İnternet Kullanımının Ekolojik Ayak İzi Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği

Öz

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin çevre kirliliğini artıracağını öne süren görüşler olmakla birlikte, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin çevre kirliliğini azaltarak çevresel kaliteyi yükselteceğini savunan görüşler de mevcuttur. Bu çalışma, çevresel kalite ile bilgi ve iletişim teknolojileri arasındaki ilişkiyi Türkiye örneği üzerinden incelemektedir. Böylece Türkiye’de hangi görüşün geçerli olduğunun uygulamalı olarak test edilmesi amaçlanmaktadır. Çevresel kaliteyi temsilen ekolojik ayak izi, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeleri temsilen internet kullanan bireylerin oranı kullanılmıştır. Açıklayıcı değişken olarak da ekonomik büyüme ve enerji tüketimi modele eklenmiştir. Artırılmış Otoregresif Dağıtılmış Gecikmeli (ARDL) sınır testinin uygulandığı analizde 1993-2022 arasındaki yıllık veriler yer almaktadır. Analiz sonuçlarına göre kısa dönemde internet kullanım oranının ekolojik ayak izi üzerinde pozitif ancak anlamsız bir etkisi vardır. Uzun dönemde ise internet kullanımının ekolojik ayak izi üzerindeki etkisi negatif ve anlamlıdır. Türkiye’de internet kullanım oranının artması ekolojik ayak izini azaltarak çevresel kaliteyi olumlu yönde etkilemektedir. Ekonomik büyüme göstergesinin hem kısa hem uzun dönemde ekolojik ayak izine etkisi pozitif, enerji tüketiminin etkisi ise uzun dönemde negatif ve anlamsızdır.

Anahtar Kelimeler

• Ekolojik Ayak İzi
• İnternet Kullanım Oranı
• Ekonomik Büyüme
• ARDL
• Türkiye

The Impact Of Internet Use On Ecological Footprint: Evidence From Turkiye

Öz

Although there are views that suggest that information and communication technologies will increase environmental pollution, there are also views that argue that developments in information and communication technologies will reduce environmental pollution and increase environmental quality. This study examines the relationship between environmental quality and information and communication technologies through the example of Turkiye. Thus, it is aimed to practically test which view is valid in Turkiye. Ecological footprint was used to represent environmental quality, and the rate of individuals using the internet was used to represent developments in information and communication technologies. Economic growth and energy consumption were added to the model as explanatory variables. The analysis, in which the Augmented Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds test is applied, includes annual data 1993-2022. According to the analysis results, the internet usage rate has a positive but insignificant effect on the ecological footprint in the short term. In the long term, the effect of internet use on the ecological footprint is negative and significant. The increase in the rate of internet usage in Turkiye positively affects environmental quality by reducing the ecological footprint. The effect of the economic growth indicator on the ecological footprint is positive in both the short and long term, while the effect of energy consumption is negative and insignificant in the long term.

Anahtar Kelimeler

• Ecological Footprint
• Internet Use
• Economic Growth
• ARDL
• Turkiye

Kaynakça

1. Akıllı, H., Kemahlı, F., Okudan, K., & Polat, F. (2008). Ekolojik ayak izinin kavramsal içeriği ve Akdeniz üniversitesi iktisadi ve idari bilimler fakültesi’nde bireysel ekolojik ayak izi hesaplaması. Akdeniz İİBF Dergisi, 8(15), 1-25.
2. Altun, Y., & İşleyen, Ş. (2019). Türkiye’de iktisadi büyüme ile sanayi sektöründe istihdam arasındaki ilişkinin ARDL sınır testi yaklaşımı ile ekonometrik analizi: 1991-2017. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 657-676.
3. Apaydın, Ş. (2020). Küreselleşmenin ekolojik ayak izi üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(1), 23-42.
4. Awan, A., Abbasi, K. R., Rej, S., Bandyopadhyay, A., & Lv, K. (2022). The impact of renewable energy, internet use and foreign direct investment on carbon dioxide emissions: A method of moments quantile analysis. Renewable Energy, 189, 454-466.
5. Batmunkh, A. (2022). Carbon footprint of the most popular social media platforms. Sustainability, 14(4), 2195.
6. Bucak, Ç. (2022). G8 ülkelerinde ve Türkiye’de ekonomik karmaşıklık ve ekolojik ayak izi ilişkisi: Toda-Yamamoto nedensellik testi analizi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 22(1), 1-16.
7. Caglar, A. E., Mert, M., & Boluk, G. (2021). Testing the role of information and communication technologies and renewable energy consumption in ecological footprint quality: Evidence from world top 10 pollutant footprint countries. Journal of Cleaner Production, 298, 126784.
8. Duman, E. (2023). Seçilmiş ekonomik değişkenlerin ekolojik ayak izine etkisinin analizi: BRICS-T ülkeleri örneği. Sosyoekonomi, 31(58), 277-288.

