Acil Servise Başvuran Pedı̇atrı̇k Üst Ekstremı̇te Travmalarının Demografı̇k özellı̇klerı̇ ve Q-Dash Skoru ile değerlendirilmesi

Öz

Giriş: Travmalar, ekstremitelerde kırık ve çıkıklara sebebiyet vererek ömür boyu kalabilen anatomik ve fonksiyonel kayıplara yol açabilmektedir. Bu kayıplar; yaş, cinsiyet, çıkık-kırığın özellikleri, sayısı, eşlik eden diğer sistemlere ait travmalar ve tedavi şekline göre değişmektedir. Çocukluk çağında ciddi ve potansiyel ölümcül multipl travmalar nadir görülmektedir. Ancak birçok çocuk minör travmaya maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı 18 yaş altı çocuklarda üst ekstremite travmalarını, oluş mekanizmalarını, tedavi türünü ve yaş aralıklarını incelemektir. Yöntemler: Çalışma tanımlayıcı niteliktedir. Çalışma evrenini Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisine başvuran 18 yaş altı üst ekstremite travması tanılı çocuklar oluşturmaktadır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerin yanında, bağımsız örneklem T-testi ve Tek yönlü varyans analizleri ANOVA kullanılmıştır. Bulgular: İncelenen 2695 vakanın %69,4’ü erkek olup, yaş ortalaması 13,18± 3,78’dir. Vakların %84’ünde (2252 kişi) yumuşak doku travması mevcuttur, geriye kalan hastaların tamamında üst ekstremite bölgesinde en az bir kırık ya da çıkık tanısı konulmuştur. En fazla üst ekstremite travması el bölgesinde görülmüştür. Tespit edilen 443 kırık ve çıkık tanılı hastada en çok tespit edilen patoloji radius distal uç kırığıdır. Kırık vakalarının bölgelere göre Q-Dash skoru incelendiğinde kol ve omuz bölgesi kırıkları diğer üst ekstremite bölgelerine göre daha yüksek düzeydeydi(p<0,05). Sonuç: Pediatrik üst ekstremite travmaları en sık erkek ve adölesan yaş grubunda görülmekte olup başlıca neden basit düşmelerdir. Yaralanmaların büyük kısmı yumuşak doku travması şeklinde olup en sık el ve el bileği etkilenmektedir. Kırık/çıkık olgularında en yaygın patoloji radius distal uç kırığıdır. Q-DASH değerlendirmesine göre fonksiyonel kayıp özellikle proksimal yaralanmalar ve ileri yaş grubunda daha belirgindir.

Anahtar Kelimeler

• pediatrik travma
• üst extremite yaralanmaları
• acil servis; Q-Dash Skoru

Demographic Characteristics of Pediatric Upper Extremity Traumas Admitted to the Emergency Department and Their Evaluation with the Q-Dash Score

Öz

Introduction: Traumas may lead to fractures and dislocations in the extremities, resulting in permanent anatomical and functional impairments that can persist throughout life. These impairments vary depending on age, gender, characteristics and number of dislocations/fractures, associated injuries in other systems, and type of treatment. Although serious and potentially fatal multiple traumas are rare in childhood, many children are exposed to minor trauma. The aim of this study is to examine upper extremity traumas, their mechanisms of occurrence, types of treatment, and age distribution in children under 18 years of age. Methods: This is a prospective descriptive study. The study population consisted of pediatric patients under the age of 18 who were diagnosed with upper extremity trauma and admitted to the emergency department of Gazi Yaşargil Training and Research Hospital. Data analysis included descriptive statistical methods, Independent Samples T-test, and ANOVA. Results: Of the 2695 patients examined, 69.4% were male, with a mean age of 13.18 ± 3.78 years. Soft tissue trauma was present in 84% (n=2252) of the cases, while the remaining patients had at least one fracture or dislocation in the upper extremity region. The hand region was the most frequently affected site of trauma. Among the 443 patients diagnosed with fracture or dislocation, the most commonly observed pathology was distal radius fracture. Q-DASH scores for fracture cases were higher in injuries involving the arm and shoulder regions compared to other upper extremity regions (p<0.05). Conclusion: Pediatric upper extremity injuries are most commonly observed in males and adolescents, with simple falls being the leading cause. The majority of injuries are soft tissue traumas, most frequently affecting the hand and wrist. Among fracture/dislocation cases, distal radius fractures are the most prevalent pathology. According to Q-DASH evaluation, functional impairment is more pronounced in proximal injuries and in the older age group.

Anahtar Kelimeler

• pediatric trauma
• upper extremity injuries
• emergency department. Q-Dash Score.

