Kötülüğün Sıradanlaşması: Gazze Soykırımı Örneği

Öz

20. yüzyılın ikinci çeyreğinde başlayan İsrail’in Filistin halkına yönelik şiddet eylemleri hala artarak devam etmektedir. 7 Ekim 2023’te Hamas’a bağlı grupların başlattığı Aksa Tufanı’nın ardından İsrail, Gazze’ye yönelik yoğun saldırılar gerçekleştirmiştir. Bu çalışma, İsrail’in Gazze’deki eylemlerini kötülük problemi bağlamında ele alarak Hannah Arendt’in (ö. 1975) radikal kötülük ve kötülüğün sıradanlığı kavramları çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın önemi, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü şiddet eylemlerinin felsefî ve ahlâkî boyutlarını inceleyerek çağdaş bir soykırım örneğinin düşünsel bir değerlendirmesini sunmasıdır. Bu bağlamda çalışma, İsrail’in eylemlerinin nasıl bir ahlâkî kötülük biçimi oluşturduğunu, bu eylemlerin hangi söylemlerle meşrulaştırıldığını ve fâillerin şiddeti nasıl normalleştirdiğini tartışmaktadır. Arendt’in kötülük kuramı doğrultusunda Gazze’de yaşanan şiddet olaylarının fâillerinin bireysel niyetlerinden ziyade yapısal süreçler içinde nasıl şekillendiği ve bu durumun ahlâkî sorumluluk açısından ne anlama geldiği değerlendirilmektedir. Çalışmada güncel verilerden yararlanılarak Gazze olaylarının kötülük problemi açısından analizi yapılmaktadır. Sonuç olarak Gazze’de yaşananlar kötülüğün yalnızca bireysel eylemlerle sınırlı olmadığını, kurumsal ve sistematik bir biçimde inşa edildiğini göstermesi açısından önemli bir örnek sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Felsefesi
• Radikal Kötülük
• Kötülüğün Sıradanlığı
• Hannah Arendt
• Filistin
• Gazze

The Banalization of Evil: The Case of the Gaza Genocide

Öz

Israel’s acts of violence against the Palestinian people which started in the second quarter of the 20th century, still continue to increase. Following the Aqsa Flood, which was initiated by groups affiliated to Hamas on October 7, 2023. Israel launched intensive attacks on Gaza. This study aims to evaluate Israel’s actions in Gaza within the framework of Hannah Arendt’s (d. 1975) concepts of radical evil and the banality of evil. The importance of the study is that it analyses the philosophical and moral dimensions of Israel’s acts of violence in Gaza and presents an intellectual evaluation of a contemporary example of genocide. In this context, the study discusses how Israel’s actions constitute a form of moral evil, the discourses that legitimize these actions, and how the perpetrators normalize violence. In line with Arendt’s theory of evil, it is assessed how the violent events in Gaza are shaped by structural processes rather than the individual intentions of the perpetrators, and what this situation means in terms of moral responsibility. The study analyses the events in Gaza in terms of the problem of evil using current data. Consequently, the events in Gaza offer a salient example that demonstrates the systemic nature of evil, suggesting that it is not confined to individual actions but rather is embedded in institutional and systematic structures.

Anahtar Kelimeler

• Philosophy of Religion
• Radical Evil
• Banality of Evil
• Hannah Arendt
• Palestine
• Gaza

Kaynakça

1. Abdulhalîm, Mahmud. el-İhvân el-muslimûn: ahdâsun sana‘ati’t-tarih ru’ye mine’d-dâhil. İskenderiyye: Dâru’d-Da‘ve, 1994.
2. Adam, Baki. “Yahudilik”. Yaşayan Dünya Dinleri. ed. Şinasi Gündüz. 206- 250. Ankara: DİB Yayınları, 2010.
3. Augustinus, Saint. İtiraflar. çev. Dominik Pamir. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2007.
4. Anadolu Ajansı. “3 Soruda – Hamas’ın 7 Ekim Saldırıları” (20 Nisan 2024). https://www.aa.com.tr/tr/analiz/3-soruda-hamasin-7-ekim-saldirilari/3010445
5. Anadolu Ajansı. “Gazze Belediyesi: Gazze Halkı Aşırı Derecede Su Sıkıntısı Yaşıyor” (02.12.2024). https://www.aa.com.tr/tr/dunya/gazze-belediyesi-gazzehalki- asiri-derecede-su-sikintisi-yasiyor/3246649
6. Arendt, Hannah. Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil. London: Penguin Classics, 2006.
7. Arendt, Hannah. Formasyon, Sürgün, Totalitarizm Anlama Denemeleri 1930- 1954. ed. Jerome Kohn. çev. İbrahim Yıldız. Ankara: Dipnot Yayınları, 2014.
8. Arendt, Hannah. İnsanlık Durumu. çev. Bahadır Sina Şener. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.

