Nepeta transcaucasica Grossh. Esansiyel Yağının Bazı Kültür Bitkileri ve Zararlı Otlar Üzerinde Herbisidal Etkisinin İncelenmesi
Öz
Nepeta transcaucasica Grossh.’dan ekstrakte edilen esansiyel yağın (EY) bazı kültür bitkileri (Zea mays, Hordeum vulgare, Triticum aestivum) ve zararlı otların (Cynodon dactylon, Amaranthus retroflexus, Onopordium acanthium) tohum çimlenmesi ve fide büyümesi üzerinde herbisidal etkileri araştırılmıştır. EY, N. transcaucasica’dan hidrodistilasyon yöntemiyle elde edilmiş ve bitkilere ait tohumlar 0, 2, 5, 10 ve 20 µL/L EY konsantrasyonlarında Petri ortamında çimlenmeye maruz bırakılmıştır. Tohumların çimlenme yüzdeleri (günlük) ve fidelerin kök-gövde uzunlukları ile kuru ağırlıkları (6. gün) belirlenmiştir. İlave olarak, çimlenmenin 12., 24. ve 72. saatlerinde tohumların endospermlerinde α-amilaz aktivitesi ölçülmüştür. Çalışmada GC/MS ile analiz edilen N. transcaucasica’dan elde edilen EY’nin, en fazla nepetalakton (%93.75) içerdiği belirlenmiştir. EY, tüm konsantrasyonlarında, zararlı ot tohumlarının çimlenmesini hem geciktirmiş hem de önemli oranda inhibe etmiştir. İnhibisyon derecesi artan EY konsantrasyonuna bağlı olarak yükselmiştir. EY uygulamaları, çimlenen zararlı ot tohumlarında fide kök-gövde uzunlukları ve kuru ağırlık üzerinde de güçlü inhibisyona neden olmuştur. Buna karşılık mısır, arpa ve buğday tohumlarının çimlenmesi EY konsantrasyonları ile hafif inhibe olmuştur. EY uygulamaları, zararlı ot tohumlarının α-amilaz aktivitesi üzerinde, çimlenme yüzdesinde olduğu gibi, güçlü inhibisyon yapamamış ve sadece ilk 24. saatte enzimi önemli oranda inhibe etmiştir. Aynı uygulamalar, arpa ve buğday tohumlarında α-amilaz aktivitesini stimüle ederken, mısırda hafif inhibisyona neden olmuştur. Sonuçlarımız, N. transcaucasica’dan elde edilen EY’nin çalışılan zararlı otların tarımsal alanlarda mücadelesinde, doğal bir herbisit olarak kullanılabilme potansiyelini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Amilaz,Fitotoksisite,Esansiyel yağ,Çimlenme,Biyoherbisit,Allelopati
Kaynakça
- Abrahim, D., Braguini, W.L., Kelmer-Bracht, A.M., Ishii-Iwamoto, E.L. (2000). Effects of four monoterpenes on germination, primary root growth, and mitochondrial respiration of maize. Journal of Chemical Ecology, 26: 611-624.
- Angelini, L.G., Carpanese, G., Cioni, P. L., Morelli, I., Macchia, M. and Flamini, G. (2003). Essential oils from mediterranean Lamiaceae as weed germination inhibitors. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 51: 6158-6164.
- Başer, K. H. C., Kırımer N., Kürkçüoğlu M., Demirci B. (2000). Essentıal oils of Nepeta species growing in Turkey. Chemistry of Natural Compounds,36 (4), 356.
- Çalı, İ.Ö. (2005). Cyprodinil uygulamasının domates (Lycopersicon esculentum Mill.) poleninin morfolojisi ve fertilitesi üzerine etkileri, C.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi, 26 (1), 26-34.
- Daferera, D. J., Basil, N. Z., Polissiou, M. G. (2002). The effectiveness of plant essential oils on the growth of Botrytis cinerea, Fusarium sp. and Clavibacter michiganensis sub sp. Michiganensis. Crop Protection, (22), 39-44.
- Dereboylu, AE, Tort, N. (2010). Bazı aktivatör ve fungisit uygulamalarının Cucumis sativus L. (hıyar) bitkisinde verim-kalite üzerine etkisi. C.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi, 31(1), 30-42.
- Dirmenci, T. 2005. A new subspecies of Nepeta (Lamiaceae) from Turkey. Bot J Linn Soc,147, 229–233. doi:10.1111/j.1095-8339. 2005.00355.
- Gupta, K, Wagle, DS. (1980). Changes in antinutritional factors during germination in Phaseolus mungoreous, and Phaseolus aureus (T1). J Food Sci, 45:395–397.Inderjit Callaway, R.S. (2003). Experimental designs for the study of allelopathy. Plant and Soil 256, 1-11.
- İşcan, G., Bülent Köse, Y., Demirci, B., Hüsnü Can Başer, K. (2011). Anticandidal activity of the essential oil of Nepeta transcaucasica Grossh. Chemıstry & Biodiversıty, 8, 2144-2148.
- Kordali, S., Cakir, A. and Sutay, S. (2007). Inhibitory effects of monoterpenes on seed germination and seedling growth. Zeıtschrift Fur Naturforschung Sectıon C-A Journal Of Biosciences, 62, 207-214.