THE IMPACT OF DIVERSITY OF BOARD STRUCTURE ON INTELLECTUAL CAPITAL: A RESEARCH ON BIST SUSTAINABILITY INDEX FIRMS

Öz

With the emergence of the knowledge economy, intellectual capital has become an important factor for firms to achieve both sustainable competitive advantage and company value. The boards of directors are seen as important structures that manage and develop the intellectual capital of the companies by the policies they implement and the strategies they follow. Although a number of studies examining the relationship between intellectual capital with board structure diversity in literature, the subject in Turkey has not been observed in any study. It is thought that the study will provide a significant contribution to the literature.
The aim of the study is to investigate the effect of diversity of board structure on intellectual capital. The present study covers the data of the companies included in the BIST Sustainability Index for the period of 2013-2017. Intellectual capital, which is the dependent variable of the study, was calculated by using the intellectual value-added coefficient method. The independent variables of the study are the sub-factors that determine the diversity of the board structure. These are the size of the board of directors, the duality of the CEO, the ratio of female members, the ratio of foreign members and the ratio of independent members. Also in the study, three control variables has been used. These are company size, return on assets and return on equity. Multiple regression analysis has been used to determine the relationship between variables. As a result of the analysis, it has been determined that the female member ratio and the independent member ratio has a significant negative impact on intellectual capital. In addition, no statistically significant cause-effect relationship was found between board size, foreign member ratio, CEO duality, firm size, return on assets and return on equity on intellectual capital.

Anahtar Kelimeler

• Board Structure,Intellectual Capital,BIST Sustainability Index,Resource Dependency Theory

YÖNETİM KURULU YAPISI ÇEŞİTLİLİĞİNİN ENTELEKTÜEL SERMAYE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİ FİRMALARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bilgi ekonomisinin ortaya çıkışı ile birlikte entelektüel sermaye, firmalar için hem sürdürülebilir rekabet avantajı elde etme hem de firma değerinin artırılması noktasında önemli bir unsur haline gelmiştir. Yönetim kurulları ise uyguladıkları politikalar ve izledikleri stratejilerle, firmaların entelektüel sermayesini yöneten ve geliştiren önemli yapılar olarak görülmektedir. Yabancı literatürde yönetim kurulu yapısı çeşitliliği ile entelektüel sermaye arasındaki ilişkiyi inceleyen çok sayıda çalışma olmasına rağmen, Türkiye’de konu ile ilgili yapılmış herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu yönü ile özgün olan çalışmanın literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Çalışmanın amacı, yönetim kurulu yapısı çeşitliliğinin entelektüel sermaye üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışma, günümüz itibariyle BİST Sürdürülebilirlik Endeksi’nde yer alan firmaların 2013-2017 zaman aralığındaki verilerini kapsamaktadır. Çalışmanın bağımlı değişkeni olan entelektüel sermaye, entelektüel katma değer katsayısı yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışmanın bağımsız değişkenleri ise yönetim kurulu yapısı çeşitliliğini belirleyen alt faktörlerdir. Bunlar; yönetim kurulu büyüklüğü, CEO ikiliği, kadın üye oranı, yabancı üye oranı ve bağımsız üye oranıdır. Ayrıca çalışmada; firma büyüklüğü, aktif karlılık oranı ve özsermaye karlılık oranı olmak üzere üç adet kontrol değişkeni kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesinde, çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda, kadın üye oranı ile bağımsız üye oranının entelektüel sermaye üzerinde anlamlı-negatif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, yönetim kurulu büyüklüğü, CEO ikiliği, yabancı üye oranı, aktif karlılık oranı, firma büyüklüğü ve özsermaye karlılık oranı ile entelektüel sermaye arasında istatistikî olarak anlamlı bir neden-sonuç ilişkisi bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yönetim Kurulu Yapısı,Entelektüel Sermaye,BİST Sürdürülebilirlik Endeksi,Kaynak Bağımlılığı Teorisi

