An Evaluation on the Relationship between the Qur’an and Sunnah in the Context of Fasting Verses

Yıl 2025, Cilt: 61 Sayı: 2, 589 - 620, 20.06.2025

Abdurrahman Ensari

https://doi.org/10.61304/did.1563893

Öz

This study delves into the validity of the notion that the Qur’an alone serves as the exclusive source of knowledge about Islam, with no necessity for the Sunnah in this regard. This issue is explored specifically within the context of the verses pertaining to fasting. By highlighting the essential role of the Sunnah in elucidating the verses related to fasting, this study endeavors to answer frequently raised questions such as, ‘If the Qur’an is sufficient for us, why do we need the Sunnah?’-a concern that has been increasingly voiced in recent times. To this end, the verses pertaining to fasting in the Holy Qur’an were initially presented, aiming to assess the extent of information provided in the Qur’an regarding this act of worship. Subsequently, given that fasting is an act of worship, the matters upon which the jurists are in unanimous agreement were outlined. Next, those aspects that are established solely through the evidence of the Sunnah were identified. Subsequently, the contribution of the matters established by the Sunnah to the interpretation of the verses related to fasting was outlined. Thus, as a result of this study, it has been established that the Sunnah is essential for the understanding of the Qur’an, particularly through the fasting verses. It has been concluded that this is, albeit indirectly, a matter on which the jurists are in agreement.

Anahtar Kelimeler

Tafsir , Qur’an , Sunnah , Ḥadith , Verse , Fasting

Oruç Âyetleri Bağlamında Kur’an-Sünnet İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışmada İslâm ile ilgili bilginin kaynağının sadece Kur’an olduğu ve bu konuda sünnete ihtiyaç duyulmadığı düşüncesinin doğru olup olmadığı oruç âyetleri özelinde ele alınmıştır. Sünnetin, oruç ile ilgili âyetlerin anlaşılmasına olan katkısı üzerinde durularak, son zamanlarda sıklıkla gündeme geldiği müşahede edilen “Kur’an bize yeter, sünnete ne gerek var?” gibi sorulara cevap aranmıştır. Bunun için evvela oruç ile ilgili vârit olan âyetler zikredilerek bu ibadete dair Kur’ân-ı Kerîm’de mevcut olan bilginin ne kadar olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Ardından, ameli bir ibadet olması hasebiyle, oruç ile ilgili fakihlerin üzerinde ittifak ettikleri meseleler ele alınmıştır. Sonra bunlardan da sadece sünnet delili ile sabit olanlar tespit edilmiştir. Akabinde sünnetle sabit olan meselelerin oruç ile ilgili âyetlerin anlaşılmasına katkısı üzerinde durulmuştur. Böylece Kur’an’ın anlaşılmasında sünnetin gerekliliğinin dolaylı bir şekilde de olsa fakihlerin de üzerinde ittifak ettikleri bir mesele olduğu, buna muhalefet etmenin fakihlerin de ittifakına muhalefet etmek anlamına geldiği ispat edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tefsir , Kur’an , Sünnet , Hadis , Âyet , Oruç

