıoğlu, M., Güvenek, B. ve Alptekin, V. (2010). Getiri volatilitesi ile işlem hacmi arasındaki ilişki. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (48): 200-217.
- Chuang, W., Liu, H. H. ve Susmel, R. (2012). The bivariate GARCH approach to investigating the relation between stock returns, trading volume, and return volatility. Global Finance Journal, 23 (1): 1-15.
- Chen, G-m., Firth, M. ve Rui, O. M. (2001). The dynamic relation between stock returns, trading volume and volatility. Financial Review, 36 (3): 153-174.
- Clark, P. K. (1973). A subordinated stochastic process model with finite variance for speculative prices. Econometrica, 41 (1): 135-155.
- Clark, J. ve Berko, E. (1997). Foreign investment fluctuations and emerging market stock returns: The case of Mexico. Federal Reserve Bank of New York Staff Reports. New York: Federal Reserve Bank of New York Publishing No: 24.
- Copeland, T. E. (1976). A model of asset trading under the assumption of sequential information arrival. The Journal of Finance, 31 (4): 1149-1168.
- Çukur, S., Gümrah, Ü. ve Üstün Gümrah, M. (2012). İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında hisse senedi getirileri ve işlem hacmi ilişkisi. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 5 (1): 20-35.
- Darrat, A. F., Rahman, S. ve Zhong, M. (2003). Intraday trading volume and return volatility of the DJIA stocks: A note. Journal of Banking & Finance, 27 (10): 2035-2043.
- Deo, M., Srinivasan, K. ve Devanadhen, K. (2008). The empirical relationship between stock returns, trading volume and volatility: Evidence from select Asia-Pacific stock market. European Journal of Economics, Finance and Administrative Sciences, 12: 58-68.
- Darwish, M. (2012). Testing the contemporaneous and causal relationship between trading volume and return in the palestine exchange. International Journal of Economics and Finance, 4 (4): 182-192.
- Epps, T. W. (1975). Security price changes and transaction volumes: Theory and evidence. American Economic Review, 65 (4): 586-597.
- Harris, L. (1986). A transaction data study of weekly and intraday patterns in stock returns. Journal of Financial Economics, 16 (1): 99-117.
- He, L., Yang, S., Xie, W. ve Han, Z. (2014). Contemporaneous and asymmetric properties in the price-volume relationships in China’s agricultural futures market. Emerging Markets Finance & Trade, 50 (1): 148-166.
- Jennings, R. H., Starks, L. T. ve Fellingham, J. C. (1981). An equilibrium model of asset trading with sequential information arrival. Journal of Finance, 36 (1): 143-161.
- Kara, O. ve Kurutkan, M. N. (2014). İş gücü verimliliği ile imalat sektörü büyüme hızı arasındaki ilişki. Route Educational and Social Science Journal, 1 (2): 11-25.
- Gökçe, A. (2002). İMKB’de fiyat-hacim ilişkisi: Granger nedensellik testi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4 (3): 43-48.
- Griffin, J. M., Nardari, F. ve Stulz, R. M. (2007). Do investors trade more when stocks have performed well? Evidence from 46 countries. Review of Financial Studies, 20 (3): 905-951.
- Johansen, S. ve Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and inference on cointegration with applications to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52 (2): 169-210.
- Lamoureux, C. G. ve Lastrapes, W. D. (1990). Heteroskedasticity in stock return data: volume versus GARCH effects. Journal of Finance, 45 (1): 221-229.
- Karpoff, J. M. (1987). The relation between price changes and trading volume: A survey. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 22 (1): 109-126.
- Kıran, B. (2010). İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem hacmi ve getiri volatilitesi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11 (1): 98-108.
- Medeiros, O. R. ve Doornik, B. F. N. (2008). The empirical relationship between stock returns, return volatility and trading volume in the Brazilian stock market. Brazilian Business Review, 5 (1): 01-17.
- Mucuk, M. ve Alptekin, V. (2008). Türkiye'de vergi ve ekonomik büyüme ilişkisi: VAR analizi (1975-2006). Maliye Dergisi, (155): 159-174.
- Okuyan, H. A. ve Erbaykal, E. (2011). İMKB’de yabancı işlemleri ve pay senedi getirileri ilişkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 12 (2): 256-264.
- Saadaoui, F. (2014). The price and trading volume dynamics relationship in the EEX power market: A wavelet modeling. Computational Economics, 42 (1): 47-69.
- Saatcioglu, K. ve Starks, L. T. (1998). The stock price-volume relationship in emerging stock markets: The case of Latin America. International Journal of Forecasting, 14 (2): 215-225.
- Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica, 48 (1): 1-48.
- Tabak, B. M. (2013). The random walk hypothesis and the behavior of foreign capital portfolio flows: The Brazilian stock market case. Applied Financial Economics, 13 (5): 369-378.