Kaynakça

1. Abdullah, S. N. (2004). Board composition, ceo duality and performance among Malaysian listed companies, corporate governance. The International Journal of Business in Society, 4(4), 47–61.
2. Abeysekera, I. & Guthrie, J. (2005). An empirical investigation of annual reporting trends of intellectual capital in Sri Lank. Critical Perspectives on Accounting, 16(3), 151-163.
3. Alizadeh, R., Chashmi, S., & Bahnamiri, A. (2014). Corporate governance and intellectual capital. Management Science Letters, 4(1), 181-186.
4. Al-Musalli, M.A. & Ku Ismail, K.N.I. (2012). Intelectual capital and board characteristics of GCC banks. Procedia Economics and Finance, 2, 219-226.
5. Al-Najjar, B. & Kılınçarslan, E. (2016). The effect of ownership structure on dividend policy: Evidence from Turkey. Corporate governance-The International Journal of Business in Society, 16(1), 135-161.
6. Ararat, M., Aksu, M.H., & Tansel Cetin, A. (2010). Impact of board diversity on boards’ monitoring ıntensity and firm performance: Evidence from the İstanbul stock exchange. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1572283, (Erişim Tarihi: 25.02.2019).
7. Ararat, M., Orbay H., & Yurtoğlu, B. B. (2010). The effects of board independence in controlled firms: Evidence from Turkey. https://ssrn.com /abstract=1663403, (Erişim Tarihi: 25.02.2019).
8. Atamer, M. (2006). Halka açık anonim şirketlerde kurumsal yönetim ve doğrudan yabancı yatırımlar açısından değerlendirilmesi. Hazine Müsteşarlığı Uzmanlık Tezi, Ankara.