Kaynakça

• Abdussemî῾, Esma İbrahim Sıddik. “Şübühâtu Havle Hücciyeti’s-Sünneti’n-Nebeviyyeti ve’r-Reddu Aleyhâ”. Mecelletu kıtâ῾i usûli’d-dîn 20 (Aralık 2023), 641-736.
• Apaydın, Mehmet. “Erîke Hadisi’nin Bütünsel Yaklaşım Yöntemiyle Tespiti”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 61/1 (2020), 87-174.
• Bakkal, Ali. “Sünnet’in Kaynak Değeri”. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/1 (2003), 1-27.
• Buhârî, Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. İsmâ῾îl b. İbrâhîm el-Cu‘fî. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. thk. Mustafa Dîb el-Buğâ. 6 Cilt. Yemame-Beyrut: Dâru İbn Kesir, 3. Basım, 1987.
• Cezîrî, ῾Abdurrahmân. el-Fıḳh ῾ale’l-meẕâhibi’l-erbaʿa. 5 Cilt. Kahire: Dâru’r-Reyyân li’t-Turâs, 1987.
• Çetintaş, Recep. “Sünnet’in Kaynak Değeri Üzerine”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 27 (2016), 69-87.
• Dereli, Muhammet Vehbi. Problematik Açıdan Kur'an-Sünnet İlişkisi. Ankara: Fecr, 2010.
• Dimeşkî, Muhammed b. Abdirrahman. Raḥmetü’l-ümme fi İḫtilâfi’l-eimme. thk. Hâşim Cemîl ῾Abdullâh, 2 Cilt, Beyrut: Muessesetü’r-Reyyan, 2021.
• Dönmez, Mustafa. “Vahiy ve Bağlayıcılık Açısından Nebevi Sünnetin Güncel Değeri”. The Journal of Academic Social Science Studies 15/91 (Autumn 2022), 281-302.
• Ebû Dâvûd Süleymân b. Eş῾as es-Sicistânî. Süneni Ebî Dâvûd. thk. Şu῾ayb el-Arnaut-Muhammed Kâmil Karabelli. 7 Cilt. b.y.: Dâru’r-Risâle el-Alemiyye, 2009.
• Ensari, Abdurrahman. “Namaz Âyetleri Bağlamında Kur’ân-Sünnet İlişkisine Dair Bir Tartışma”. Ekev Akademi Dergisi 22/76 (2018), 15-36.
• Ensari, Abdurrahman. Mesuh Âyetlerin Kritiği. İstanbul: Nida Yayınları, 2019.
• Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed el-Herevî. Tehẕîbü’l-luġa. thk. Muhammed İvad Mur῾ib. 8 Cilt. Beyrut: Dâru İhyai’t-Turasi’l-῾Arabî, 2001.
• Hâkim, Ebû ῾Abdillâh en-Nisâbûrî. el-Müstedrek ʿale’ṣ-Ṣaḥîḥayn. thk. Ebû ‘Abdurrahmân Mukbil b. Hâdi el-Vâdi῾î, 5 Cilt. Kahire: Dârul-Haremeyn, 1997.
• İbn ʿAbdilber. İcmâ῾. thk. Fuad b. ῾Abdilazîz v.dğr. Riyad: Dâru’l-Kasım, ts.
• İbn Cerîr, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî et-Taberî. Câmiʿu’l-beyân fî tefsîri’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah Abdulmuhsin et-Türkî. 26 Cilt. Kahire: Dâru Hecr, 2001.
• İbn Cevzî, Ebü’l-Ferec. Nevâsihü’l-Kur’ân. thk. Muhammed Eşref Ali Melibârî. el-Medine: el-Câmiatü’l-İslâmiyye, 2. Basım, 2003.
• İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İsmâ῾îl b. ῾Ömer. Tefsîrü’l-Ḳurʾâni’l-ʿAẓîm. thk. Samî b. Muhammed Selâme, 15 Cilt. b.y.: Dâru Taybe, 2. Basım, 1999.
• İbn Kudâme, Muvaffakuddîn ῾Abdullâh b. Ahmed el-Makdisî. Muġnî. thk. ῾Abdullâh b. Abdulmuhsin et-Türkî v.dğr. 15 Cilt. Riyad: Dâru Alemi’l-Kutub, 3. Basım, 1997.
• İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd b. Mâce el-Kazvînî. Sünenu İbn Mace. thk. Şuayb el-Arnaût - Kamil Karabelli v.dğr. 5 Cilt. b.y.: Dâru’r-Risâle el-Alemiyye, 2009.
• İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî. Lisânu’l-arab. 15 Cilt, Beyrut: Dâru Sadr, 3. Basım, 1414.