Kaynakça

1. 1.Çetin G. Yaralar. İçinde: Sosyal Z, Çakalır C,editörler. Adli Otopsi Cilt I. 1. Baskı. İstanbul:İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp FakültesiYayınları; 1999. s.475-525.
2. 2.Arıcan N, Ekizoğlu O. Yaralar. İçinde: Sever MŞ,Yazıcı H, editörler. Adli Tıp Pratiğinde YaralarDahili-Cerrahi-Adli Aciller El Kitabı. 3. Baskı.İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2018. s.484-92.
3. 3.Karbeyaz K, Gündüz T, Balcı Y. Yeni Türk CezaKanunu çerçevesinde kemik kırıklarına adli tıbbiyaklaşım. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg.2010;16(5):453-8.
4. 4.Danseco ER, Miller TR, Spicer RS. Incidence andcosts of 1987–1994 childhood injuries:demographic breakdowns. Pediatrics.2000;105(2):E27.
5. 5.Spady DW, Saunders DL, Schopflocher DP,Svensson LW. Patterns of injury in children.Pediatrics. 2004;113(3):522-9.
6. 6.Lee A, Colen D, Fox J, Chang B, Lin I. Pediatric handand upper extremity injuries presenting toemergency departments in the United States:epidemiology and health care–associated costs.Hand (N Y). 2019;16(4):519-27.
7. 7.Bazie E, Aldraye T, Alharbi F, Albalawi A. Upperextremities injuries in children attending pediatricemergency department-SFH, Riyadh-Saudi. Open J Emerg Med. 2022;10(1):1-9.
8. 8.Larsson G, Larsson S, Strand V, Magnusson C,Hagiwara A. Pediatric trauma patients in Swedishambulance services – a retrospective observationalstudy of assessments, interventions, and clinicaloutcomes. Scand J Trauma Resusc Emerg Med.2024;32:122.

9. 9.Ross S, Campion E, Jensen A, et al. Prehospital andemergency department pediatric readiness forinjured children: a statement from the AmericanCollege of Surgeons Committee on TraumaEmergency Medical Services Committee. J TraumaAcute Care Surg. 2023;95(1):e6-10.
10. 10.Hoa M, Ong Y, Pek J. Trauma transfers to thepediatric emergency department – is it necessary?Turk J Emerg Med. 2020;20(1):12-7.
11. 11.Düger T, Yakut E, Öksüz Ç, d Hand (DASH)Questionnaire. Fizyoter Rehabil. 2006;17(3):99-107.
12. 12.George D, Mallery M. SPSS for Windows step bystep: a simple guide and reference. 10th ed. Boston:Pearson; 2010.
13. 13.Sieben RL, Leavitt JD, French JH. Falls aschildhood accidents: an increasing urban risk.Pediatrics. 1971;47(5):886-92.
14. 14.Ceylan S, Acıkel CH, Dundaroz R, et al. Bir eğitimhastanesi acil servisine travma nedeniyle başvuranhastaların sıklığının ve travma özelliklerininsaptanması. Turk Klin J Med Sci. 2002;22(2):156-61.
15. 15. Wang MY, Kim KA, Griffith PM, et al. Injuries fromfalls in the pediatric population: an analysis of 729cases. J Pediatr Surg. 2001;36(10):1528-34.
16. 16.Akay MA, Gürbüz N, Yayla D, et al. Acil servisebaşvuran pediatrik travma olgularınındeğerlendirilmesi. Kocaeli Tıp Derg. 2013;2(3):1-5.
17. 17.Kundal VK, Debnath PR, Sen A. Epidemiology ofpediatric trauma and its pattern in urban India: atertiary care hospital-based experience. J IndianAssoc Pediatr Surg. 2017;22(1):33-7.
18. 18.Jalalvandi F, Arasteh P, Faramani RS,Esmaeilivand M. Epidemiology of pediatric traumaand its patterns in Western Iran: a hospital-basedexperience. Glob J Health Sci. 2016;8(6):139-45.
19. 19.Gülten K, Kiyan S. Acil servise başvuran bir yaşaltı pediatrik travmalı hastaların geriye yönelikincelenmesi. Forbes J Med. 2025;4(1):xx-xx.
20. 20.Kalenderer Ö, Gürcü T, Reisoğlu A, Ağuş H. Acilservise kırık nedeniyle başvuran çocuk hastalardakırıkların sıklık ve dağılımı. Acta Orthop TraumatolTurc. 2006;40(5):384-7.
21. 21.Schalamon J, Dampf S, Singer G, et al. Evaluationof fractures in children and adolescents in a Level Itrauma center in Austria. J Trauma Acute Care Surg.2011;71(2):E19-25.
22. 22.Güdemez E, Uludağ S, Ataker Y. Distal radiuskırıklarına genel bakış ve konservatif tedavisi.TOTBİD Derg. 2014;12(2):177-93.
23. 23.Gürger M, Yılmaz E. Çocuklarda ekstremitetravmaları. Turk Klin J Pediatr Surg-Special Topics.2018;8(1):51-61.
24. 24.Öztürk BY, Akgün U. Koronoid çıkıntı kırıkları.TOTBİD Derg. 2014;12(2):80-5.
25. 25.Shrader MW. Pediatric supracondylar fracturesand pediatric physeal elbow fractures. Orthop ClinNorth Am. 2008;39(2):163-71.
26. 26.İnan M, Yücel B. Çocuklarda humerussuprakondiler bölge kırıkları. TOTBİD Derg.2008;7(3):104-11.
27. 27.Can M, Çakar A, Gözen A, Türközü T. Ortopedikliniğinde tedavi edilen çocuk ateşli silahyaralanmaları. Balıkesir Sag Bilim Derg.2012;1(3):97-102.
28. 28.Taşkınlar H, Kılıç S, Bahadır G, İşbir C, Naycı A.Çocuklarda yüksekten düşme sonucu oluşantravmaların değerlendirilmesi. Mersin Univ SagBilim Derg. 2016;9(3):131-7.