“Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi

Erkan Özduran

doi:10.18614/deutip.1174522

“Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Sağlık ile ilişkili bilgilere ulaşmak için internet kullanımı günden güne artmaktadır. Ancak bu bilgilerin güvenilirliği ve anlaşılırlığı üzerinde endişeler bulunmaktadır. Çalışmamızda bel ağrısı ile ilgili internet kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin (HEM) okunabilirliğini, güvenilirliğini ve kalitesini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: 26 Şubat 2022’de Google arama motorunda “Bel ağrısı” terimi aratılarak çalışma için uygun ilk 100 internet sitesi tespit edildi. İnternet-sitelerinin okunabilirlikleri Ateşman okunabilirlik formülüyle değerlendirildi. İnternet-sitelerinin güvenilirlikleri “Journal of the American Medical Association (JAMA) Benchmark” kriter skoru ile, kalite değerlendirmesi DISCERN skoru ve “Health on the Net Foundation code of conduct (HONcode)” varlığı ve popüleritesi ise ALEXA ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda metin bölümleri incelendiğinde ortalama Ateşman okunabilirlik skorunun 61,09±7,31 (orta güçlükte) olduğu tespit edilmiştir. JAMA skorları ortalama değeri 1,46±0,91 (düşük güvenilir) ve internet sitelerinin %12’si yüksek güvenilir tespit edilmiştir. Ortalama DISCERN skoru 34,08±11,74 (kötü kalite) tespit edilmiştir. %17 internet sitesinde HONcode varlığı tespit edilmiştir. İnternet sitelerin kaynakları ile güvenilirlik ve kalite skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Sonuç: Bel ağrısı ile ilişkili Türkçe internet kaynaklı HEM’nin okunabilirlik düzeyinin orta güçlükte olduğu, düşük güvenilirlik ve kötü kalite içerdiği saptandı. İnternet siteleri hazırlanırken internet kaynaklı HEM’nin halkın eğitim düzeyine uygun okunabilirlik derecesine ve güvenilir içeriğe sahip olması gerektiğini düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Henschke N, Maher CG, Refshauge KM, Herbert, R. D., Cumming, R. G., Bleasel, J., et al. Characteristics of patients with acute low back pain presenting to primary care in Australia. Clin J Pain. 2009;25(1):5-11.
2. Itz CJ, Geurts JW, van Kleef M, Nelemans P. Clinical course of non-specific low back pain: a systematic review of prospective cohort studies set in primary care. Eur J Pain. 2013;17(1):5-15.
3. Hartvigsen J, Hancock MJ, Kongsted A, Louw, Q., Ferreira, M. L., Genevay, S., et al. What low back pain is and why we need to pay attention. Lancet. 2018;391(10137):2356-2367.
4. Wenger HC, Cifu AS. Treatment of Low Back Pain. JAMA. 2017;318(8):743-744.
5. Wang SW, Capo JT, Orillaza N. Readability and comprehensibility of patient education material in hand-related web sites. J Hand Surg Am. 2009;34(7):1308-1315
6. Guo WJ, Wang WK, Xu D, Qiao Z, Shi YL, Luo P. Evaluating the Quality, Content, and Readability of Online Resources for Failed Back Spinal Surgery. Spine (Phila Pa 1976). 2019;44(7):494-502.
7. Han A, Carayannopoulos AG. Readability of Patient Education Materials in Physical Medicine and Rehabilitation (PM&R): A Comparative Cross-Sectional Study. PM R. 2020;12(4):368-373.
8. Guo WJ, Wang WK, Xu D, Qiao Z, Shi YL, Luo P. Evaluating the Quality, Content, and Readability of Online Resources for Failed Back Spinal Surgery. Spine (Phila Pa 1976). 2019;44(7):494-502.

9. Hendrick PA, Ahmed OH, Bankier SS, Chan, T. J., Crawford, S. A., Ryder, C. R. et al. Acute low back pain information online: an evaluation of quality, content accuracy and readability of related websites. Man Ther. 2012;17(4):318-324.
10. Járomi M, Szilágyi B, Velényi A, Leidecker, E., Raposa, B. L., Hock, M. et al. Assessment of health-related quality of life and patient's knowledge in chronic non-specific low back pain. BMC Public Health. 2021;21(Suppl 1):1479.
11. Johnson, 2022. Worldwide desktop market share of leading search engines from January 2010 to January 2022 Available at https://www.statista.com/statistics/216573/worldwide-market-share-of-search-engines/ (accessed 01 March 2022).
12. Basavakumar, D., Flegg, M., Eccles, J., Ghezzi, P. Accuracy, completeness and accessibility of online information on fibromyalgia. Rheumatology international, 2019;39(4),735–742.
13. Arif, N., Ghezzi, P. Quality of online information on breast cancer treatment options. Breast (Edinburgh, Scotland), 2018;37, 6–12.
14. Eysenbach, G., Köhler, C. How do consumers search for and appraise health information on the world wide web? Qualitative study using focus groups, usability tests, and in-depth interviews. BMJ (Clinical research ed.), 2002;324(7337), 573–577.
15. Zeldman J. Taking Your Talent to the Web: A Guide for the Transitioning Designer. Indianapolis: New Riders; 2001.
16. Charnock D, Shepperd S, Needham G, Gann R. DISCERN: an instrument for judging the quality of written consumer health information on treatment choices. J Epidemiol Community Health. 1999;53(2):105-111.
17. Silberg, W. M., Lundberg, G. D., Musacchio, R. A. Assessing, controlling, and assuring the quality of medical information on the Internet: Caveant lector et viewor--Let the reader and viewer beware. JAMA, 1997;277(15), 1244–1245.
18. Weil, A. G., Bojanowski, M. W., Jamart, J., Gustin, T., Lévêque, M. Evaluation of the quality of information on the Internet available to patients undergoing cervical spine surgery. World neurosurgery, 2014;82(1-2), e31–e39.
19. Boyer, C., Selby, M., Appel, R. D. The Health On the Net Code of Conduct for medical and health web sites. Studies in health technology and informatics, 1998;52 Pt 2, 1163–1166.
20. Boyer, C., Baujard, V., Geissbuhler, A. Evolution of health web certification through the HONcode experience. Studies in health technology and informatics, 2011;169, 53–57.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Rehabilitasyon

