DEĞERLERİN KÜLTÜRLERARASI ETKİLEŞİMİNDE ÇEVİRİNİN DEĞERİ

Öz

Bu makalede İslâm düşüncesinin, teşekkül sürecinde coğrafi alanına dâhil olan kültürlere yaklaşımı ele alınmıştır. İslâm toplumu, sahasına dâhil olan çeşitli karakterlerdeki dinî ve sosyal topluluklara ve değerlere zaman zaman yaklaşım normları geliştirmiştir. İslâm kültür ve medeniyetinin himayesi, çok farklı karakterlere sahip bu topluluklar ve sahip oldukları değerler açısından tarihsel bir damga olmuştur. Bu topluluklar bir yandan yok olmaktan ve ölümcül tahribatlardan korundukları gibi bir yandan da İslâm kültür ortamı onlar lehine iletişim ve etkileşim imkânları sağlamıştır. Benzer, farklı, çelişik, zıt ve sair karakterlerin İslâm kültürü ortamında varlığı ve sürekliliği yakalaması insanlığın önemli bir tarihsel tecrübesidir. Bunların kendi kültürel varlıkları ve düşünsel tecrübelerinin çatı kültür ortamına sirayeti meselesi de İslâm kültür ve düşünce tarihi açısından önem taşımaktadır. 

Anahtar Kelimeler

• İslâm kültürü,sosyal dinî topluluklar,dinî düşünce,değer intikali,çeviri

THE ROLE OF TRANSLATION IN THE CULTURAL INTERACTION OF VALUES

Öz

This paper focuses on how the Islamic thought, during its formation and maturation process, approaches to the cultures within the boundaries of its geography. The Islamic civilization has, from time to time, formed certain norms of approach for various socio-religious groups of varying characteristics within the area it has domination over. The protection of the Islamic culture and civilization became a historical mark in terms of such groups with very different characteristics and their values. Not only were such groups saved from disappearing and fatal damages, but also they were provided with communication and interaction possibilities in their favor by the environment of the Islamic culture. It is a significant historical experience for humanity that similar, different, conflicting, opposite, etc. characters could ensure continuity and sustainability in the environment of the Islamic culture. It is also important from the perspective of the history of Islamic culture and Islamic thought that their own cultural assets and intellectual experiences could have an influence in the environment of an umbrella culture.

Anahtar Kelimeler

• Islamic culture,social-religious groups,religious thought,transmission of values,translation

Kaynakça

1. Aruçi, Muhammed. “Vâsıl b. Atâ”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 42:539-541. TDV Yayınları, 2012.
2. Bozkurt, Nahide. “Mehdî-billâh”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 28: 377-379. TDV Yayınları, 2003.
3. Chockr, Melhem. İslâm’ın Hicrî İkinci Asrında Zındıklık ve Zındıklar. Çev. Ayşe Meral. İstanbul: 2002.
4. Demirci, Kürşad. “Antik Urfa’da Sin Kültü”. Milel ve Nihal. 2. sy. 2 (2005): 112-123.
5. Fayda, Mustafa. “Ebû Bekir”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 10: 101-108. TDV Yayınları, 1994.
6. Gutas, Dimitri. Yunanca Düşünce Arapça Kültür. Çev. Lütfü Şimşek. İstanbul: 2003.
7. Güç, Ahmet. “Putperestlik”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 34: 365-368. TDV Yayınları, 2007.
8. Gündüz, Şinasi. The Knowledge of Life; The Origins and Early History of the Mandeans and Their Relation to the Sabians of the Qurían and to the Harranians. Oxford: 1994.

9. İbn Hişâm. Es-Sîretu’n-Nebeviyye. I-II. Nşr. Mustafâ es-Sakâ, İbrâhîm el-Ebyârî, Abdulhafîz eş-Şelebî. Şeriketu ve Mektebetu Mustafâ el-Bâbî el-Halebî. 1955.
10. İbnu’n-Nedîm. El-Fihrist. Nşr. İbrâhîm Ramazân. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1997.
11. Mes’ûdî, Ebu’l-Hasen Alî b. el-Huseyn. Murûcu’z-zeheb I-IV. Haz. Yûsuf el-Bikâî. Beyrut: Dâru ihyâi’t-turâsi’l-Arabî, 2002.
12. Mes’ûdî, Ebu’l-Hasen Alî b. Huseyn. Et-Tenbîh ve’l-işrâf. Beyrut: Dâr ve mektebetu’l-hilâl, 1982.
13. Özkuyumcu, Nadir. “Hişam b. Abdülmelik”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 18:148-150. TDV Yayınları, 1998.
14. Tanrıverdi, Eyyüp. “Abbasîlerin Kültürel Politikası Açısından el-Mehdî’nin Zındıklık Mücadelesi”. İSTEM. 6 sy. 12, (2008): 105-126.
15. Tanrıverdi, Eyyüp. “Arapça Kültüründe Çeviri Çalışmaları ve Huneyn Bin İshâk Ekolü”. Dîvân / disiplinlerarası çalışmalar dergisi 23 sy. 2 (2007): 93-150.
16. Tanrıverdi, Eyyüp. “El-Mesudî’ye Göre Abbasîler Döneminde Arapça Kültürü ve Kültürler Arası İletişim”. Kutadgubilig / felsefe-bilim araştırmaları. 14 (İstanbul: Ekim 2008): 185-216.
17. Tanrıverdi, Eyyüp. “Yunan Felsefe Kültürünün Arapçaya Çevrilmesinde Nusaybin Okulu’nun Yeri”. Nusaybin Sempozyumu, Makalelerle Mardin, 1-4. Haz. İbrahim Özcoşar. İstanbul: 2007, 3: 43-63.
18. Tanrıverdi, Eyyüp. “Yunanca-Arapça Çeviri Sürecinde Harran Okulu”, I. Uluslararası Katılımlı Bilim Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu. 1-2, c. I, ss.176-185, Şanlıurfa 2006, s. 182;
19. Ulutürk, Mehmet. “İslâm Düşüncesinde Tercüme Faaliyetleri: Hermeneutik ve Bibliyografik Bir Katkı”. İ. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi 1, (2010): 249-288.
20. Von Manfred, Ullmann. “Hâlid ibn Yazîd und die Alchemie: Eine Legende”. Der Islam 55:2 (Ekim 1978): 181-218.
21. Yıldız, Hakkı Dursun. “Abdülmelik b. Mervân”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 1: 266-270. TDV Yayınları, 1988.
22. Yıldız, Hakkı Dursun. “Abbâsîler/Siyasî, Medeniyet Tarihi”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 1: 31-48. TDV Yayınları, 1988.
23. Yıldız, Hakkı Dursun. “Bermekîler”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 5: 517-520. TDV Yayınları, 1992.
24. Yiğit, İsmail. “Emevîler,”. Türkiye Diyanet İslâm Ansiklopedisi. 11: 87-104. TDV Yayınları, 1995.