Araştırma Makalesi

ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE

Cilt: 176 Sayı: 1 1 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE

Öz

Bu çalışmada, çevrimiçi haber metni üretiminde başvurulan yöntemlere ve metin üretimi sırasında gerçekleştirilen (sözel) işlemlere odaklanılmıştır. TRTHaber internet sitesinde 14 Nisan 2019–17 Kasım 2022 arasında yayınlanmış 100 adet haberden oluşan bir veri tabanı, nitel yöntemle çözümlenmiş olup elde dilen bulgular, metin üretiminde öne çıkan yöntemlerin, alıntılama, özelleştirme, derleme ve kurum-içi retim olduğunu göstermiştir. Çokkipli metin üretimi, hem haber içeriklerinin farklı ortamlardan unulmasından hem de farklı gösterge kiplerinin etkileşiminden etkilenmektedir. Farklı ortam ve kipler arasında geçiş amacıyla, sözcük, tümce ve metin düzeyinde gerçekleştirilen temel işlemler arasında, ekleme (adiectio), çıkarma (detractio), yerine koyma (immutatio) ve dönüştürme (transmutatio) ulunmaktadır. Ölçünlü Türkçenin benimsendiği TRTHaber yayınlarında, özellikle yazılı metne geçişlerde, doğal konuşma dili, yerel ağız ve yabancı şive özelliklerinden kaçınıldığı görülmektedir. Kurumsal dili korumak amacıyla gerçekleştirilen yeniden biçimlendirmenin klasik retorik işlemler arasında yer alan sözel işlemleri kapsayan bir üst ulam olduğu ileri sürülebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ax, W. (1987). Quadripertita Ratio: Bemerkungen zur Geschichte eines aktuellen Kategoriensystems (adiectio-detractio-transmutatio-immutatio). D. J. Taylor (Haz.) The History of Linguistics in the Classical Period, 17–40. Amsterdam: John Benjamins.
  2. Bielsa, E. & Bassnett, S. (2009). Translation in Global News. Londra: Routledge.
  3. Chmiel, A., Lijewska, A., Szarkowska, A. & Dutka, Ł. (2018). Paraphrasing in respeaking – comparing linguistic competence of interpreters, translators and bilinguals. Perspectives, 26(5), 725–744.
  4. Ciapuscio, G. E. (2003). Formulation and reformulation procedures in verbal interactions between experts and (semi-)laypersons. Discourse Studies, 5(2), 207–233.
  5. Cohen, A.D. (1982). Writing like a native: The process of reformulation. 16th Annual Convention of Teachers of English to Speakers of Other Languages (Honolulu, 1–6 Mayıs 1982), 1–23. ERIC 224338.
  6. Deuze, M. (2003). The Web and its journalisms: Considering the consequences of different types of newsmedia online. New Media & Society, 5(2): 203-230.
  7. Deuze, M. (2004). What is multimedia journalism? Journalism Studies, 5(2), 139–152.
  8. Díaz Cintas, J. & Remael, A. (2007). Audiovisual translation: Subtitling. Manchester: St. Jerome Publishing.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Söylem ve Bağlamsal Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

25 Aralık 2024

Kabul Tarihi

22 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 176 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Güven, M. (2025). ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE. Dil Dergisi, 176(1), 55-79. https://doi.org/10.33690/dilder.1607137
AMA
1.Güven M. ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE. Dil Dergisi. 2025;176(1):55-79. doi:10.33690/dilder.1607137
Chicago
Güven, Mine. 2025. “ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE”. Dil Dergisi 176 (1): 55-79. https://doi.org/10.33690/dilder.1607137.
EndNote
Güven M (01 Temmuz 2025) ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE. Dil Dergisi 176 1 55–79.
IEEE
[1]M. Güven, “ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE”, Dil Dergisi, c. 176, sy 1, ss. 55–79, Tem. 2025, doi: 10.33690/dilder.1607137.
ISNAD
Güven, Mine. “ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE”. Dil Dergisi 176/1 (01 Temmuz 2025): 55-79. https://doi.org/10.33690/dilder.1607137.
JAMA
1.Güven M. ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE. Dil Dergisi. 2025;176:55–79.
MLA
Güven, Mine. “ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE”. Dil Dergisi, c. 176, sy 1, Temmuz 2025, ss. 55-79, doi:10.33690/dilder.1607137.
Vancouver
1.Mine Güven. ÇEVRİMİÇİ HABERLERDE ÇOKKİPLİ METİN ÜRETİMİ VE YENİDEN BİÇİMLENDİRME ÜZERİNE. Dil Dergisi. 01 Temmuz 2025;176(1):55-79. doi:10.33690/dilder.1607137