Yıl 2021, Cilt , Sayı 26, Sayfalar 94 - 107 2021-02-25

YAŞAR KEMAL’İN “DAĞIN ÖTE YÜZÜ”NDE ERMİŞ MİTİNİ VAREDEN SOSYO-PSİŞİK TEMELLERİ ERİL TAHAKKÜM BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRMEK

Aziz ŞEKER [1] , Emre ÖZCAN [2]


Yaşar Kemal’in Dağın Öte Yüzü üçlemesinde yer alan Ortadirek, Yer Demir Gök Bakır ve Ölmez Otu romanları, genel olarak Çukurova’nın yoksul dağ köylerinden biri olan Yalak’ta yaşayan insanların yer edindiği olaylardan oluşmaktadır. Pamuk toplama zamanı geldiğinde Çukurova’ya inen köy halkının sosyal ve ekonomik durumu çok kötüdür. Köy topraklarının verimsizliği, tarım ve hayvancılığın gelişmemiş olması, eğitimsizlik, gelir yetersizliği ve bunun yanında toplumsal yapıda güçlü bir eril tahakkümün hüküm sürmesi köy insanının yaşamını sınırlandırmıştır. Köylünün, kasaba tüccarı Adil Efendi’den aldıkları ihtiyaç maddelerinin karşılığını ödeyecek bir geliri olmadığı için Adil Efendi’nin yapacaklarından korku duyması ve köyün Muhtarı Sefer’in köylü üzerindeki amansız baskısı beraberinde bir arayışı getirir. Bu arayış, doğanın zor koşulları altında yaşama tutunmaya çalışan köylüleri, kıtlık ve salgın zamanlarında çıkarılan ermiş yaratma örneğinde olduğu gibi yeni bir ermiş ortaya çıkarma sürecine yönlendirir. Köylüler, sorunlar karşısında mücadele stratejilerini bir umutla yarattıkları ermiş miti üzerinden somutlaştırarak geçici de olsa sorunlarından kurtulmaya çalışırlar. Köylülerin bulunduğu psiko-sosyal ortam da buna olanak sağlar. Bu çalışmada köylülerin kolektif tutumuyla yaratılan bir mitin (Taşbaş Memet), çeşitli halk anlatıları etrafında nasıl büyütüldüğünü ve sonrasında nasıl yıkıldığının dinamiklerini irdeleyeceğiz. Halk anlatılarında sıkça rastladığımız mit olgusuna eril tahakküm açısından sosyo-psişik temelleriyle yaklaşacağımız incelemenin, edebiyatta mit oluşturma süreçleri üzerine yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Yaşar Kemal, Dağın Öte Yüzü, mit, köy, edebiyat sosyolojisi, eril tahakküm
  • Akmaz, Gökhan, (2019), Mitoloji ve Cinsiyet: Hint ve Yunan Mitolojilerinde Ataerkil Dönüşüm, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
  • Arslan, Ebru Vural, (2016), Türk Romanında Mitolojik Unsurlar (1923-1960), Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Isparta.
  • Arslan, Ebru Vural, (2017), “Yaşar Kemal’in Ortadirek Adlı Romanında Kozmik Ağaç İmgesi: Ziyaret Cevizi”, Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, S. 9, C.17, s. 207-215.
  • Brandabur, Clare (2003), “Dağın Öte Yüzü’nde İlkörneksel Kahramanlık Çevrimi”, Geçmişten Geleceğe Yaşar Kemal, (Çev. Yurdanur Salman), (Editör: Süha Oğuzertem), Adam Yayınları, İstanbul, s. 65-84.
  • Bourdieu, Pierre ve Wacquant, Loic (2014), Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar, (Çev. Nazlı Ökten), (7.bs.), İletişim Yayınları, İstanbul.
  • Dağ, Pınar, (2016), Türk Romanında Mitin Görünümleri (1961-170), Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Isparta.
  • Dağ, Pınar, (2017), “Yer Demir Gök Bakır ve Ölmez Otu Romanlarında Mitik Ögeleri Kahramanının Yolculuğu Bağlamında Okuma Denemesi”, Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, S.9, C. 17, s. 65-87.
  • Kemal, Yaşar, (1999), Yaşar Kemal Kendini Anlatıyor/Alain Bosquet İle Görüşmeler, Adam Yayınları, İstanbul.
  • Kemal, Yaşar, (2000a), Ortadirek/Dağın Öte Yüzü 1, Adam Yayınları, İstanbul.
  • Kemal, Yaşar, (2000b), Yer Demir Gök Bakır/Dağın Öte Yüzü 2, Adam Yayınları, İstanbul.
  • Kemal, Yaşar, (2000c), Ölmez Otu/Dağın Öte Yüzü 3, Adam Yayınları, İstanbul. Kundera, Milan, (2014), Roman Sanatı, (Çev. Aysel Bora), (5. bs.), Can Sanat Yayınları, İstanbul.
  • Parla, Jale, (2014), “Kadın Eleştirisi Neyi Gerçekleştirdi?”, Kadınlar Dile Düşünce Edebiyat ve Toplumsal Cinsiyet, (Editörler: Sibel Irzık ve Jale Parla), (5. bs.), İletişim Yayınları, İstanbul, s.15-33.
  • Öztürk, Ali, (2019), “Mitolojik Bilginin Sosyo-Politik Temelleri ve İmge-Epistemik Modellenmesi: Mitoloji İmajolosine Giriş”, Mitoloji Araştırmaları, (Editör: İbrahim Gümüş), Genel Satış Pazarlama ve Yayınevi, İstanbul, s.19-47.
Birincil Dil tr
Konular Beşeri Bilimler, Ortak Disiplinler
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-5634-0221
Yazar: Aziz ŞEKER
Kurum: AMASYA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-0877-2457
Yazar: Emre ÖZCAN
Kurum: BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 2 Ekim 2020
Kabul Tarihi : 16 Haziran 2021
Yayımlanma Tarihi : 25 Şubat 2021

APA Şeker, A , Özcan, E . (2021). YAŞAR KEMAL’İN “DAĞIN ÖTE YÜZÜ”NDE ERMİŞ MİTİNİ VAREDEN SOSYO-PSİŞİK TEMELLERİ ERİL TAHAKKÜM BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRMEK . Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , (26) , 94-107 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/diclesosbed/issue/61891/926567