Klasik edebiyat araştırmalarında birincil kaynak niteliği taşıyan keşkül veya mecmualar, bilinmeyen şairlerin ve şiirlerinin keşfedilmesinde kritik öneme sahiptir. Bu derlemeler, özellikle Klasik Kürt edebiyatının tarihsel sürecinde hayati bir rol oynamakta olup, çok sayıda şair ve eserlerinin günümüz edebiyat literatürüne kazandırılmasında temel kaynak işlevi görmüştür. Bu bağlamda, Molla Nezir Hergemoyî'nin derlediği keşkül, içerdiği özgün materyal bakımından dikkat çekici bir örnek teşkil etmektedir. Bu araştırmada, söz konusu keşkülün sistematik analizi gerçekleştirilmiş, içerdiği şiirler detaylı bir şekilde incelenmiş ve farklı yönleriyle tanınan şairlere ilişkin kapsamlı dipnotlar sunulmuştur. Çalışmanın en önemli bulgularından biri, şimdiye kadar literatürde yer almayan bazı şair ve şiirlerin ilk kez tespit edilmesi olmuştur. Özellikle, Klasik Kürt edebiyatının önde gelen şairlerinden Feqiyê Teyran'a ait, daha önce bilinmeyen iki şiirin keşfi, araştırmanın özgün katkıları arasında yer almaktadır. Bu keşkülün, Klasik Kürt edebiyatına yaptığı katkılar ve içerdiği özgün malzeme, onu akademik bir inceleme konusu olarak değerli kılmaktadır. Bu çalışma, söz konusu keşkülün edebi ve tarihsel değerini ortaya koyarak, alan literatürüne önemli bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
Klasik Kürt Edebiyatı Keşkül Mecmua Fakı-yi Teyrân Molla Nezir Hergemoyî.
Keşkûl an mecmu'e ji bo edebiyata klasîk çavkaniyên giring in. Yek ji giringiya keşkûlan ev e ku di van berheman de di derbarê şi'r û şa‘irên nenas de agahî dihên bidestxistin. Keşkûl, ji bo edebiyata Kurdî ya klasîk bêtir bi nirx û giring in. Lewra hetanî roja me gelek şa‘ir û şi'rên nuh yên edebiyata Kurdî ya klasîk bi rêya keşkûlan dikevin lîteratura edebiyatê. Keşkûleke Mela Nezîrê Hergemoyî yek ji van keşkûlan e ku di vê keşkûlê de hinek şi'r û şa‘irin nenas cih digirin. Di vê xebatê de em li ser danasîna vê keşkûlê û nasandina şi’rên wê sekinin. Me derbarê şa‘irên bi rengekî din dihên nasîn, agahî dan. Di encamê de me dît ku di vê keşkûlê de gelek şi'rên şa‘irên heta niha neketine qada edebiyatê cih digirin. Herweha du şi'rên Feqîyê Teyran cara yekem bi vê xebatê derdikevin holê. Xalên bi vî rengî qîmeta vê keşkûlê zêdetir kiriye ku bibe mijara xebateke akademîk. Ev keşkûl, ji ber amûrên xwe yên resen têkariyê dide edebiyata Kurdî ya klasîk û wê şayeste dike ji bo nirxandineke akademik. Ev xebat, ji bo nirxa edebî û dîrokî ya vê keşkûlê derxîne holê û zêdahiya wê ya li qadê ji xwe re kiriye armanc.
Edebiyata Kurdî ya Klasîk Keşkûl Mecmû’e Feqiyê Teyran Mela Nezîrê Hergemoyî
Kashkūl or miscellanies, which serve as primary sources in classical literature research, are of critical importance in discovering unknown poets and their poems. These compilations play a vital role, particularly in the historical process of Classical Kurdish literature, and have functioned as fundamental sources in bringing numerous poets and their works into contemporary literary literature. In this context, the miscellany compiled by Mūllah Nezīr Hergemoyī represents a remarkable example in terms of its original material. In this research, a systematic analysis of the said miscellany was conducted, the poems it contains were examined in detail, and comprehensive footnotes were provided regarding poets known for their different aspects. One of the most significant findings of the study has been the first-time identification of some poets and poems previously absent from the literature. In particular, the discovery of two previously unknown poems belonging to Faqīyi Tayrān, one of the prominent poets of Classical Kurdish literature, is among the original contributions of the research. The contributions of this miscellany to Classical Kurdish literature and its original material make it valuable as a subject of academic examination. This study aims to make a significant contribution to the field literature by revealing the literary and historical value of the miscellany in question.
Classical Kurdish Literature Kashkūl (Miscellanies ) Faqīyi Tayrān Mūllah Nezīr Hergemoyī
| Birincil Dil | Kürtçe |
|---|---|
| Konular | Kürt Dili, Edebiyatı ve Kültürü |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 10 Mart 2025 |
| Kabul Tarihi | 16 Kasım 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 10 Şubat 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1654606 |
| IZ | https://izlik.org/JA57LB59KZ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 41 |
2009 yılında yayın hayatına başlayan ve TR Dizinde taranan uluslararası hakemli dergimizin amacı sosyal bilimler alanında nitelikli bilimsel çalışmalara yer vermektir. Analitik değerlendirmelerin yapıldığı, alanına katkı sağlayan çalışmalar öncelikli olarak değerlendirmeye alınır.
