Araştırma Makalesi

DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915)

Sayı: 32 (Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale) 1 Mart 2023
PDF İndir
TR

DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915)

Öz

Diyarbakır, Anadolu’da tarih boyunca farklı etnik ve dini grupların yaşadığı bir yer olması hasebiyle 19. yüzyılın başından itibaren farklı misyoner grupların hedefi haline gelmiştir. Misyonerlerin Diyarbakır’a yönelmelerindeki temel amaç Hristiyanlığı yaymak olarak görülse de arka planda siyasi ve ekonomik çıkarlar yatmaktaydı. bu gayeyle de ilk olarak 1830 yılında Board misyonerleri olan H.G.O. Mr. Dwight ve Eli Smith Ermeni, Kürt ve Nasturilerin yaşadığı yerlere bu halklar hakkında araştırma yapmak üzere görevlendirilmişlerdir. Yapılan tüm çalışma ve araştırmalar neticesinde 1835 yılında Musul, Diyarbakır ve İran’ın Urmiye bölgesinin oluşturduğu üçgende bir misyonerlik merkezi kurulması kararlaştırılmıştır. Diyarbakır ise Musul’a yönelik faaliyetlerin ikmal üssü olarak düşünülmüştür. Dr. Ashel Grant 1839 yılında çalışmaları daha da genişletmek için Diyarbakır’a geldiğinde halkın batılılara ve misyonerlere karşı tepkinin olduğunu görmüştür. Daha sonra Diyarbakır’a gelen Board misyonerleri Ermeniler arasında Protestanlığı ve ayrılıkçı fikirlerini yaymak için ilk olarak kiliseler daha sonra da okul, dispanser, hastane ve yetimhaneler açmışlardır. Ancak bu kurumlarda yürütülen faaliyetler kimi zaman sakıncalı görülerek Diyarbakır yöneticilerinin tepkisine neden olmuştur. Bu nedenle bazı misyoner ve yerel yardımcılarının bir kısmı sürgün edilmiş, bazıları ise tutuklanmıştır. Yerel yöneticilerin Board misyonerlerine karşı olan tavrı yerel halkın da misyonerlere olan tutumlarını etkilemiş ve zararlı faaliyet yürüten misyonerlerin evleri yağmalanmış, bazı misyoner ve yardımcıları şiddete maruz kalmışlardır. Tüm bunlara rağmen kimi zaman Diyarbakır’daki yerel yöneticilerin misyonerler ile kurmuş oldukları dostane ilişkiler neticesinde Board misyonerleri gerek Diyarbakır’da gerekte çevresinde daha rahat faaliyet gösterme imkânı da bulabilmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. BOA, DH.ŞFR\ 233-103, R-17-01-1315.
  2. BOA, DH.ŞFR\ 235-21, R-16-02-1315.
  3. BOA, HR.İD., 1666/64, M-18.09.1915.
  4. BOA, HR.İD., 1666/67-1,3, M-07.04.1920.
  5. BOA, HR.SYS\ 65-43, M-22-04-1896.
  6. Arizona Republican, 09 April 1896, Image 1.
  7. Barton, L.J. (1908). Daybreak in Turkey. Pilgrim Press.
  8. Bird, M.R.S. (1899). Persian women and their Creed, Church Missionary Socıety Salısbury Square. E. G.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2022

Kabul Tarihi

13 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 32 (Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale)

Kaynak Göster

APA
Akkoyun, G. (2023). DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale), 495-519. https://izlik.org/JA38PR85ML
AMA
1.Akkoyun G. DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915). DÜSBED. 2023;(32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale):495-519. https://izlik.org/JA38PR85ML
Chicago
Akkoyun, Gülşen. 2023. “DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915)”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale): 495-519. https://izlik.org/JA38PR85ML.
EndNote
Akkoyun G (01 Mart 2023) DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale) 495–519.
IEEE
[1]G. Akkoyun, “DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915)”, DÜSBED, sy 32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale), ss. 495–519, Mar. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38PR85ML
ISNAD
Akkoyun, Gülşen. “DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915)”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale) (01 Mart 2023): 495-519. https://izlik.org/JA38PR85ML.
JAMA
1.Akkoyun G. DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915). DÜSBED. 2023;:495–519.
MLA
Akkoyun, Gülşen. “DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915)”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale), Mart 2023, ss. 495-19, https://izlik.org/JA38PR85ML.
Vancouver
1.Gülşen Akkoyun. DİYARBAKIR HALKI VE YÖNETİCİLERİNİN BOARD MİSYONERLERİNE YAKLAŞIMI (1836-1915). DÜSBED [Internet]. 01 Mart 2023;(32 (Dicle Üniversitesi’nin 50. Yılına Özel 50 Makale):495-519. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38PR85ML