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erkan Özduran ^*
0000-0003-3425-313X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

26 Nisan 2022

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 36 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18614/deutip.1174522

IZ

https://izlik.org/JA36MZ42WL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özduran, E. (2022). “Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 36(2), 135-150. https://doi.org/10.18614/deutip.1174522

AMA

1.Özduran E. “Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi. DEU Tıp Derg. 2022;36(2):135-150. doi:10.18614/deutip.1174522

Chicago

Özduran, Erkan. 2022. “‘Bel Ağrısı’ ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36 (2): 135-50. https://doi.org/10.18614/deutip.1174522.

EndNote

Özduran E (01 Ağustos 2022) “Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36 2 135–150.

IEEE

[1]E. Özduran, “‘Bel Ağrısı’ ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi”, DEU Tıp Derg, c. 36, sy 2, ss. 135–150, Ağu. 2022, doi: 10.18614/deutip.1174522.

ISNAD

Özduran, Erkan. “‘Bel Ağrısı’ ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36/2 (01 Ağustos 2022): 135-150. https://doi.org/10.18614/deutip.1174522.

JAMA

1.Özduran E. “Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi. DEU Tıp Derg. 2022;36:135–150.

MLA

Özduran, Erkan. “‘Bel Ağrısı’ ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, c. 36, sy 2, Ağustos 2022, ss. 135-50, doi:10.18614/deutip.1174522.

Vancouver

1.Erkan Özduran. “Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi. DEU Tıp Derg. 01 Ağustos 2022;36(2):135-50. doi:10.18614/deutip.1174522

Kardiyovasküler Hastalıklarda Egzersiz Konulu Çevrimiçi Bilgilerin İçeriğinin, Kalitesinin ve Okunabilirliğinin Araştırılması

KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1622151

Readability analysis of breast cancer resources shared on X—implications for patient education and the potential of AI

Breast Cancer Research and Treatment

https://doi.org/10.1007/s10549-025-07799-z

Revolutionizing patient care: assessing ai-created discharge education for total hip replacement patients

BMC Medical Education

https://doi.org/10.1186/s12909-025-08186-4

Optimizing Large Language Model Responses to Medical Queries: a Cross-sectional Study On the Effective Use of Chatgpt for Cancer-related Questions

Journal of Medical Systems

https://doi.org/10.1007/s10916-026-02344-x

Reliable, neutral, and comprehensive, or their antithesis? A cross-sectional analysis of electroconvulsive therapy-related video quality across TikTok, BiliBili, and YouTube

Frontiers in Public Health

https://doi.org/10.3389/fpubh.2026.1796766

An infodemiological analysis of arabic online educational content on low back pain: Insights into quality and reliability

Journal of Public Health Research

https://doi.org/10.1177/22799036261441327

Readability and Understandability of Turkish Migraine Websites: An Evaluation of Fifty Online Resources

Cukurova Anestezi ve Cerrahi Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.36516/jocass.1806384

“Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi

“Bel Ağrısı” ile İlgili Türkçe İnternet Kaynaklı Hasta Eğitim Materyallerinin Okunabilirliklerinin Değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Examining the Content, Quality, and Readability of Online Information on Exercise for Temporomandibular Joint Pain

Üniversite Sınavına Hazırlanan Lise Öğrencilerine Yönelik İnfografik Beslenme E-Rehberinin Geliştirilmesi

YAŞLILARDA EGZERSİZ İLE İLGİLİ TÜRKÇE WEB SİTELERİNİN OKUNABİLİRLİK, GÜVENİRLİK VE KALİTE AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Kardiyovasküler Hastalıklarda Egzersiz Konulu Çevrimiçi Bilgilerin İçeriğinin, Kalitesinin ve Okunabilirliğinin Araştırılması

Readability analysis of breast cancer resources shared on X—implications for patient education and the potential of AI

Revolutionizing patient care: assessing ai-created discharge education for total hip replacement patients

Optimizing Large Language Model Responses to Medical Queries: a Cross-sectional Study On the Effective Use of Chatgpt for Cancer-related Questions

Quality and Reliability of HPV Vaccine Information on YouTube: A Cross-Sectional Study using Multiple Scales

The quality and reliability of short videos about rheumatoid arthritis on Bilibili and TikTok: Cross-sectional study

Artificial intelligence in pain: A comprehensive review

Reliable, neutral, and comprehensive, or their antithesis? A cross-sectional analysis of electroconvulsive therapy-related video quality across TikTok, BiliBili, and YouTube

An infodemiological analysis of arabic online educational content on low back pain: Insights into quality and reliability

Readability and Understandability of Turkish Migraine Websites: An Evaluation of Fifty Online Resources