9. Bayraktaroğlu, A. E. (2015). Türk imalat sanayiinde faaliyet gösteren firmaların entelektüel sermaye kullanım etkinliği ve firma performansı ilişkisi. (Yayınlanmış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
10. Bontis, N. (2001). Assessing knowledge assets: A review of the models used to measure intellectual capital. International Journal of Management Review, 3(1), 41-60.
11. Bozzolan, S., Favotto, F., & Ricceri, F. (2003). Italian annual intellectual capital disclosure: Journal of Intellectual Capital, 4(4), 543-558.
12. Corporate Governance Forum of Turkey, 2017 5th Annual Report: Women on Board – Turkey. https://iwdturkey.sabanciuniv.edu/sites /iwdturkey.sabanciuniv.edu/files/2018report_20180214_dijital.pdf, (Erişim Tarihi: 25.02.2019)
13. Çalışkan, M. & Kurt, N. (2016). Türkiye’de yönetim kurullarının karakteristikleri: Anadolu 500 firmalarına ilişkin görünüm. İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(1), 161-185.
14. Çalışkan, N. & İçke, T. (2011). Turkish corporate governance principles and its implications for ISE corporate governance index companies. Journal of Accounting and Finance, 11(1), 60 – 75.
15. Dinç, E. & Abdioğlu, H. (2009). İşletmelerde kurumsal yönetim anlayışı ve muhasebe bilgi sistemi ilişkisi: İMKB-100 şirketleri üzerine ampirik bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21), 157-184.
16. Dönmez, A. & Erol, İ. (2016). Entelektüel sermayenin ölçülmesi: VAIC yöntemi yardımıyla BİST-Sürdürülebilirlik Endeksi işletmeleri üzerine bir uygulama. İSMMMO, 27-56.
17. Ehikioya, B. I. (2009). Corporate governance structure and firm performance in developing economies: Evidence from Nigeria. Corporate Governance International Journal of Business in Society, 9(3), 231-243.
18. Fama, E. F. (1980). Agency problems and the theory of the firm:.Journal of Political Economy, 88(2), 288-307.
19. Fasial, M., Hassan M., Shahid, M.S., Rizwan, M. & Qureshi, Z. A. (2016). The effect of corporate governance on intellectual capital efficiency: Evidence from KSE listed commercial banks. Sci. Int. (Lahore), 28(4), 353-361.
20. Garcia-Sanchez, I. M., Cuadrado-Ballesteros, B., & Sepulveda, C. (2014). Does media pressure moderate csr disclosures by external directors?. Management Decision, 52(6), 1014-1045.
21. Gazibey, Y., Türen, U., & Gökmen, Y. (2012). Yerel enerji fiyatlarının doğrudan yabancı yatırım çekebilme gücü üzerindeki etkisi. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 181-194.
22. Görmüş, A. Ş. (2009). Entelektüel sermaye ve insan kaynakları yönetiminin artan önemi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İ.İ.B.F Dergisi, 6(1), 57-75.
23. Guo, Z. & Kga, U. K. (2012). Corporate governance and firm performance of listed firms in Sri Lanka. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 40, 664-667.
24. Hatane, S.E. & Tertiadjajadi, A. (2017), The impact of corporate governance on intellectual capital and firm value: Evidence from Indonesia and Malaysia consumer goods. International Journal of Management and Appied Science, 3(9), 78-83.
25. Ho, C. A. & Williams, S. M. (2003). International comparative analysis of the association between board structure and the efficiency of value added by a firm from its physical capital and intellectual capital resources. The International Journal of Accounting, 38(4), 465-491.
26. Isanzu, J. N. (2015). Impact of intelectual capital of financial performance of banks in Tanzania. Journal of International Business Research and Marketing, 1(1), 16-23.
27. Jafari, E. (2013). Intelectual capital and its effects on firms’ market value and financial performance in Iran: An investigating pulic model. Research Journal of Recent Sciences, 2(3), 1-6.
28. Jensen, M. C. & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360.
29. Kalaycı, Ş. (2009). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti.
30. Kamal, M. H. M., Mat, R.C., Abdul Rahim, N., Husin, H., & Bin İsmail, I. (2012). Intelectual capital and firm performance of commercial banks in Malaysia. Asian Economic and Financial Review, 2 (4), 577-590.
31. Kannan, G. & Aulbur, W. G. (2004). Intellectual capital: Measurement effectiveness. Journal of Intellectual Capital, 5(3), 389‐413.
32. Kanter, R. (1977). Some effects of proportions on group life: Skewed sex ratios and responses to token women. American Journal of Sociology, 82(5), 965-990.
33. Khan, Y.K. & Teziovski, M. (2014). The effects of intellectual capital on performance in Australian small and medium enterprises (SMES). Australia and New Zealand Academy of Management, 1-29.
34. Komala, I. & Fuad (2017). The effects of board diversity on intellectual capital performance: An empirical study from knowledge-intensive companies in Indonesia, journal of accounting. Finance and Autiding Studies, 3(4), 137-134.
35. Lorsch, J. W. & Maciver, E. (1989). Pawns or potentates: Reality of America's corporate boards. Brighton, Massachusetts: Harvard Business Review Press.
36. Lückerath-Rovers, M. (2009). Female directors on corporate boards provide legitimacy to a company: A resource dependency perspective: Management Online Review, 1-13.
37. Mahmudi, B. & Nurhayati, E. (2014). The influence of board governance characteristics on intellectual capital performance (empirical study on listed banks in beı 2008 – 2012): Rev. Integr. Bus. Econ. Res., 4(1), 417-430.
38. Meressa, H.A. (2016). The effect of corporate governance on intellectual capital performance of commercial banks in Ethiopia: an analysis of random effects: Journal of Economics and Sustaniable Development, 7(15), 110-118.
39. Miller, T. & Triana, M. (2009). Demographic diversity in the boardroom: mediators of the board diversity–firm performance relationship: Journal of Management Studies, 46(5), 755-786.