9. Arendt, Hannah. The Origins of Totalitarianism. San Diego: Harcourt Brace, 2. Basım, 1979.
10. Arendt, Hannah. Totalitarizmin Kaynakları 3: Totalitarizm. çev. İsmail Serin. İstanbul: İletişim Yayınları, 2014.
11. Balcı, Ali. “Filistin 2005”. Ortadoğu Yıllığı 2005. ed. Kemal İnat – Ali Balcı. 106-134. Ankara: Nobel Yayınları, 2006.
12. Borowitz, Eugene B. Renewing the covenant: a theology for the postmodern Jew. Philadelphia: The Jewish Publication Society, 1996.
13. Boyer, Alain. Siyonizmin Kökenleri. çev. Volkan Aytar. İstanbul: İletişim Yayınları, 1995.
14. Bozbuğa, Hande Nur. “Hannah Arendt’in Kötülük Algısının Din Felsefesinde Konumlandırılışı”. Tetkik 1/1 (2022), 151-167.
15. Değirmencioğlu, Burcu – Pekel, Abdulkadir. “Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına İlişkin Sözleşme’nin Gazze Şeridinde Uygulanması (Güney Afrika V. İsrail)”. AHBVÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 28/3 (2024), 609-642.
16. Diab, Alaaeddin Mohammad. Devletleşme Sürecinin Filistinli Mültecilere Siyasal ve Hukuksal Etkisi. Ankara: Polis Akademisi, Güvenlik Birimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
17. Dünya. “İsrail’den Filistinlilere Kudüs’e Giriş Yasağı” (15 Nisan 2024). https://www.dunya.com/dunya/israil039den-filistinlilere-kudus039e-giris-yasagihaberi- 293737
18. Dünya. “İsrail Gazze’de Hastane Vurdu” (11 Aralık 2024). https://www.dunya. com/dunya/israil-gazzede-hastane-vurdu-500-olu-haberi-708111
19. Gölcük, Şerafeddin - Toprak, Süleyman. Kelâm: Tarih, Ekoller, Problemler. Konya: Tekin Kitabevi, 2011.
20. Gürsu, Orhan. “Kötülüğün Sıradanlaştırılması: Gazze Soykırımı Bağlamında Psikolojik Bir Analiz”. Burdur İlahiyat Dergisi 8 (2024), 130-149.
21. Hume, David. Din Üstüne. çev. Mete Tunçay. Ankara: Kültür Bakanlığı, 1979.
22. İbn Sînâ. İlâhiyât-ı Şifâ: Metafizik. çev. Ekrem Demirli – Ömer Türker. İstanbul: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 2011.
23. Kant, Immanuel. Groundwork for the metaphysics of morals. ed. Allen W. Wood. New Haven: Yale University Press, 2002.
24. Longobardo, Marco. “The legality of closure on land and safe passage between the Gaza Strip and the west bank”. Asian Journal of International Law 11/1 (2021), 50-88.
25. Mackie, J. L. “Evil and Omnipotence”. Mind 64/254 (1955), 200-212. Pappe, Ilan. Modern Filistin Tarihi: Tek Ülke İki Halk. çev. Nuri Plümer. Ankara: Phoenix, 2007.
26. Pieper, Annemarie. Etiğe Giriş. çev. Veysel Atayman - Gönül Sezer. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1999.
27. Plantinga, Alvin. God, Freedom and Evil. Michigan: Wm. B. Eerdmands Publishing Co., 1977.
28. Rowe, William L. “Evil and Theodicy”. Philosophical Topics 16/2 (1988), 119-132.
29. Topaloğlu, Aydın. “Kötülük Problemi”. Din Felsefesi. ed. Latif Tokat. Ankara: Bilay, 2018.
30. TRT Haber. “İsrail’den Mescid-i Aksa’da Cuma Namazına Yaş Şartı” (16 Nisan 2024). https://www.trthaber.com/haber/dunya/israilden-mescid-i-aksadacuma- namazina-yas-sarti-805446.html
31. Ormsby, Eric L. İslâm Düşüncesinde “İlahi Adalet” (Teodise) Sorunu: Gazali’nin “Mümkün Dünyaların En İyisi” İfadesi Üzerine Bir Tartışma. çev. Metin Özdemir. Ankara: Kitabiyat, 2001.
32. Uluslararası Af Örgütü. “Uluslararası Af Örgütü’nün Araştırmasına Göre İsrail Gazze’de Filistinlilere Soykırım Uyguluyor” (12 Şubat 2025). https://www. amnesty.org.tr/icerik/uluslararasi-af-orgutunun-arastirmasina-gore-israil-gazzedefilistinlilere- soykirim-uyguluyor?
33. Unicef. “UNICEF Genel Direktörü Catherine Russell’ın Gazze Şeridi’ndeki Al Ahli Hastanesi’nde Hayatını Kaybeden ve Yaralanan Çocuklarla İlgili Açıklaması” (10.11.2024). https://www.unicef.org/turkiye/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/ unicef-genel-direkt%C3%B6r%C3%BC-catherine-russell%C4%B1n-gazze- %C5%9Feridindeki-al-ahli-hastanesinde
34. Yaran, Cafer Sadık. Kötülük ve Teodise: Batı ve İslâm Din Felsefesinde “Kötülük Problemi” ve Teistik Çözümler. Ankara: Vadi Yayınları, 1997.
35. Yazar, Ertuğrul – Günay, Salih. “Bir Meşruiyet Aracı Olarak Dehümanizasyon: Oryantalist ve Siyonist Bakış Açısıyla Filistin’deki Soykırıma Dair Bir Değerlendirme”. Ombudsman Akademik 2 (2024), 488-510.