TR
EN
ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi
Öz
Amaç: Antinükleer antikorlar (ANA), sistemik otoimmün romatizmal hastalıkların (AARD) tanısında başlıca serolojik belirteçlerden biridir. HEp-2 hücrelerinde indirekt immünofloresan (IIFA) yöntemi, farklı nükleer ve sitoplazmik paternlerin saptanmasına olanak sağlayarak ANA tespitinde altın standart kabul edilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’nin doğu bölgesinde geniş bir hasta kohortunda ANA pozitifliği, patern dağılımları ve klinik tanılarla ilişkisi değerlendirilmiştir.
Yöntemler: Ocak–Aralık 2024 tarihleri arasında ANA testi yapılan 3.744 erişkin hasta retrospektif olarak incelenmiştir. Hastalar klinik tanılarına göre üç gruba ayrılmıştır: ANA ile ilişkili romatizmal hastalıklar (AARD), ANA ile ilişkili olmayan otoimmün hastalıklar (non-ANA-AID) ve klinik tanısı olmayan ANA pozitif olgular (ANA-NC).
Bulgular: ANA pozitifliği genel olarak %14,8 (n=553) oranında saptanmıştır ve kadınlarda (%16,4) erkeklere (%10,0) göre anlamlı derecede yüksektir (p<0,001). Pozitiflik oranı yaşla birlikte artmıştır (p<0,001). En sık gözlenen nükleer paternler homojen (AC-1, %37,8), ince benekli (AC-4, %21,0), DFS-benzeri (AC-2, %16,3) ve nükleolar (AC-8–10, %12,1) olmuştur. Sitoplazmik pozitiflik %3,4 olup, retiküler (AC-21) patern baskındır (%63,3). Patern dağılımları hastalık gruplarına göre anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,01).
Homojen patern (AC-1) özellikle sistemik lupus eritematozus (SLE) ve romatoid artrit (RA) olgularında öne çıkmıştır. Sentromer paterni (AC-3) sistemik sklerozda (%60,6), ince benekli paterni (AC-4) Sjögren sendromunda (%61,4) baskındır. DFS-benzeri patern (AC-2) ANA-NC grubunda yüksek oranda (%71,1) görülmüş olup, bu paternin AARD dışlama belirteci olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Sonuç: ANA pozitifliği RA’da sık görülse de, RA tanısında kriter olmamakla birlikte, klinik öneminin belirlenmesi için ileri araştırmalara ihtiyaç vardır. ANA testinin patern bazında değerlendirilmesi, otoimmün hastalıkların ayırıcı tanısında değerli bilgiler sağlamaktadır. Bölgesel hasta dağılımı, yaş ve cinsiyet farkları ile birlikte değerlendirildiğinde, çalışmamız Türkiye’nin doğu kesiminde ANA paternlerinin epidemiyolojisine ışık tutmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Çalışmanın etik kurul onayı Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Girişimsel Olmayan Çalışmalar Etik kurulundan alınmıştır (GOKAEK-2025-03-12)
Kaynakça
- 1.Wei Q, Jiang Y, Xie J, et al. Analysis of antinuclearantibody titers and patterns by using HEp-2 andprimate liver tissue substrate indirectimmunofluorescence assay in patients withsystemic autoimmune rheumatic diseases. J Clin LabAnal. 2020;34:e23546.
- 2.Bossuyt X, De Langhe E, Borghi MO, Meroni PL.Understanding and interpreting antinuclearantibody tests in systemic rheumatic diseases. NatRev Rheumatol. 2020;16:715-726.
- 3.Andrade LEC, Klotz W, Herold M, et al. Reflectingon a decade of the international consensus on ANApatterns (ICAP): accomplishments and challengesfrom the perspective of the 7th ICAP workshop.Autoimmun Rev. 2024;23:103608.
- 4.Damoiseaux J, Andrade LEC, Carballo OG, et al.Clinical relevance of HEp-2 indirectimmunofluorescent patterns: the InternationalConsensus on ANA patterns (ICAP) perspective. AnnRheum Dis. 2019;78:879-889.
- 5.Kraev K, Hristov B, Uchikov P, et al.Comprehensive exploration of antinuclearantibodies (ANAs): unveiling clinical significance,associations with cancer, and the nuances ofdifferential diagnosis in positive ANA patients.Diagnostics (Basel). 2024;14.
- 6.Tozzoli R, Bizzaro N, Tonutti E, et al. Guidelines forthe laboratory use of autoantibody tests in thediagnosis and monitoring of autoimmune rheumaticdiseases. Am J Clin Pathol. 2002;117:316-324.
- 7.Lau KH, Do YT, Chan YH, et al. Evaluation of anti-nuclear antibodies (ANA) patterns for agingpopulation in Hong Kong. J Immunol.2021;206:21.20-21.20.
- 8.Meier HCS, Sandler DP, Simonsick EM, Weng NP,Parks CG. Sex differences in the association betweenantinuclear antibody positivity with diabetes andmultimorbidity in older adults: results from theBaltimore Longitudinal Study of Aging. ExpGerontol. 2020;135:110906.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi, Tıp Eğitimi, Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
5 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
13 Ekim 2025
Kabul Tarihi
7 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 53 Sayı: 2
APA
Okumuş, E., & Tutan, K. N. (2026). ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi. Dicle Medical Journal, 53(2), 485-491. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964811
AMA
1.Okumuş E, Tutan KN. ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi. diclemedj. 2026;53(2):485-491. doi:10.5798/dicletip.1964811
Chicago
Okumuş, Elif, ve Kübra Nur Tutan. 2026. “ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi”. Dicle Medical Journal 53 (2): 485-91. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964811.
EndNote
Okumuş E, Tutan KN (01 Haziran 2026) ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi. Dicle Medical Journal 53 2 485–491.
IEEE
[1]E. Okumuş ve K. N. Tutan, “ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi”, diclemedj, c. 53, sy 2, ss. 485–491, Haz. 2026, doi: 10.5798/dicletip.1964811.
ISNAD
Okumuş, Elif - Tutan, Kübra Nur. “ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi”. Dicle Medical Journal 53/2 (01 Haziran 2026): 485-491. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964811.
JAMA
1.Okumuş E, Tutan KN. ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi. diclemedj. 2026;53:485–491.
MLA
Okumuş, Elif, ve Kübra Nur Tutan. “ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi”. Dicle Medical Journal, c. 53, sy 2, Haziran 2026, ss. 485-91, doi:10.5798/dicletip.1964811.
Vancouver
1.Elif Okumuş, Kübra Nur Tutan. ANA Paternlerinin Dağılımı ve Klinik önemi: Türkiye’nin Doğu Bölgesinde 3744 hastanın Retrospektif analizi. diclemedj. 01 Haziran 2026;53(2):485-91. doi:10.5798/dicletip.1964811