KONUŞMA BECERİSİNİ DEĞERLENDİRMEYE YÖNELİK GÖREV BİÇİMLERİ: YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ DERS KİTAPLARI ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde konuşma becerisini değerlendirmeye yönelik görev biçimlerinin dağılımını belirlemek ve bu görev biçimlerinin oranları açısından ders kitapları arasında anlamlı fark olup olmadığını incelemektir. İnceleme nesnesini Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe, Yedi İklim Türkçe ve Gazi Yabancılar için Türkçe A1–C1 düzeyi ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışma, nicel verilerle desteklenen nitel bir çalışma olarak yapılandırılmıştır. Veri toplama aracı olarak dizgesel belge çözümlemesi kullanılmış; konuşma etkinlikleri 12 görev biçimine göre kodlanmıştır. Veriler yüzde, frekans ve z testiyle çözümlenmiştir. Kodlama sürecinde iki değerlendirici görev almış, uyuşum oranı %91 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, üç kitapta da soru-yanıt ve karşılıklı konuşma görev biçimlerinin baskın olduğunu; tartışma, sunum yapma ve canlandırma gibi üst düzey görevlerin sınırlı yer tuttuğunu göstermektedir. Z testi sonuçları, özellikle soru-yanıt ve tartışma görevlerinde anlamlı fark bulunduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, görev çeşitliliğinin sınırlı kaldığını ve iletişimsel yeterliği geliştirmeye dönük olanakların tam olarak kullanılmadığını göstermektedir

Anahtar Kelimeler

• Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
• Konuşma becerisi
• Konuşma becerisini değerlendirme
• Değerlendirme görev biçimleri

ASSESSMENT TASK TYPES FOR SPEAKING SKILLS: A COMPARATIVE ANALYSIS OF TEXTBOOKS USED IN TEACHING TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE

Abstract

The aim of this study is to examine the distribution of task types used to assess speaking skills in teaching Turkish as a foreign language and to determine whether there are significant differences between coursebooks in terms of task proportions. The study focuses on Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe, Yedi İklim Türkçe, and Gazi Yabancılar için Türkçe coursebooks at levels A1–C1. This study is structured as a qualitative study supported by quantitative data. Systematic document analysis was used as the data collection method, and speaking activities were coded according to 12 task types. The data were analyzed using percentage, frequency, and z-tests. Two independent raters participated in the coding process, and the interrater agreement rate of 91% indicated high reliability. The findings show that question–answer and dialogue tasks dominate across all three coursebooks, while higher-level tasks such as discussion, presentation, and role-play appear only to a limited extent. Z-test results revealed significant differences, particularly in question–answer and discussion tasks. The study indicates that the variety of speaking tasks remains limited and that opportunities to enhance communicative competence are not fully utilized.

Keywords

• Teaching Turkish as a foreign language
• Speaking skills
• Speaking skills assessment
• Assessment task types

Kaynakça

1. Akbarjono, A., Melati, P., Martina, F., & Syafryadin, S. (2021). Content analysis of speaking activities in English textbook based on 2013 curriculum for the first grade students at senior high school. English Review: Journal of English Education, 10(1), 105–112.
2. Aydın, İ. S., & Pehlivan, A. (2019). Konuşma türleri. G. Çetinkaya (Ed.), Konuşma ve eğitimi içinde (s. 119–136). Ankara: Pegem Akademi.
3. Aykaç, M. (2011). Türkçe öğretiminde çocuk edebiyatı metinleriyle kurgulanan yaratıcı drama etkinliklerinin anlatma becerilerine etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
4. Aykaç, M., & Çetinkaya, G. (2019). Konuşma becerisi ve yaratıcı drama. G. Çetinkaya (Ed.), Konuşma ve eğitimi içinde (s. 259–284). Ankara: Pegem Akademi.
5. Bachman, L. F., & Palmer, A. S. (1996). Language testing in practice: Designing and developing useful language tests. New York: Oxford University Press.
6. Baleghizadeh, S., & Dargahi, Z. (2010). The effect of nursery rhymes on EFL children’s reading ability. New England Reading Association Journal, 46(1), 71–75.
7. Bozkurt, B. Ü. (2022). Konuşma eğitimi sürecinde ölçme ve değerlendirme. G. Çetinkaya (Ed.), Türkçe eğitimi sürecinde ölçme ve değerlendirme içinde (s. 49-76). Ankara: Anı Yayıncılık.
8. Brown, H. D. (2003). Language assessment: Principles and classroom practices. Pearson ESL.