• İbn Rüşd Ebu’l-Velîd Muhammed b. Ahmed. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muḳteṣid. thk. Muhammed Mu῾avvid v.dğr. Beyrut: Dârü’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2007.
• Kâsânî, ῾Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed. Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾiʿ fî tertîbi’ş-şerâʾiʿ. thk. ῾Ali Muhammed Mu῾avvid v.dğr. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2. Basım, 2003.
• Kırış, Şemsettin. “Erîke Hadisi’nin Râvîsi Olarak Mikdâm b. Ma’dîkerib”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 7/2 (2018), 995-1019.
• Mansûr, Ahmed Subhî. el-Kur’ânu ve kefâ masdaran li’t-teşrî’il-İslâmî. Beyrut: Müessesetü’l-intişari’l-Arabî, 2005.
• Merğînânî, Ebu’l-Hasan ῾Alî b. Ebîbekir. el-Hidâye şerhu bidâyeti’l-mubtedi. thk. Na῾îm Eşref Nûr Ahmed. 8 Cilt. Pakistan: İdâretu’l-Kur’ân ve’l-ulûmi’l-İslâmiyye, 1417.
• Mevsılî, ῾Abdullāh b. Mahmûd b. Mevdûd. el-İḫtiyâr li-taʿlîli’l-muḫtâr. thk. ῾Ali ῾Abdulhamîd Ebu’l-Hayr v.dğr. 5 Cilt, Dımeşk: Dâru’l-Hayr, 1998.
• Meydânî, Abdulğanî el-Ğuneymî. el-Lübâb fi şerhi’l-kitâb. thk. Abdurrezzak el-Mehdî. 3 Cilt, Beyrut: Dâru’l-Kitâb el-Arabî, 2. Basım, 1996.
• Müslim, Ebü’l-Hüseyn b. el-Haccâc. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. thk. Muhammed Fuâd ῾Abdülbâkī. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, ts.
• Râzî, Muhammed b. ῾Ömer Fahruddîn. Mefâtîḥu’l-ġayb. 32 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-῾Arabî, 3. Basım, 1420.
• Sıdkî, Muhammed Tevfîk. “el-İslâmu Huve’l-Kur’ânu Vahdehu”. Mecelletü’l-menâr 9/Ağustos (1906) 515-524.
• Sibâ῾î, Mustafa. es-Sünnetu ve Mekânetuha fi’t-teşrî῾i’l-İslâmî. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslâmî, 4. Basım, 1985.
• Suyûtî, Abdurrahman b. Ebî Bekir Celâluddîn. Miftâḥu’l-cenne fi’l-ihticaci bi’s-sünne. Medine: el-Câmiatü’l-İslamiyye, 1989.
• Şâfiî, Muhammed b. İdris. Cimâu’l-῾İlm. b.y.: Daru’l-Âsâr, 2002, 4-19.
• Şirbînî, Muhammed b. Ahmed el-Hatîb. Muġni’l-muḥtâc. 4 Cilt. Riyad: el-Mektebetü’l-İslâmiyye, ts.
• Şirbînî, Muhammed b. Ahmed. el-İḳnâʿ fî ḥalli elfâẓi Ebî Şücâʿ. 4 Cilt. Mısır: İdâretü’l-ʿÂmme li’l-Meʿâhidi’l-Ezheriyye, 1985.
• Tahhân, Mahmûd. “Hücciyetü’s-Sünneti ve Dahdu’ş-şübühâti’l-leti Tüsâru Hayleha”. Mecelletü’l-Câmi῾ati’l-İslâmiyye. el-Medinetü’l-Münevvere: 4/3 (Şubat 1972), 36-52.
• Tanrıverdi, Hasan. İmâm Şafiî’nin “Cimâ῾ü’l-İlim”. Adlı Eseri ve Sünnet’in Bağlayıcılığı Konusundaki Münazarası”. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 14/20-21 (2009), 137-156.
• Tirmizî, Muhammed b. İsâ. Sünenü’t-Tirmizî. thk. Beşşâr Avvâd Maruf, 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garb el-İslâmî, 1998.
• Ubeyd, Kevkeb. Kevkeb Ubeyd, Fıkhu’l-ibâdât ῾ala’l-mezhebi’l-Mâlikî. Dımaşk: İnşâ, 1986.
• Uraler, Aynur. “Sünnetin Kaynağı Üzerine Bazı Tespitler”. Hadis Tetkikleri Dergisi 4/2 (2006), 81-106.
• Zeyd, Mustafâ. en-Nesh fi’l-Kur’âni’l-Kerîm. 2 Cilt. Mansûra: Dâru’l-Vefâ, 3. Basım, 1987.
• Zühaylî, Vehbe. el-Vecîz fi’l-Fıḳhi’l-İslâmî. 3 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 2005.
• Zürkânî, Muhammed Abdulazîm. Menâhilü’l-İrfân fi Ulûmi’l-Kur’ân. 2 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1988.