Dergimizde, “Edebiyat, Tarih, Felsefe, Sosyoloji, Psikoloji, Arkeoloji, Sanat Tarihi, İlahiyat, İktisat, İşletme, İletişim, Gazetecilik, Uluslararası İlişkiler, Hukuk, Siyaset Bilimi ve Halkla İlişkiler ” gibi sosyal bilimlere ait alanlarda hazırlanmış araştırma makaleleri ile alana katkı sunabilecek güncel kitap tanıtımlarına yer verilir. Çalışmaların ilk gönderimi sırasında intihal raporu da sisteme yüklenir, benzerlik oranı kaynakça hariç %15 i geçmemelidir.
Yazar Bilgisi
Bölüm Başlıkları
1. Bölüm Başlığı veya Ana Başlık (İlk Harfler Büyük)
1.1. Alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
1.1.1. İkinci düzey alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
1.1.1.1. Üçüncü düzey alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
GİRİŞ, SONUÇ ve KAYNAKÇA başlıkları numaralandırılmaz.
Tablo, Şekil ve Göreseller
Alıntı ve Atıflar
Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, metin içi atıf ve metin sonu kaynakça gösterimi için APA7'yi tercih etmektedir.
Burada yer almayan ve/veya referans verme kuralları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için aşağıdaki kaynaklara başvurunuz:
American Psychological Association (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7. baskı).
Dergimiz yazarlardan hiçbir aşamada ücret talep etmemektedir.
BA - ODTÜ
PhD - İstanbul
Dicle Üniversitesi Eskiçağ Tarihi ABD
Prof. Dr. Tahirhan AYDIN
1977 yılında Bitlis Hizan'da doğdu. İlk ve ortaokulu Hizan’da, liseyi Bitlis İmam Hatip’te mamaladı (1994). 1999 yılında Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesinden mezun oldu. Aynı yıl bu fakültede Tefsir Anabilm Dalında Yüksek Lisans eğitimine başladı. 2003 yılında Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesi Arap Dili ve Belagati ABD’ında araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 2003-2005 yılları arasında Gazi Üniv. Eğitim Bil. Ens. Arap Dili Eğitimi ABD’ında “Çoklu zeka kuramı ve yabancılara Arapça öğretimi” isimli teziyle yüksek lisansını, aynı anabilim dalında 2005-2007 yılları arasında “Arapça ve Türkçede cümle yapısı, yabancılara Arapça cümle öğretimi -karşıtsal çözümleme-” adlı teziyle doktorasını tamamladı. 2007-2009 yılları arasında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde Arapça dersleri verdi.
2009-2011 yılları arasında bir buçuk yıl Mısır Kahire Üniversitesinde misafir öğretim üyesi sıfatıyla Arap dili alanında araştırmalarını sürdürdü. Bu süreçte bir dönem Ezhe Üniversitesi’nde ders verdi. 2011 yılında Ankara Üniversitesine dönüş yaptı ve 2012 yılında Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümüne yardımcı doçent olark atandı. 2014 yılında doçent oldu. 2017-2019 yılları arasında iki yıl Amerika İndiana Üniversitesi Yakın Doğu Dilleri ve Kültürleri Bölümünde (NELC) misafir araştırmacı statüsünde yabancı dil öğretimi alanında araştırmalarını sürdürdü ve konferanslar verdi.
2019 yılında Mardin Artuku Üniversitesine döndü. 2020 yılında aynı üniversitede Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümüne profesör olarak atandı. 2023 yılında Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümünde göreve başladı. 2025 yılında Bitlis Eren Üniversitesi İlahiyat Fakültesine dekan olarak atandı.
2015-2024 yılları arasında Erasmus Değişim Programı çerçevesinde Polonya Jagiellonian Universitesinde, Fransa Rouen Üniversitesinde, Ürdün Al-Zaytoonah Üniversitesinde ve İsveç’te dersler, konferanslar ve semineler verdi.
Prof. AYDIN, Enstitü Müdür Yardımcılığı, Erasmus Koordinatörlüğü, Bölüm ve Anabilim Dalı Başkanlığı, Senato Üyeliği, Fakülte Yönetim Kurulu Üyeliği, Fakülte Kurulu Üyeliği, BAP Kurulu Üyeliği gibi birçok akademik ve idari görevde bulundu.
İlgi ve çalışma alanları: Anadili öğretimi, yabancı dil öğretimi, Arapça öğretimi, Arap dili ve edebiyatı, Arap dilinin günümüz sorunları, dil pedagojisi, karşıtsal dilbilim, dilbilimi, karşılaştırmalı dilbilim, dil öğretim materyali geliştirme ve Kur’an araştırmaları. Türkçenin yanı sıra Arapça ve İngilizce bilmektedir. Bu dillerde çok sayıda makale, sempozyum bildirileri ve kitapları bulunmaktadır.