9. Brown, H. D., & Abeywickrama, P. (2010). Language assessment: Principles and classroom practices (2nd ed.). Pearson Education.
10. Bygate, M. (2018). Creating and using the space for speaking within the foreign language classroom: What, why and how?. In: R. A. Alonso (Eds.), Speaking in a second language (pp. 153-174). Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
11. Canale, M., & Swain, M. (1980). Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing. Applied Linguistics, 1(1). 1-47.
12. Cuesta, P. V. N., Mayorga, J. I. M., Padilla, Y. N. P., & Mayorga, A. P. O. (2019). Alternative assessment tools for the writing skill development of EFL learners. European Scientific Journal, 15(7), 177-187.
13. Çetinkaya, G. & Altıparmak, H. M. (2018). Soru-cevap. M. Durmuş ve A. Okur (Ed.), Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı içinde (s. 213-216). Ankara: Grafiker Yayınları.
14. Çotuksöken, Y. (2017). Uygulamalı Türkçe Yazılı ve Sözlü Anlatım. İstanbul: Papatya Bilim Üniversite Yayıncılığı.
15. Daif-Allah, A. S., & Al-Sultan, M. S. (2023). The effect of role-play on the development of dialogue skills among learners of Arabic as a second language. Education Sciences, 13(1), 50.
16. Değer, A. C., Çetin, B., & Köleci, E. O. (2017). Kuramdan uygulamaya yabancılara Türkçe dilbilgisi öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
17. Eş, A. T., & Aktaş, E. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki üretici dil becerileri etkinliklerinin eylem odaklı yaklaşıma göre incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Ö13, 157–197. https://doi.org/10.29000/rumelide.1379142
18. Göçer, A. (2015). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde konuşma becerisinin kazandırılması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 21–36. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trakyasobed/issue/30209/326075
19. Green, A. (2013). Washback in language assessment. International Journal of English Studies, 13(2), 39-51.
20. Harmer, J. (2007). The practice of English language teaching. England: Pearson Longman.
21. Harper, L. J. (2011). Nursery rhyme knowledge and phonological awareness in preschool children. Journal of Language and Literacy Education, 7(1), 65-78.
22. Kocayanak, D. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretenlerin konuşma becerisini ölçme sürecine yönelik uygulamaları (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü. https://openaccess.hacettepe.edu.tr/items/f5ac06f3-c9da-41dd-993f-06d806192e2c
23. Kurudayıoğlu, M. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki konuşma etkinliklerinin konuşma türleri açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(3), 736–750. https://doi.org/10.16916/aded.564277
24. McBride-Chang, C., Bialystok, E., Chong, K. K., & Li, Y. (2004). Levels of phonological awareness in three cultures. Journal of experimental child psychology, 89(2), 93-111.
25. Nation, I. S. P., & Newton, J. (2009). Teaching ESL/EFL listening and speaking. New York: Routledge. Nunan, D. (2004). Task-based language teaching. Cambridge: Cambridge University Press.
26. Pitaksuksan, N., & Sinwongsuwat, K. (2020). CA-informed interactional feature analysis of conversations in textbooks used for teaching English speaking in Thai secondary. English Language Teaching, 13(7), 140-151.
27. Pourkalhor, O., & Tavakoli, M. (2017). Nursery rhymes and language learning: Issues and pedagogical implications. International Journal of English Language and Translation Studies, 5(1), 111-116.
28. Richards, J. C. (2006). Communicative language teaching today. Cambridge: Cambridge University Press.
29. Samuda, V., & Bygate, M. (2008). Tasks in second language learning. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
30. Skehan, P. (1998). A cognitive approach to language learning. Oxford: Oxford University.
31. Thornbury, S. (2005). How to teach speaking. J. Harmer (Ed). London: Longman.
32. Türkel, A., & Çetinkaya, M. (2022). Yabancı dil Türkçe ders kitaplarında etkinlik türleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 910–939. https://doi.org/10.51460/baebd.1107262
33. Van den Branden, K. (2016). Task-based language teaching. In G. Hall (Eds.). The Routledge handbook of English language teaching (pp. 238-251). London: Routledge.
34. Willis, D., & Willis, J. (2007). Doing task-based teaching. Oxford: Oxford University Press.
35. Yıldız, D. (2022). Tamamlayıcı değerlendirme. G. Çetinkaya (Ed.), Türkçe eğitimi sürecinde ölçme ve değerlendirme içinde (s. 207-238). Ankara: Anı Yayıncılık.
36. Yolcusoy, Ö., & Çetinkaya, G. (2021). Sorularla konuşma eğitimi. Ö. T. Kara (Ed.), Sorularla Türkçe eğitimi içinde (s. 115-161). Ankara: Asos Yayınları.