COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili?

Berat Ebik

doi:10.5798/dicletip.944397

COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili?

Öz

Amaç: Çalışma amacımız; COVID-19 tedavisinde kullanılan ilaçların karaciğer fonksiyon testleri üzerindeki etkisini incelemek ve hastalarda tedavi sırasında ilaca bağlı karaciğer hasarı (İBKH) gelişim sıklığını araştırmaktır. Ayrıca literatürde karaciğer üzerindeki etkisiyle ilgili çok fazla veri olmayan favipravirin; COVID-19 tedavisinde yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmasıyla gelişen karaciğer fonksiyon bozukluklarının favipravir ile ilişkisini araştırmaktır. Yöntemler: Çalışmamıza 2020 Nisan-Eylül döneminde PZR (polimeraz zincir reaksiyonu) testi ile COVID 19 tanısı konulan ve hastanede yatarak tedavi gören 1301 hasta aldık. Önceden bilinen kronik karaciğer hastalığı olanları, COVID-19 sırasında sitokin fırtınası, sepsis ve iskemik hepatit gelişen hastaları çalışmaya almadık. Hastaları kullandıkları ilaç tedavisine göre gruplara ayırdık. Gruplar arasında, karaciğer fonksiyon bozukluğu ve İBKH gelişen vaka sayısında fark olup olmadığını inceledik. Bulgular: Çalışmaya aldığımız 1301 hastanın %50.2 sinde tedavi sırasında ALT-AST yüksekliği gelişmesine rağmen bu yüksekliklerin %45.3’ünün hafif ve orta düzeyde enzim artışı olduğu görüldü. Hastaların %4,9’unda İBKH gelişti. Sadece favipravir alan hastaların %1,1’inde İBKH gelişmesine karşın; favipravir+antibiyotik alan hastalarda bu oran %8,7 idi.(p<0.001). Benzer şekilde hastaların %14’ünde ALP, %48,1’inde GGT yüksekliği gelişti. Favipravir+antibiyotik alan hastaların %17,5’inde ALP, %51,8’inde GGT yüksekliği gelişirken sadece favipravir alan hastaların %4,3’ünde ALP, %40,1’inde GGT yüksekliği tespit edildi.(ALP için p<0.001,GGT için p<0.001) Sonuç: COVID-19 tedavisi sırasında her iki hastanın birinde karaciğer fonksiyon testlerinde bozulma meydana geldi. Karaciğer enzimlerini en çok yükselten ve İBKH’a en çok neden olan ilaçların favipravirden daha çok antibiyotikler olduğunu belirledik. Tedavi sırasında hepatik veya kolestatik tipte karaciğer fonksiyon bozukluğu gelişen hastalar yakın takip edilmeli, potansiyel hepatotoksik ilaçlar erken kesilmeli ve İBKH gelişimi engellenmeye çalışılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1.Centers for Disease Control and Prevention.Commercial Laboratory Seroprevalence SurveyData. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/cases-updates/commercial-lab-surveys.html
2.Dong L., Hu S., Gao J. (2020). Discovering drugs totreat coronavirus disease 2019 (COVID-19). DrugDiscoveries & Therapeutics, 14; 58-60.
3.Li L, Jiang W, Wang JY. Clinical analysis of 275cases of acute drug-induced liver disease. Front MedChina. 2007; 1: 58–61

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Berat Ebik ^* Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

3 Kasım 2020

Kabul Tarihi

30 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 48 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.5798/dicletip.944397

IZ

https://izlik.org/JA72FA34LZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ebik, B. (2021). COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili? Dicle Medical Journal, 48(2), 338-343. https://doi.org/10.5798/dicletip.944397

AMA

1.Ebik B. COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili? diclemedj. 2021;48(2):338-343. doi:10.5798/dicletip.944397

Chicago

Ebik, Berat. 2021. “COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili?”. Dicle Medical Journal 48 (2): 338-43. https://doi.org/10.5798/dicletip.944397.

EndNote

Ebik B (01 Haziran 2021) COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili? Dicle Medical Journal 48 2 338–343.

IEEE

[1]B. Ebik, “COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili?”, diclemedj, c. 48, sy 2, ss. 338–343, Haz. 2021, doi: 10.5798/dicletip.944397.

ISNAD

Ebik, Berat. “COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili?”. Dicle Medical Journal 48/2 (01 Haziran 2021): 338-343. https://doi.org/10.5798/dicletip.944397.

JAMA

1.Ebik B. COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili? diclemedj. 2021;48:338–343.

MLA

Ebik, Berat. “COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili?”. Dicle Medical Journal, c. 48, sy 2, Haziran 2021, ss. 338-43, doi:10.5798/dicletip.944397.

Vancouver

1.Berat Ebik. COVID-19’lu Hastalarda Tedaviye Bağlı Karaciğer Hasarı Gelişme Sıklığı, Favipravir bu Tabloda ne Kadar Etkili? diclemedj. 01 Haziran 2021;48(2):338-43. doi:10.5798/dicletip.944397

Cited By

The Pandemic's Dilemma: A Drug Side Effect? What if It's COVID-19?

Phoenix Medical Journal

https://doi.org/10.38175/phnx.1033918