9. Engle, R., & Granger, C. (1987). Cointegration and error correction representation, estimation and testing. Econometrica, 55, 251-276.
10. Global Footprint Network, https://www.footprintnetwork.org/. [Erişim Tarihi: 14.12.2023]
11. Guan, C., Rani, T., Yueqiang, Z., Ajaz, T., & Haseki, M. I. (2022). Impact of tourism industry, globalization, and technology innovation on ecological footprints in g-10 countries. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 35(1), 6688-6704.
12. Gülhan, Ü. (2020). Kovid-19 pandemisinin altın fiyatlarına etkisi: ARDL analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(3), 1111-1125.
13. Güzel, İ., & İhsan, Oluç. (2022). İhracat ürün çeşitlendirmesinin ekolojik ayak izi üzerindeki etkisi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 14(26), 47-58.
14. Hayırsever Topçu, F. (2017). Uluslararası düzeyde elektrikli ve elektronik atıkların (e-atık) ticareti ve sorunlar. Süleyman Demirel University Journal of Faculty of Economics & Administrative Sciences, C.22, Kayfor 15 Özel Sayısı, 1689-1705.
15. Holden, E. (2004). Ecological footprints and sustainable urban form. Journal of Housing and the Built Environment, 19, 91-109.
16. Işık, C., Bulut, U., Ongan, S., Islam, H., & Irfan, M. (2024). Exploring how economic growth, renewable energy, internet usage, and mineral rents influence CO2 emissions: A panel quantile regression analysis for 27 OECD countries. Resources Policy, 92, 105025.
17. Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegrating vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12, 231-254.
18. Johansen S., & Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and ınference on cointegration-with applications to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52(2), 169-210.
19. Kılınç, E. C. (2021). Ekolojik ayak izi-enerji ar-ge harcamaları ilişkisi: OECD ülkeleri örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İİBF Dergisi, 14(2), 527-541.
20. Kitzes, J., & Wackernagel, M. (2009). Answers to common questions in ecological footprint accounting. Ecological indicators, 9(4), 812-817.
21. Koçak, H. (2011). Kablosuz iletişim ve internet teknolojilerindeki yeniliklerin toplumsal yaşama katkıları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(3), 37-48).
22. Krey, V., & Clarke, L. (2011). Role of renewable energy in climate mitigation: a synthesis of recent scenarios. Climate Policy, 11(4), 1131-1158.
23. Langnel, Z., & Amegavi, G. B. (2020). Globalization, electricity consumption and ecological footprint: an autoregressive distributive lag (ARDL) approach. Sustainable Cities and Society, 63, 102482.
24. Li, X. (2022). Using green iot as a development path of green trade economy for ecological sustainable development. Mobile Information Systems, 2022, 1-12.
25. Magazzino, C. (2023). Ecological footprint, electricity consumption, and economic growth ın china: geopolitical risk and natural resources governance. Empirical Economics, 1-25.
26. Moffatt, I. (2000). Ecological footprints and sustainable development. Ecological economics, 32(3), 359-362.
27. Nathaniel, S. P., Adeleye, N., & Adedoyin, F. F. (2021). Natural resource abundance, renewable energy, and ecological footprint linkage in MENA countries. Estudios de Economía Aplicada, 39(2), 1-31.
28. Özcan, B., & Apergis, N. (2018). The impact of internet use on air pollution: evidence from emerging countries. Environmental Science and Pollution Research, 25, 4174-4189.
29. Özpolat, A. (2022). How does internet use affect ecological footprint? An empirical analysis for G7 countries. Environment, Development and Sustainability, 24(11), 12833-12849.
30. Özsoy, C. E., & Ahmet, Dinç. (2016). Sürdürülebilir kalkınma ve ekolojik ayak izi. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (619), 35-55.
31. Pesaran, M. H., Shin, Y. ve Smith, R. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationship. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
32. Ruzevicius, J. (2010). Ecological footprint as an indicator of sustainable development. Economics and Management, 15(3), 711-718.
33. Shahzad, U., Fareed, Z., Shahzad, F., & Shahzad, K. (2021). Investigating the nexus between economic complexity, energy consumption and ecological footprint for the United States: New insights from quantile methods. Journal of Cleaner Production, 279, 123806.
34. Stanley, T. D., Doucouliagos, H., & Steel, P. (2018). Does ict generate economic growth? A meta‐regression analysis. Journal of Economic Surveys, 32(3), 705-726.
35. Syed, S., Arfeen, A., Uddin, R., & Haider, U. (2021). An analysis of renewable energy usage by mobile data network operators. Sustainability, 13(4), 1886.
36. Şahin Kutlu, Ş., & Kutlu, M. (2022). Turizm faaliyetlerinin ekolojik ayak izi üzerine etkisi: Türkiye örneği. Maliye Dergisi, 182, 233-249.
37. The World Bank, individuals using the internet (% of population), https://data.worldbank.org/indicator/IT.NET.USER.ZS?view=chart. [Erişim Tarihi: 15.12.2023]
38. Xue, L., Haseeb, M., Mahmood, H., Alkhateeb, T. T. Y., & Murshed, M. (2021). Renewable energy use and ecological footprints mitigation: Evidence from selected south asian economies. Sustainability, 13(4), 1613.
39. Wiedmann, T., & Barrett, J. (2010). A review of the ecological footprint indicator-perceptions and methods. Sustainability, 2(6), 1645-1693.
40. Yavuz, E. (2021). Çevre vergileri ile ekolojik ayak izi arasındaki ilişki: Türkiye üzerine kanıtlar. Journal Of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(45), 1937-1945.