- Tarkun, S., Ergür, H. O. ve Aydın, A. F. (2014). İşlem bazlı manipülasyon şirketlerinin vektör otoregresif analizi ile incelenmesi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 5 (1): 37-57.
- Warther, V. A. (1995). Aggregate mutual fund flows and security returns. Journal of Financial Economics, 39 (2-3): 209-235.
- Yardımcıoğlu, F. ve Gülmez, A. (2013). Türk cumhuriyetlerinde ihracat ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel eşbütünleşme ve panel nedensellik analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetim Dergisi, 8 (1): 145-161.
Ayrıntılar
| Yazarlar | |
|---|---|
| Gönderilme Tarihi | 17 Ekim 2014 |
| Yayımlanma Tarihi | 18 Nisan 2016 |
| DOI | https://doi.org/10.16953/deusbed.89624 |
| IZ | https://izlik.org/JA68JD57TF |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2016 Cilt: 18 Sayı: 1 |
Cited By
Türkiye’de Enerji İthalatının Ödemeler Bilançosuna Etkisinin İncelenmesi
The Journal of International Scientific Researches
https://doi.org/10.23834/isrjournal.1187979
BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE FİYAT VE İŞLEM HACMİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: FREKANS ALANI NEDENSELLİK TESTİNDEN BULGULAR
Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1260516
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Aile Yılı Özel Sayısı Çağrısı
Sayı Editörü
Prof. Dr. NEBİYE KONUK KANDEMİR
Sevgili Araştırmacılar ve Değerli Yazarlar,
Aile, toplumun temel yapı taşıdır ve bireylerin gelişimi ile sosyal yaşamın şekillenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Aile yapıları ve dinamikleri, tarihsel, kültürel ve toplumsal faktörlerle şekillenirken, bu faktörlerin aile içerisinde yaşanan sorunları, ilişkileri ve güç dengelerini nasıl etkilediği büyük bir önem taşımaktadır. 2025 yılı "Aile Yılı" olarak ilan edilmesi, aile olgusunun daha geniş bir perspektiften ele alınmasını ve bu konudaki farkındalığın artırılmasını hedeflemektedir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, "Cilt: 28 Sayı: Özel Sayı" olarak 2026 yılında yayımlanacak olan Aile Yılı Özel Sayısı'na yönelik makale çağrısında bulunmaktadır. Bu özel sayı, aile yapılarını, rollerini ve dinamiklerini inceleyen çalışmalara ev sahipliği yapmayı hedeflemektedir.
Aile ile ilgili çalışmalara olan ihtiyaç, yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de açıktır. Son yıllarda, aile içi ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, çocuk sağlığı ve eğitim gibi konular ön plana çıkmış, bu konularda yapılacak bilimsel araştırmaların önemi artmıştır. Aile Yılı Özel Sayısı'nın hazırlanması, bu kritik meselelerin sistematik bir biçimde incelenmesine ve topluma duyurulmasına olanak sağlayacaktır.
Bu özel sayı, aile dinamiklerini, ilişkilerini ve sorunlarını derinlemesine inceleyen, özgün ve yenilikçi çalışmaları bir araya getirerek, alanında önemli bir kaynak oluşturmayı hedeflemektedir. Ayrıca, uzmanların görüşleri ve çeşitli disiplinlerden gelen katkılar sayesinde, aile kavramına dair güncel bakış açıları sunulacak, toplumsal fayda sağlanacaktır.
Aşağıda, özel sayıda kabul edilebilecek (ama bunlarla sınırlı olmayan) güncellenmiş konular listesi yer almaktadır:
• Aile Yapıları ve Değişimi
• Geleneksel ve Modern Aile Rolleri
• Aile İçi İletişim ve İlişkiler
• Ailedeki Psiko-Sosyal Dinamikler
• Aile İlişkilerinde Kültürel Farklılıklar
• Evlilik ve Boşanma Dinamikleri
• Aile ve Çocuk Gelişimi
• Ebeveynlik Stilleri ve Çocuk Üzerindeki Etkileri
• Aile Ekonomisi ve Sosyal Politika
• Aileyi Etkileyen Toplumsal Değişimler
• Aile ve Eğitim İlişkisi
• Ailede Şiddet ve Koruma Mekanizmaları
• Aile İçi Sağlık ve Refah
• Kadınların Aile İçindeki Rolü ve Değişen Dinamikleri
• Kadın Hakları ve Aile İlişkileri
• Kadının Aile Üyeleriyle İlişkileri ve Güç Dinamikleri
• Ailede Cinsiyet Eşitliği
İki bağımsız anonim hakem tarafından değerlendirmeden geçecek makaleler, kabul edilmesi halinde, Aralık 2026'da yayımlanacak özel sayımızda yer alacaktır. Gelecek sayıların dolmuş olması ve süreçte makale yoğunluğunun bulunması nedeniyle dergimiz, özel sayı dışında makale kabulüne kapalıdır. Özel sayı dışında dergimize gönderilen makaleler iade edilecektir.
Saygılarımızla