40. Nalikka, A. (2009). Impact of gender diversity on voluntary disclosure in annual reports: Accounting & Taxation, 1, 101-113.
41. Oba, V.C., Ibinkule, J., & Damagum, Y. M. (2013). The impact of board on intellectual capital disclosures in Nigeria. Journal of Accounting and Management, 3(1),65-80.
42. OECD (2015). Principles of Corporate Governance. https://www.oecd.org/daf/ca/Corporate-Governance-Principles-ENG.pdf, (Erişim Tarihi: 27.02.2019).
43. Oxelheim, L. & Randoy, T. (2003). The impact of foreign board membership on firm value: Journal of Banking & Finance, 27(12), 2369-2392.
44. Özdemir, O. & Hayran, M. (1996). Klinik araştırmalarda veri analizi nasıl yapılır?: Turk J. Gastroenterol, (7), 101-110.
45. Pfeffer, J. & Salancik, G. R. (1978). The external control of organizations: A resource - dependence perspective. New York: Harper & Row.
46. Piri, P. & Nateghian, L. (2015). The effect of board characteristics on intellectual capital: A case study from listed companies at Tehran Stock Exchange: Science Journal, 36(3), 2853-2862.
47. Pratama, B. C. (2016). The impact of intellectual capitalof Indonesian’s high-tech company on firm’s financial and market performance: International Journal and Research in Accounting, Finance and Managemet Sciences, 6(4), 73-81.
48. Randoy, T., Thomsen, S., & Oxelheim, L. (2006). A nordic perspective on corporate board diversity. http://www.nordicinnovation.org/Global /_Publications/Reports/2006/The%20performance%20effects%20of%20board%20diversity%20in%20Nordic%20Firms.pdf (Erişim Tarihi: 24.02.2019).
49. Rasmini, N.K., Wirakusuma, M.G., & Yuniash, N.W. (2014). The effect of board diversity on the extent of intellectual capital disclosure (empirical study in Indonesian stocks Exchange). Asia Pasific Journal of Accounting and Finance, 3(1), 45-58.
50. Reeds, K. (2000). The dynamics of intellectual capital. Ph.D. Dissertation: The University of Connecticut.
51. Robbins, S. & Judge, T.A. (2007). Organizational behavior. New Jersey: Prentice-Hall.
52. Roos, G. & Roos, J.(1997). Measuring your company's intellectual performance: Long Range Planning, 30 (3), 413-426.
53. Rosenstein, S. & Wyatt, J.G. (1990). Outside directors, board independence and shareholder wealth: Journal of Financial Economics, 26, 175–191.
54. Ruigrok, W., Peck, S., Tacheva, S., Greve, P., & Hu, Y. (2006). The determinants and effects of board nomination committees. Journal of Management & Governance, 10(2), 119-148.
55. Sakur, R. (2017). Entelektüel sermaye ile firma finansal performansı ilişkisi: BİST’te işlem gören bankalar üzerine bir ekonometrik analiz: International Conference on Eurasian Economies. 550-555.
56. Selekler-Gökşen, N. & Karataş, A. (2008). Board structure and performance in an emerging economy: Turkey: Int. J. Business Governance and Ethics, 4(2), 132–147.
57. Siciliano, J. I. (1996). The relationship of board member diversity to organizational performance: Journal of Business Ethics, 15(12), 1313-1320.
58. Stewart, T. A. (1997). Entelektüel sermaye kuruluşların yeni zenginliği. İstanbul: MESS Yayın.
59. Sumedrea, S. (2013). Intellectual capital and firm performance: A dynamic relationship in crisis time. Procedia Economy, 137-143.
60. Swartz, N.P. & Firer, S. (2005). Board structure and intellectual capital performance in South Africa. Meditari Accountancy Research, 13(2), 145-166.
61. Şahin, K., Artan, S., & Tuysuz, S. (2015). The moderating effects of a board of directors on FDI’s international diversification in Turkey. International Journal of Organizational Analysis, 23(1), 61-88.
62. Tejedo-Romero F., Filipe Ferraz Esteves Araujo, J. & Luiz Emmendoerfer, M. (2017). Corporate governance mechanisms and intellectual capital. Review of Business Management, 19, 394-414.
63. Ting, W.K.I. & Lean, H.H. (2009). Intellectual capital performance of financial institutions in Malaysia: Journal of Intellectual Capital, 10 (4), 588-599.
64. Türk Ticaret Kanunu (2011, 14 Şubat). Resmi Gazete (Sayı: 27846). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/02 /20110214-1-1.htm
65. Ülgen, H. & Mirze, K. (2010), İşletmelerde stratejik yönetim. İstanbul: Beta Yayınevi.
66. Vazifehdoust, H., Khajenasir, M. R., & Karami, H. (2014). The study on the effect on intellectual capital on firm performance: Evidence from Tehran Stock Exchange. Management Science Letters, (4), 559-566.
67. Verduijin, K. (2013). From knowledge to firm performance: An empirical analysis of intelectual capital impact in Polish and Dutch listed firms. Management and Business Administration, 22, 114-138.
68. Williams, S. M. (2001). Is intellectual capital performance and disclosure practices related?. Journal of Intellectual Capital, 2(3), 192-203.
69. Young, M.N., Ahlstrom, D., Bruton, G.D., & Chan, E. S. (2001). The resource dependence, service and control functions of boards of directors in Hong Kong and Taiwanese firms. Asia Pacific Journal of Management, 18, 223–244.
70. Yörük, N. & Erdem M. S. (2008). Entelektüel sermaye ve unsurlarının İMKB’de işlem gören otomotiv sektörü firmalarının finansal performansı üzerine etkisi. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 397-413.
71. Yu, K. Y., Ng, H.T., Wong, W.K., Chu, S.K.W., & Chan, K. H. (2010). An empirical study of the impact of intellectual capital performance on business performance. The 7th International Conference on Intellectual Capital, 1-11.
72. Zahn, M.V.D. (2006). Impact of gender of ethnic composition of South aAfrican boards of directors on intelectual capital performance, corporate board: Role, Duties & Composition, 2(1), 7-22.
73. Zahra, S. A. & Pearce, J. A. (1989). Boards of directors and corporate financial performance: A review and integrative model. Journal of Management, 15(2), 291-334.